|
អធិប្បាយចុងក្រោយ
|
| ប្រធានគណៈមេធាវីកម្ពុជាថ្មីនឹងធ្វើកំណែទម្រង់ពាក់ព័ន្ធនឹងការការពារជនក្រីក្រដោយមិនយកថ្លៃ |
| ដោយ ដួង សុខា | | | ២៣-១០-២០០៨ | 
ភ្នំពេញ (ប្រទេសកម្ពុជា) ថ្ងៃទី២០ តុលា ២០០៨៖ លោក ជីវ សុងហាក់ ប្រធានគណៈមេធាវីថ្មីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
©ចន វីង / Magnum នៅក្នុងមហាសន្និបាតលោកទី៧របស់គណៈមេធាវីកម្ពុជា ដែលមានការចូលរួមរបស់មេធាវីទូទាំងប្រទេសចំនួន៤៦៧នាក់ កាលពីថ្ងៃទី១៦ តុលា លោកមេធាវី ជីវ សុងហាក់ ត្រូវបានសហភាតារបស់លោកបោះឆ្នោតអោយធ្វើជាប្រធានគណៈមេធាវី អាណត្តិទី៧ រយៈពេល២ឆ្នាំ បន្តតំណែងពីលោកគី តិច បន្ទាប់ពីការឈរឈ្មោះសារជាថ្មី។ លោកបានទទួលសម្លេងគាំទ្រយ៉ាងច្រើនលើសលុប (៣២៥សម្លេង) ធៀបទៅនឹងបេក្ខជនពីររូបផ្សេងទៀត។ កាលពីខែតុលា ២០០៦ លោកមិនបានជាប់ឆ្នោតនោះទេ។ កើតនៅថ្ងៃទី៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៦៦ នៅស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្តាល លោកបានស្បថធ្វើជាមេធាវី កាលពីថ្ងៃទី១៦ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៩៥។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០០ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន លោកជាទីប្រឹក្សារបស់សម្តេចជា ស៊ីម ប្រធានព្រឹទ្ធសភា ទទួលបន្ទុកកិច្ចការច្បាប់ ហើយលោកក៏ជាសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាអ្នកច្បាប់នៃទីស្តីការគណៈរដ្ឋ មន្រ្តីកម្ពុជាផងដែរ តាំងពីឆ្នាំ២០០២មក។ លោកបានអះអាងថាមុខងារទាំងនេះមិនមែនជាមុខងារសាធារណៈ ហើយមិនមានវិសមភាពជាមួយវិជ្ជាជីវៈមេធាវីទេ។ ពីរឆ្នាំក្រោយពីបានទទួលអនុបណ្ឌិតច្បាប់ លោកក៏បានទទួលសញ្ញាបត្រអនុបណ្ឌិតនយោបាយនៅសាធារណៈរដ្ឋកូរ៉េ គឺនៅឆ្នាំ២០០៤ ។ អតីតសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាគណៈមេធាវីចំនួនបីអាណត្តិរូបនេះ ដែលសព្វថ្ងៃកំពុងបំរើការនៅ ក្រុមមេធាវីកម្ពុជា អន្តរជាតិ (Cambodia International Law Firm) នាទីក្រុងភ្នំពេញ បានបង្ហាញពីឆន្ទៈរបស់លោកក្នុងការធ្វើកំណែទំរង់រដ្ឋបាលនិងគ្រប់ គ្រង់គណៈមេធាវីអោយកាន់តែប្រសើរទ្បើងថែមទៀត ដោយពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយគណៈមេធាវីបរទេស។ លោកក៏នឹងគ្រោងស្នើធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់ស្តីពីលក្ខន្តិកៈមេធាវី បទបញ្ជាផ្ទៃក្នុង និងក្រមសីលធម៌មេធាវី ដើម្បីអោយការគោរពវិធានទាំងនេះ និងវិជ្ជាជីវៈមេធាវីកាន់តែមានភាពល្អ។
កាសែត៖ មានកត្តាអ្វីខ្លះ ដែលបានធ្វើអោយលោកជាប់ឆ្នោតជាប្រធានគណៈមេធាវីនៅអាណត្តិទី៧នេះ?
