នៅប្រទេសកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន សកម្មភាពទិញនិងលក់ដីធ្លីហាក់ដូចជាត្រូវបាន ធ្វើឡើងដោយគ្មានគោរពតាមច្បាប់អោយបានត្រឹមត្រូវនោះទេ ពោលគឺគេ ប្រើប្រាស់អំណាចទឹកប្រាក់ជាកត្តាចម្បង មិនខុសអ្វីពីការលេងល្បែងនោះ ឡើយ។ ទាំងនេះគឺជាលទ្ធផលនៃការបន្សល់ទុកដោយសង្រ្គាមដ៏រ៉ាំរ៉ៃ និង ស្ថាប័នច្បាប់ដែលនៅមានសភាពទន់ខ្សោយនៅឡើយ។
ដូចនៅក្នុងរបាយការណ៍សងេ្ខបកាលពីខែមីនា ២០០៦ លោកមីលូន កូថារី (Miloon Kothari) អ្នកយកព័ត៌មានពិសេស”ស្តីពីលំនៅដ្ឋានសមស្របដោយយោងទៅតាមច្បាប់ស្តីពីការរស់នៅក្នុងជីវភាពសមរម្យ” មានប្រសាសន៍ថា៖ “សង្រ្គាមរ៉ាំរ៉ៃ និងជម្លោះអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ព្រមទាំងការរំលោភបំពានដីធ្លីក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំ បានធ្វើអោយវិវាទដីធ្លីកាន់តែមានសភាពធ្ងន់ធ្ងរ និងធ្វើអោយប្រពៃណីកាន់កាប់កម្មសិទ្ធិដីធ្លីពីបរមបុរាណបានបាត់បង់ ដែលបណ្តាលអោយប្រជាពលរដ្ឋនៅជនបទ និងប្រជាពលរដ្ឋក្រីក្រនៅក្នុងទីក្រុងក្លាយជាជនរងគ្រោះ។ ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងដីធ្លីជាច្រើនមិនមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការដោះស្រាយស្ថានភាពស៊ាំញ៉ាំ ដោយសារបញ្ជីកាន់កាប់ដីធ្លីត្រូវបំផ្លាញនៅសម័យខ្មែក្រហម ប្រព័ន្ធចុះបញ្ជីសុរិយោដីមិនសូវរីកចម្រើន និងមិនសូវមានតម្លាភាព ស្ថាប័នសុរិយាដីមិនមានភាពច្បាស់លាស់ ច្បាប់ភូមិបាលមិនសមស្រប ខ្វះការកំណត់ព្រំដែនដីរដ្ឋអោយបានច្បាស់លាស់ និងប្រព័ន្ធតុលាការទន់ខ្សោយ។ បញ្ហាអស់ទាំងនេះនៅតែបន្តកើតមានរហូតមកទល់បច្ចុប្បន្ន”។
ស្ថានភាពមិនច្បាស់លាស់
បន្ទាប់ពីបានរំលឹកពីសំណើរបស់លោកមីលូន កូថារី មក អង្គការឃ្លំាមើលអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស(l’Observatoire pour la protection des défenseurs des droits de l’Homme) (កម្មវិធីរួមគ្នាជាមួយសហព័ន្ធអន្តរជាតិសម្រាប់សិទ្ធិមនុស្ស និងអង្គការពិភពលោកប្រឆាំងនឹងការ ធ្វើទារុណកម្ម)បានលើកឡើងនៅក្នុងរបាយការណ៍ចុងក្រោយរបស់ខ្លួន ស្តីពីការការពារច្បាប់សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមកិច្ចនៅកម្ពុជា :សកម្មភាពប្រកបដោយគ្រោះថ្នាក់ កាលពីខែកុម្ភៈ ២០០៨ ស្តីពីលទ្ធផលនៃការសិក្សាដែលត្រូវបានធ្វើឡើងកាលពីឆ្នាំ២០០៣ ដោយក្រសួងរៀបចំដែនដី និងនគររូបនីយកម្មកម្ពុជា។ លទ្ធផលនោះបានបង្ហាញថា “ក្នុងចំណោមប្រជាពលរដ្ឋដែលក្រសួងបានធ្វើការសាកសួរ ៧១%គឺជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិដី (រឺយ៉ាងហោចណាស់គេគិតថាជាម្ចាស់) ប៉ុន្តែមានតែ៥,៤%ប៉ុណ្ណោះដែលមានប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិត្រឹមត្រូវ”។
