ក្នុងអំឡុងពេលដប់ឆ្នាំកន្លងមកនេះ ប្រជាពលរដ្ឋជាងមួយសែននាក់ត្រូវបានបណ្តេញចេញពីលំនៅដ្ឋាននៅទីក្រុងភ្នំពេញ ចំណែកឯប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅក្នុងរាជធានីចំនួន៧០ ០០០នាក់ផ្សេងទៀតនឹងត្រូវជួបវាសនាដូចគ្នានេះដែរ។ ការកើនឡើងនៃចំនួនជនរងគ្រោះបានជំរុញអោយក្រុមអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្សសម្រេចចិត្តបង្កើតនូវកម្លាំងសាមគ្គីមួយជាមួយនឹងជនរងគ្រោះ ទាំងនេះ។សហព័ន្ធអន្តរជាតិសម្រាប់សិទ្ធិមនុស្ស(សអសម) ហើយនឹងសម្ព័ន្ធទាំងពីរនៃសហព័ន្ធនេះ គឺអង្គការអាដហុក និងអង្គការលីកាដូ ព្រមជាមួយនឹងអង្គការ លើកលែងទោសអន្តរជាតិ និង អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស...
នៅដើមឆ្នាំនេះ អង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សនីមួយៗបានចេញរបាយការណ៍របស់ខ្លួន ដោយបានធ្វើការរិះគន់ និងផ្តល់ជាអនុសាសន៍ដើម្បីអោយមានការគោរពច្បាប់ស្នាក់នៅនៅក្នុងកម្ពុជា។ ដោយមិនចង់និយាយនូវអ្វីដែលឥតប្រយោជន៍គ្មានបានការ កាលពីថ្ងៃពុធកន្លងទៅនេះ សកម្មជនសិទ្ធិមនុស្សបានដឹកនាំតំណាងប្រទេសម្ចាស់ជំនួយមកកាន់ប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីទៅជួបផ្ទាល់ជាមួយប្រជាពលរដ្ឋនៅភូមិអណ្តូងដែលត្រូវបានបណ្តេញមកពីទីក្រុងនិងកំពុងតែជួបប្រទះស្ថានភាពលំបាក។ អ្នកស្រី Souhayr Belhassen ប្រធានសហព័ន្ធអន្តរជាតិសម្រាប់សិទ្ធិមនុស្ស បានគូសបញ្ជាក់នៅចំពោះមុខគណៈប្រតិភូនេះ ថា «សូមលោកអ្នកក្រលេកមើលដីនេះចុះ លោកអ្នកនឹងឃើញថាស្ថានភាពរបស់អ្នកដែលត្រូវបានគេបណ្តេញចេញពិតជាមានសភាពយ៉ាប់យឺន ជាងការនិយាយរាប់រយដងទៅទៀត។»
ភូមិអណ្តូងគឺជាឧទាហរណ៍គំរូមួយ
ប្រជាជនដែលបានចាកចេញពីតំបន់សំបុកចាប ស្ថិតនៅចំកណ្តលទីក្រុងភ្នំពេញ ក្នុងសង្កាត់ទន្លេបាសាក់ បានមករស់នៅភូមិអណ្តូង ស្រុកដង្កោ ចម្ងាយ ប្រមាណជា២០គីឡូម៉ែត្រ ពីទីតាំងចាស់។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍ស្តីពីយុទ្ធនាការ បញ្ឈប់ការបណ្តេញចេញ(Stop Evictions Campaign) លើវិបសាយ របស់អង្គការ Bridges Across Borders (ជាភាសាអង់គ្លេស)
កាលពី២០ខែមុន ដើម្បីជាថ្នូរនឹងការចាកចេញពីសំណង់អាណាធិបតេយ្យនៃតំបន់សំបុកចាប ប្រជាពលរដ្ឋជាងមួយពាន់នាក់ទទួលបានដីមួយកន្លែងសម្រាប់តាំងទីលំនៅថ្មី នៅក្នុងភូមិមួយស្ថិតនៅតាមបណ្តោយផ្លូវរលាក់ហុយដីទ្រលោម។ ពួកគេបានទៅស្នាក់នៅទីនោះអស់រយៈពេលមួយឆ្នាំកន្លះមកហើយ តែអ្វីៗមើលទៅហាក់បីដូចជាទើបតែកើតឡើងកាលពីថ្ងែម្សិលមិញអញ្ចឹង ព្រោះថាភូមិនោះគ្មានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធអ្វីសម្រាប់ទទួលពួកគេឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ បើតាមអង្គការឃ្លាំមើលអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស (កម្មវិធីរួមគ្នាមួយ ជាមួយ សអសម និងអង្គការពិភពលោកប្រឆាំងនឹងការធ្វើទារុណកម្ម) ការតាំងទីលំនៅថ្មីរបស់ក្រុមគ្រួសារទាំងនេះត្រូវបានគ្រោងទុកជាមុន តាំងពីប៉ុន្មានខែមកម្ល៉េះ។ ប្រជាពលរដ្ឋដែលបានផ្លាស់ទីលំនៅទំាងនោះតែងតែជួបប្រទះនឹងភាពអត់ការងារធ្វើ ត្រូវរស់នៅឆ្ងាយពីតំបន់សេដ្ឋកិច្ចនៃទីក្រុងភ្នំពេញ មានការនឿយណាយជាមួយនឹងតម្លៃសោហ៊ុយដំណើរថ្លៃហួសហេតុ ស្របពេលដែលកូនៗរបស់ពួកគេត្រូវឈប់រៀនសូត្រ។ របាយការណ៍របស់អង្គការឃ្លាំមើលអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្សស្តីពីការការពារច្បាប់សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមកិច្ចនៅកម្ពុជា ក្នុងខែកុម្ភៈ ២០០៨ បានលើកឡើងថា «ប្រជាជនដែលត្រូវបណ្តេញចេញពីទីក្រុងបានក្លាយជា "ពលរដ្ឋខ្មោច" ពួកគេបានបាត់បង់សិទ្ធិបោះឆ្នោត សិទ្ធិទទួលបានការថែរក្សាព្យាបាលសុខភាព ជួបប្រទះនូវកង្វះអាហារូបត្ថម្ភ និងជំងឺតម្កាត់ផ្សេងៗដូចជាជំងឺគ្រុនឈាមជាដើម។ អវត្តមានសម្ភារបរិក្ខាពេទ្យចាំបាច់ ជាកត្តាជំរុញអោយជម្ងឺរាគរូស ជម្ងឺសើស្បែក និងជម្ងឺរលាកផ្លូវដង្ហើមកាន់តែមានសភាពធ្ងន់ធ្ងរឡើងៗ...»។
ការរស់នៅកន្លែងខ្វះអនាម័យដែលបណ្តាលអោយមានមនុស្សស្លាប់
ប្រជាពលរដ្ឋត្រូវរស់នៅក្នុងផ្ទះដ៏សែនកំសត់ មានភក់ជ្រាំពពិចប៉ប៉ាច់នៅពេលមានភ្លៀងធ្លាក់ម្តងៗ ដំបូងផ្ទះប្រក់ទៅដោយបន្ទះស័ង្កសី ផ្សែផ្សំជាមួយនឹងស្លឹកត្នោត ជ័រផ្លាស្ទីក តាមលទ្ធភាពដែលពួកគេអាចរកបាន។ ក្មេងៗមួយក្រុមក្នុងសំលៀកបំពាក់កន្រ្តេកកន្រ្តាកនាំគ្នាមកចោមរោមមើលជនចម្លែកមុខនៅក្នុងភូមិរបស់ពួកគេដែលកំពុងតែមានសភាពស្ងប់ស្ងាត់ ដោយសារតែអាកាសធាតុក្តៅហួតហែង។ មុននឹងក្រុមរបស់លោកស្រីបញ្ចេញប្រតិកម្ម លោកស្រីកេកហ្គាឡាប្រ៊ុយ (Kek Galabru) ប្រធានអង្គការលីកាដូបានធ្វើការអំពាវនាវដល់អាជ្ញាធរ យ៉ាងដូច្នេះថា « យើងចង់ឃើញអ្នកភូមិដែលត្រូវឃាត់ខ្លួនក្នុងក្រប ខណ្ឌវិវាទដីធ្លី និងដែលបច្ចុប្បន្នកំពុងជាប់ពន្ធនាគារ ត្រូវដោះលែងអោយមានសេរីភាពឡើងវិញ ហើយនឹងសូមអោយបញ្ចប់ការបណ្តេញចេញ និងការចាប់ខ្លួនទាក់ទងនឹងបញ្ហាដីធ្លី »។ បន្ទាប់មក លោកស្រីសកម្មជនបានធ្វើដំណើរនៅលើផ្លូវដ៏សែនតូចចង្អៀតក្នុងភូមិដែលមានសភាពប្រៀបបានដូចជាជំរុំជនភៀសខ្លួនមួយអញ្ជឹង។
អ្នកស្រីប្រធានបានចង្អុលបង្ហាញកូនខ្ទមដ៏សែនកំសត់មួយ នៅចម្ងាយប្រមាណបួនដប់ម៉ែត្រពីទីនោះ ដោយមានប្រសាសន៍ថា «មើលទីនោះចុះ មានមនុស្សជាងដប់នាក់ហើយដែលបានស្លាប់បាត់បង់ជីវិត ជាពិសេសគឺក្មេងៗ ពួកគេស្លាប់ដោយសារជំងឺគ្រុនឈាម។ ទម្រាំតែពួកយើងមកដល់គឺយឺតពេលទៅហើយ...”។ អ្នកស្រីមានប្រសាសន៍ថា៖ “ម្ចាស់ផ្ទះនោះត្រូវការសម្រាកព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យ។ នៅពេលដែលឃើញកន្លែងស្នាក់នៅរបស់គាត់ យើងមិនឆ្ងល់ទេថាហេតុអ្វីបានជាគាត់ឈឺ!”។ នៅតាមផ្លូវនីមួយៗដែលយើងឆ្លងកាត់គឺមានទិដ្ឋភាពដូចនេះទាំងអស់។ តាមផ្លូវយើងបានជួបស្រ្តីម្នាក់ដើរមកជិតក្រុមការងារដើម្បីបង្ហាញបាតជើងរបស់គាត់ដែលប្រេះបែក ដោយសារតែកង្វះអនាម័យ។ រូបភាពទាំងនេះគឺឆ្លុះបញ្ចាំងពីការខ្វះខាតសព្វបែបយ៉ាងរបស់អ្នកភូមិ។