លោកជីវ សុងហាក់៖ ខ្ញុំជាមេធាវីម្នាក់ ក្នុងចំណោមមេធាវីជំនាន់ទីមួយ ហើយខ្ញុំធ្លាប់មានគុណសម្បត្តិច្រើន ក្នុងការជួយជ្រោមជ្រែងគណៈមេធាវី ក៏ដូចជាជួយជ្រោមជ្រែងសមាជិកគណៈមេធាវីកន្លងមក។ ខ្ញុំបានធ្វើអំពើល្អ ដល់មេធាវី សំដែងនូវការការពារវិជ្ជាជីវៈមេធាវី ក៏ដូចជាការការពារដល់សមាជិកទាំងអស់ ដោយមិនអោយអំណាចតុលាការរំលោភទៅលើសិទ្ធិរបស់មេធាវី ក្នុងការបញ្ចេញមតិក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃវិជ្ជាជីវៈរបស់ខ្លួន។ ម្យ៉ាងវិញទៀត សហភាតាទាំងអស់ គាត់យល់ថាខ្ញុំមានសមត្ថភាព ដោយសារទីមួយ គាត់ឃើញថាខ្ញុំមានទំនាក់ទំនងល្អជាមួយមិត្តមេធាវីទាំងអស។ គេស្រឡាញ់រាប់អានខ្ញុំ ហើយខ្ញុំមិនដែលឆ្មើងកន្ត្រើងចំពោះគេ។ ខ្ញុំតែងតែផ្តល់នូវអ្វីដែលគេចង់បាន។ ឧទាហរណ៍ មេធាវីជំនាន់ក្រោយ គេសួរខ្ញុំអំពីបញ្ហាច្បាប់ ពីបច្ចេកទេសមួយចំនួនពាក់ព័ន្ធនឹងការតាក់តែងលិខិតស្នាមពាណិជ្ជកម្ម ខ្ញុំប្រាប់ទៅគេដោយឥតមានទារថ្លៃ រឺក៏ឥតមានរអែងក្នុងចិត្តថាគេចចេស រឺដណ្តើមមុខងារយើង។ ខ្ញុំមានគំនិតទូលំទូលាយជួយដល់មេធាវីទាំងអស់។ អញ្ជឹង ដោយសារអំពើល្អរបស់ខ្ញុំ ធ្វើអោយពួកគេយល់ថាខ្ញុំសមស្រប អាចធ្វើជាប្រធានគណៈមេធាវីបាន។ ម្យ៉ាងវិញទៀត សមត្ថភាពទំនាក់ទំនងជាមួយអន្តរជាតិ ជាមួយបណ្តាមិត្តមេធាវីផ្សេងៗទៀត នៃបណ្តាប្រទេសមួយចំនួន គឺខ្ញុំមានទំនាក់ទំនងល្អ។
កាសែត៖ បន្ទាប់ពីជាប់ឆ្នោតជាប្រធានគណៈមេធាវី តើលោកគ្រោងនឹងធ្វើកំណែទម្រង់អ្វីខ្លះនៅក្នុងគណៈមេធាវី?
លោកជីវ សុងហាក់៖ ពេលដែលខ្ញុំចូលកាន់តំណែងជាប្រធានគណៈមេធាវីភ្លាម ខ្ញុំនឹងរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធគណៈមេធាវីអោយល្អ ជាពិសេសរចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋបាលដើម្បីអោយគណៈមេធាវីមានដំណើរការទៅមុខ រលូន ហើយបម្រើវិស័យយុត្តិធម៌អោយបានល្អប្រសើរ។ យើងត្រូវរៀបចំថាតើគណៈមេធាវីហ្នឹងត្រូវធ្វើអ្វីខ្លះ? នេះជាសំណួរមួយដែលខ្ញុំសួរខ្លួនឯង។ តើខ្ញុំជាប្រធាន ខ្ញុំត្រូវធ្វើអ្វីខ្លះ? ហើយខ្ញុំត្រូវរៀបចំគណៈមេធាវីយ៉ាងដូចម្តេច ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងសភាពការណ៍វិវិត្តន៍បច្ចុប្បន្ននៅក្នុងប្រទេស ក៏ដូចជានៅបរទេស?