អង្គការមួយនេះបានលើកឡើងទៀតថា ជាការពិតណាស់ ដីចំនួនធំត្រូវបានដាក់លក់ដោយគ្មានប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិជាផ្លូវការឡើយ មានន័យថាក្នុងអំឡុង
ទសវត្សចុងក្រោយនេះការជួញដូរដីធ្លីជាច្រើនត្រូវបានធ្វើឡើងដោយមិន គោរពតាមច្បាប់អោយបានត្រឹមត្រូវនោះទេ។
ភាពទន់ខ្សោយនៃស្ថាប័នដោះស្រាយវិវាទដីធ្លី
គណៈកម្មការសុរិយោដីត្រូវបានបង្កើតឡើងកាលពីឆ្នាំ២០០២ ក្នុងក្របខណ្ឌច្បាប់ភូមិបាលឆ្នាំ២០០១ ដោយស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ក្រសួងរៀបចំដែនដី និងនគរូបនីយកម្ម ។ ស្ថាប័ននេះអាចដោះស្រាយបញ្ហាវិវាទដីធ្លីទាក់ទងនឹងដីដែលមិនបានចុះបញ្ជីសុរិយោដី (តុលាការបានទទួលពាក្យបណ្តឹងចំពោះករណីវិវាទដីធ្លីដែលមានការចុះបញ្ជីត្រឹមត្រូវ) ប៉ុន្តែគណៈកម្មការមិនទទួលបានជោគជ័យក្នុងការបំពេញបេសកកម្មរបស់ខ្លួនឡើយ ដោយតែករណីដែលត្រូវដោះស្រាយបានកើនឡើងគួរអោយកត់សម្គាល់។
ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាអសមត្ថភាពនេះ អាជ្ញាធរជាតិដោះស្រាយជម្លោះដីធ្លីត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅខែកុម្ភៈ ២០០៦។ ប៉ុន្តែអង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិបានកត់សម្គាល់នៅក្នុងរបាយការណ៍ចុងក្រោយរបស់ខ្លួនថា ស្ថាប័នមួយនេះស្ថិតនៅក្រោមអំណាចនីតិប្រតិបត្តិដែលបានទទួលស្គាល់នូវ ដំណើរការនៃការបង្កើត និងសមាសភាពក្រុមការងារនៃស្ថាប័ននេះ។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ ស្ថាប័ននេះមានសិទ្ធិលូកដៃចូលក្នុងកិច្ចការរបស់ស្ថាប័នផ្សេងៗទៀត។ វិបសាយរបស់អង្គការនេះជាភាសាបារាំង រីឯវិបសាយជាភាសាអង់ គ្លេស។
អង្គការជាច្រើនយល់ឃើញថា ស្ថាប័ននេះមិនឯករាជ្យ ដូច្នេះមិនអាចរកដំណោះស្រាយសម្រាប់វិវាទដីធ្លីបាននោះទេ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ក្នុងអំឡុងពេលរង់ចាំអោយមានវិធានការថ្មីរបស់រដ្ឋាភិបាល បញ្ហាវិវាទដីធ្លី និងការបណ្តេញដោយប្រើកម្លំាង នៅតែត្រូវបានគេលើកយកមកនិយាយនៅក្នុងទំព័រកាសែត និងរបាយការណ៍របស់អង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្ស។
សូមអានអត្ថបទផ្សេងៗទៀតលើវិបសាយរបស់កាសែតៈ
- អង្គការមានប្រតិកម្មប្រឆាំងនឹងការបណ្តេញដោយប្រើកម្លំាង (២០/០២/២០០៨) [PO080220Foncier1Expuls vu LLG]
- កាលប្រវត្តិនៃកម្មសិទ្ធិដីធ្លីនៅកម្ពុជា (២០/០២/២០០៨) [PO080220Foncier3Chrono vu LLG]
របបខ្មែរក្រហមនៅកម្ពុជាៈ យុវជនខ្មែរជឿត្រឹមតែ៥០%រឺ? (1)