អនាគតដែលគ្មានភាពប្រាកដប្រជា
អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលបានបញ្ជាក់អោយដឹងថា គ្រួសារភាគច្រើនគ្មានប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិកាន់កាប់ដីឡូតិ៍នេះទេ គឺមានតែលេខសំគាល់ដែលគ្មានសុពលភាពអ្វីទាំងអស់នៅចំពោះមុខច្បាប់។ លោកស្រី Souhayr Belhassen បានបរិហារថា៖ «ពួកគេទទួលបានលិខិតសម្គាល់ដែលអាចអោយពួកគេសង់លំនៅដ្ឋាននៅលើដីដែលពួកគេគ្មានការធានាថាជាកម្មសិទ្ធិរបស់ខ្លួន»។ គ្រួសារណាដែលហ៊ានចំណាយប្រាក់សង់លំនៅដ្ឋានថ្មីនៅលើដីនេះ អាចនឹងប្រថុយប្រថាន។
គ្រោះមហន្តរាយនៃមនុស្សធម៌
“យើងពិតជាមានការភ្ញាក់ផ្អើលមែនចំពោះវិធានការបណ្តេញដោយប្រើកំលាំងនៅទីក្រុងភ្នំពេញ។ គឺជាគ្រោះមហន្តរាយនៃមនុស្សធម៌យ៉ាងពិតប្រាកដ។ ថ្ងៃនេះយើងនៅភូមិអណ្តូង ហើយនៅទីនេះអ្នកភូមិរស់នៅក្នុងស្ថានភាពមួយដ៏លំបាកអស់រយៈពេល២០ខែមកហើយ។ ពួកគេគ្មានទឹកស្អាតប្រើប្រាស់ គ្មានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធគាំពារសុខភាព និងគ្មានសាលារៀនសម្រាប់កូនៗរបស់ពួកគេទេ”។ ចំណែកឯអ្នកស្រី Sara Colm តំណាងអង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជាយល់ឃើញថា ច្បាប់នៅកម្ពុជាមិនត្រូវបានអនុវត្តតាមអោយបានត្រឹមត្រូវនោះទេ រីឯអ្នកភូមិណាដែលហ៊ានតវ៉ាប្រឆាំងនឹងការបណ្តេញចេញតែងតែទទួលរងនូវការគំរាមកំហែង។ សកម្មជនសិទ្ធិមនុស្សរូបនេះបានរំលឹកផងដែរថា ក្នុងអំឡុងពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ មានប្រជាពលរដ្ឋជាងមួយរយនាក់ហើយដែលត្រូវឃាត់ខ្លួនខណៈពេលដែលពួកគេព្យាយាមការពារដី លំនៅដ្ឋានរបស់ពួកគេ និងធនធានធម្មជាតិដែលជាប្រភពចំណូលរបស់ខ្លួន។ ជាក់ស្តែង អ្នកភូមិសំបុកចាបពីររូបបានជាប់ពន្ធនាគារពីរឆ្នាំពីបទបំផ្លាញ”ទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈ” ដោយសារតែពួកគេព្យាយាមប្រឆាំងនឹងកងកំលាំងប្រដាប់អាវុធខណៈពេលដែលមានការបណ្តេញដោយកំលាំង។
ការបណ្តេញចេញ ការរំលោភបំពានដែលតែងតែកើតឡើងជាញឹកញាប់
បើតាមរបាយការណ៍របស់អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិ បោះពុម្ពផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី១១ កុម្ភៈ (“ការបណ្តេញដោយធ្វើការរុះរើលំនៅដ្ឋានរបស់ប្រជាពលរដ្ឋដោយប្រើកំលាំង នៅកម្ពុជា: ផ្ទះសម្បែងត្រូវរុះរើបំផ្លាញ ជីវិតត្រូវបំផ្លាញ”) ការបណ្តេញប្រជាពលរដ្ឋចេញពីកន្លែងធ្លាប់រស់នៅគឺជាទង្វើមួយប៉ះពាល់ដល់ច្បាប់មនុស្សជាតិ ហើយប្រជាជនខ្មែរជាអ្នករងគ្រោះខ្លាំងជាងគេ។ មូលហេតុដែលជំរុញអោយមានការបណ្តេញនេះគឺការកើនឡើងនៃការផ្តល់សិទ្ធិសម្បទានសម្រាប់សកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច។ អង្គការមួយនេះដែលមានស្នាក់ការនៅទីក្រុងឡុងដ៍ធ្វើការប៉ាន់ប្រមាណថាមានប្រជាពលរដ្ឋប្រមាណជាង១៥០ ០០០នៅកម្ពុជាដែលត្រូវប្រឈមមុខនឹងគ្រោះថ្នាក់នេះ ដោយសារគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ ដោយសារវិវាទដីធ្លី និងការទិញលក់ដីធ្លីដែលធ្វើអោយដីឡើងថ្លៃ។ អង្គការដដែលនេះបានអោយដឹងទៀតថា ចំនួនប្រជាពលរដ្ឋដែលគ្មានដីធ្លីនៅតាមជនបទ និងដែលមានអត្រាប្រមាណ១២,៦% នឹងកើនដល់ជិត២០%នៅ៧ឆ្នាំក្រោយ។
ក្រៅការកើនឡើងនៃអំពើហឹង្សាដែលបណ្តាលអោយប្រជាពលរដ្ឋជាប់ពាក់ព័ន្ធត្រូវបាត់បង់លំនៅដ្ឋាន អង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សនានាក៏បានរិះគន់ចំពោះទង្វើរបស់អាជ្ញាធរដែលមិនព្រមធ្វើការពិភាក្សា រឺក៏ផ្តល់ដំណឹងជាមុនដល់ប្រជាពលរដ្ឋរងគ្រោះ មុននឹងចាត់វិធានការបណ្តេញ ហើយដំណោះស្រាយដោយប្រើកំលាំងនេះត្រូវបានយកមកប្រើដោយគ្មានការរិះរកមធ្យោបាយផ្សេងៗទៀតជាមុនសិននោះឡើយ។
ជាក់ស្តែង លោកធន សារាយ ប្រធានអង្គការអាតហុកមានប្រសាសន៍គូសបញ្ជាក់ថា៖ “កង្វះតម្លាភាពរបស់អាជ្ញាធរទាក់ទិននឹងកម្មសិទ្ធិដីធ្លី និងការជ្រើសរើសយកដំណោះស្រាយដោយប្រើកំលាំងជំនួសអោយការចរចាដោយសន្តិវិធីដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយ បានបង្កអោយមានការភ័យខ្លាច អំពើហិង្សា និងភាពច្របូកច្របល់”។
ការភ័យខ្លាចចំពោះ”ការអភិវឌ្ឍន៍”
ជាក់ស្តែង នៅក្នុងរបាយការណ៍មួយស្តីពីការការពារច្បាប់សេដ្ឋកិច្ច និងច្បាប់សង្គម ដែលត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងក្របខណ្ឌបេសកកម្មនៅកម្ពុជា របស់គណៈប្រតិភូតំណាងអោយអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្ស Observatoire កាលពីខែមិថុនា ២០០៧កន្លងទៅ អង្គការនេះបានរាយការណ៍ថា ក្នុងវេទិកាសាធារណៈរៀបចំឡើងនៅភូមិ២៨ នាកណ្តាលទីក្រុងភ្នំពេញ ប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួនដែលចូលរួមក្នុងវេទិកានោះបានពន្យល់ថា បច្ចុប្បន្ននេះពាក្យ “អភិវឌ្ឍន៍”ធ្វើអោយប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួនធំមានការខ្លាចរអាច្រើនជាងក្តីសង្សឹម ព្រោះថាពាក្យនេះមានន័យភ្ជាប់ទៅនឹងការបណ្តេញចេញពីលំនៅដ្ឋានដោយគ្មានសងការខូចខាត និងការផ្តល់ជម្រកថ្មីដោយគ្មានប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិត្រឹមត្រូវ។ អ្នកខ្លះទៀតព្រួយបារម្ភខ្លាចពាក្យនេះនឹងត្រូវបានប្រើនៅពេលអនាគតដើម្បីបណ្តេញពួកគេចេញពីលំនៅដ្ឋានថ្មី។
ក្តីសង្សឹមអ្វី?
អនុក្រឹត្យស្តីពីការផ្តល់ជម្រកថ្មីបច្ចុប្បន្នកំពុងតែត្រូវបានរៀបចំដើម្បីដោះស្រាយករណីបណ្តេញចេញពីលំនៅដ្ឋានដែលរហូតមកទល់ពេលនេះលំនៅដ្ឋានថ្មីគ្មានលក្ខណៈសមស្រប។ ផ្ទុយទៅវិញ អង្គការ Observatoire បានគូសបញ្ជាក់ថា៖ “អង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សជាច្រើនមានការព្រួយបារម្ភខ្លាចអត្ថបទច្បាប់មួយនេះកាន់តែផ្តល់លទ្ធភាពច្រើនជាងមុនដល់ការដកហូតដីធ្លី និងការបង្ខំអោយផ្លាស់ប្តូរលំនៅដ្ឋានដោយប្រើកំលាំងចំពោះសហគមន៍ទាំងមូល។
ម្យ៉ាងវិញទៀត អង្គការ Observatoire វាយតម្លៃថា រហូតមកទល់ពេលនេះ “គ្មានស្ថាប័នណាមួយរឹងមាំ និងឯករាជ្យដើម្បីដោះស្រាយផលប៉ះពាល់ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរលើច្បាប់សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គម នូវដំណើរការ ចែកដី យ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ និងមិនសមស្រប សម្រាប់ជាថ្នូរនឹងការបណ្តេញចេញពីលំនៅ”។
អនុសាសន៍នានា
អង្គការសិទ្ធិមនុស្សនានារួមគ្នារំលឹកដល់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានូវកាតព្វកិច្ចរបស់កម្ពុជា ក្នុងនាមជាប្រទេសដែលបានផ្តល់សច្ចាប័នកាលពីឆ្នាំ១៩៩២ លើសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិស្តីពីសិទ្ធិមនុស្ស ជាពិសេសលើកតិការសញ្ញាស្តីពីច្បាប់សេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងវប្បធម៌ដែលធានាដល់ការរស់នៅក្នុងជីវភាពសមរម្យ។ ជាក់ស្តែងជាងនេះទៅទៀត អង្គការទាំងនោះបានសុំអោយមានឪសានវាទដល់រាល់ការបណ្តេញចេញដែលមានច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ រហូតដល់ពេលមានច្បាប់ស្តីពីនីតិវិធីបណ្តេញ និងការផ្តល់ជម្រកថ្មីដល់ប្រជាពលរដ្ឋរងគ្រោះ ដែលឆ្លើយតបទៅនឹងលក្ខណៈស្តង់ដារអន្តរជាតិនៃសិទ្ធិមនុស្ស។
អង្គការក៏បានសំណូមពរផងដែរសុំអោយបញ្ឈប់ការឃាត់ខ្លួន ការឃុំឃាំងអ្នកភូមិដែលធ្វើការតវ៉ាប្រឆាំងនឹងការបណ្តេញ ព្រមទាំងសកម្មជនផេ្សងៗទៀតដែលពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងការពារលំនៅដ្ឋាន និងសុំអោយប្រជាពលរដ្ឋដែលទទួលបានជំរកថ្មីមានប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិស្របច្បាប់លើដីរបស់ខ្លួន និងសម្រួលដល់ការរស់នៅអោយមានលក្ខណៈសមរម្យដែលអាចទទួលយកបាន។ និយាយរួម អង្គការទាំងនោះទាមទារអោយមានវាសនដ្ឋានសង្គមសម្រាប់ទទួលប្រជាពលរដ្ឋដែលគ្មានលំនៅ។
សូមអានលើស៊ីតអាំតទែរណែតរបស់កាសែតនូវៈ
- ស្ថានភាពមិនសូវអំណោយផលដល់ដំណោះស្រាយបញ្ហាដីធ្លី (២០/០២/២០០៨)
-
របបខ្មែរក្រហមនៅកម្ពុជាៈ យុវជនខ្មែរជឿត្រឹមតែ៥០%រឺ? (1)