។ ខ្ញុំត្រូវរៀបចំធ្វើកំណែទម្រង់ពាក់ព័ន្ធនឹងការការពារជនក្រីក្រ ដោយមិនយកថ្លៃ ដោយមានការចូលរួមពីសហភាតាមេធាវីទាំងអស់នៅលើទឹកដីកម្ពុជា ដែលជាសមាជិកគណៈមេធាវី។ យើងនឹងបន្តធ្វើជាដៃគូជាមួយរដ្ឋាភិបាលក្នុងកំណែទម្រង់ប្រព័ន្ធ យុត្តិធម៌និងតុលាការ។ ចំពោះការរៀបចំគណៈមេធាវីពីដើមមក គណៈមេធាវីកើតដំបូង វាមាននាយកដ្ឋានអ្វីខ្លះ ប៉ុន្តែ ក្រោយមក គណៈមេធាវីប្រហែលខ្វះថវិកា។ ដូច្នេះ នាយកដ្ឋានទាំងអស់នោះត្រូវដូរទៅជាតូចវិញ។ ពីដើម យើងមាននាយដ្ឋានទ្រង់ទ្រាយធំ ប៉ុន្តែក្រោយមក ក្នុងសម័យលោកគី តិច នេះ ខ្ញុំលឺសូរថាមានដូរនាយកដ្ឋាន ដូចជានាយកដ្ឋានការពារជនក្រីក្រ មកជាតូចវិញ។ ខ្ញុំមិនដឹងតូចប៉ុណ្ណាទេ ខ្ញុំត្រូវពិភាក្សាជាមួយគាត់ដែរ។ បើសិនជានាយកដ្ឋាននោះថយមកតូចវិញ ខ្ញុំនឹងពង្រីកអោយទៅជានាយកដ្ឋានវិញ។ ខ្ញុំនឹងបង្កើតនាយកដ្ឋានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ នាយកដ្ឋានរដ្ឋបាលមួយ ដើម្បីគ្រប់គ្រងគណៈមេធាវីអោយមានតម្លាភាព អោយមានរបៀបត្រឹមត្រូវ មានអភិបាលកិច្ចល្អ។ ចំណុចមួយទៀត ខ្ញុំនឹងរៀបចំនាយកដ្ឋានបណ្តុះបណ្តាល បោះពុម្ពផ្សាយ និងគម្រោងសិក្សា។ នាយកដ្ឋានការពារជនក្រីក្រ ទាក់ទងតែកិច្ចការការពារជនក្រីក្រ ហើយរៀបចំថវិកាគម្រោងយ៉ាងណា អោយបានការពារជនក្រីក្រ ព្រោះជាថវិការបស់គណៈមេធាវី។ សព្វថ្ងៃនេះ គណៈមេធាវីមានថវិកាមិនគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីការពារជនក្រីក្រ អញ្ជឹងនាយកដ្ឋាននេះមានភារៈកិច្ចរៀបចំគម្រោង ដើម្បីសុំថវិកាបន្ថែមពីអង្គការអន្តរជាតិផ្សេងៗ ដែលគេស្នេហាយុត្តិធម៌ អោយគេជួយដល់គណៈមេធាវី ដើម្បីអោយយើងមានលទ្ធភាពក្នុងការផ្តល់ថវិកាមួយចំនួនដល់មេធាវី ដែលស្ម័គ្រចិត្ត ទៅការពារជនក្រីក្រ រឺក៏មេធាវីដែលស្ថិតនៅក្នុងនាយកដ្ឋានការពារជនក្រីក្រ។ ចំណែកឯនាយកដ្ឋានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ ត្រូវធ្វើទំនាក់ទំនងអោយបានល្អជាមួយបណ្តាប្រទេសផ្សេងៗ ដែលគេធ្លាប់ជួយគណៈមេធាវី ដូចជាគណៈមេធាវីអាមេរិកកាំង កាណាដា ជប៉ុន បារាំង និងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល មេធាវីគ្មានព្រំដែន។ ខ្ញុំសូមបញ្ជាក់ថានៅក្នុងច្បាប់ គណៈមេធាវីមានភារៈកិច្ចការពារជនក្រីក្រ។ កន្លងមក ប្រធានគណៈមេធាវីបានធ្វើសកម្មភាពការពារជនក្រីក្រនេះបានច្រើនហើយ ប៉ុន្តែគំនិតរបស់ខ្ញុំ ចង់បង្កើនការការពារជនក្រីក្រនេះអោយបានច្រើនទៀត ព្រោះយើងសង្កេតឃើញថាសព្វថ្ងៃនេះ យើងមានច្បាប់ថ្មីៗ ហើយច្បាប់ទាំងនោះ ដូចជាច្បាប់រដ្ឋប្បវេណី ច្បាប់នីតិវិធីរដ្ឋប្បវេណី បានកំណត់បណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណីត្រូវតែបង់ប្រាក់។ ដូច្នេះ អ្នកក្រីក្រគ្មានលុយបង់ទេ។ អញ្ជឹងយើងជាគណៈមេធាវី មានកាតព្វកិច្ចមួយជួយដល់ពួកគាត់។ ទីមួយ ថាតើរដ្ឋត្រូវបង្ខំអោយគាត់បង់រឺយ៉ាងណា រឺក៏យើងសុំអោយគាត់រួចពីការបង់។ ទីពីរ យើងការពារជនក្រីក្រដោយមិនយកថ្លៃ តែចំពោះមេធាវី គាត់នៅតែយកថ្លៃពីគណៈមេធាវីដដែរ។ អញ្ជឹង យើងត្រូវរកថវិកាមួយចំនួនបង់អោយមេធាវី ដែលការពារជនក្រីក្រនោះ។ យើងបង់អោយតាមកំរិត។ នេះជាការរួមចំណែកមួយកាត់បន្ថយភាពក្រីក្ររបស់ប្រទេសជាតិ ហើយជានយោបាយចតុកោណរបស់រដ្ឋាភិបាលដែរ។
កាសែត៖ មកទល់ពេលនេះ តើទំនាក់ទំនងរវាងគណៈមេធាវីកម្ពុជានិងគណៈមេធាវីបរទេសមានលក្ខណៈដូចម្តេចដែរ? តើដៃគូណាដែលសំខាន់ជាងគេ?
លោកជីវ សុងហាក់៖ ចំណុចនេះហើយ ដែលខ្ញុំត្រូវការបង្កើតនាយកដ្ឋានទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ។ គោលបំណងរបស់ខ្ញុំ ធ្វើអោយកាន់តែរឹងមាំរវាងមិត្តភាពគណៈមេធាវីកម្ពុជាយើង ជាមួយនឹងគណៈមេធាវីនៃប្រទេសផ្សេងៗ ។ ខ្ញុំនឹងសហការជាមួយគណៈមេធាវីអាមេរិកកាំង កាណាដា ជប៉ុន នឹងបារាំង ដែលជាដៃគូជួយគណៈមេធាវីកម្ពុជា តាំងពីដើមមក។ រយៈកាលកន្លងមក ខ្ញុំមិនដឹងជាសូវច្បាស់ដែរ ក្នុងរយៈពេលលោកប្រធាន គី តិច ពីទំនាក់ទំនងជាមួយបណ្តាដៃគូទាំងអស់ និងវាមានការស៊ីជម្រៅដល់កំរិតណា។ យើងចង់បានស្តង់ដារមួយ ដែលមានកំរិតខ្ពស់ដូចគេដែរ និងត្រូវសុំអ្វីដែលយើងមិនយល់ពីគេ ព្រោះស្ថាប័នគណៈមេធាវីនៅប្រទេសណាក៏ដោយ សុទ្ធតែអ្នកខ្ពង់ខ្ពស់ និងជាបណ្តុំអ្នកចេះច្បាប់។ ឈានមុខគេបំផុត គឺគណៈមេធាវីជប៉ុន។ គេបានជួយដល់ការបណ្តុះបណ្តាលនៅមជ្ឈមណ្ឌលបណ្តុះបណ្តាលនិង សុក្រឹត្យការវិជ្ជាជីវៈ គណៈមេធាវី រហូតមកទល់បច្ចុប្បន្ននេះ ហើយគណៈមេធាវីអាមេរិកក៏បានជួយមួយចំណែកដែរ ដល់ការអប់រំបន្តនៃវិជ្ជាជីវៈមេធាវី។ ដូចជាអង្គការមេធាវីគ្មានព្រំដែន ជួយផ្តល់ថវិកាមួយចំនួនដល់មេធាវី ដើម្បីការពារជនក្រីក្រនៅតាមជនបទដែរ។ នេះជាចំណុចសំខាន់ៗ។ កន្លងមក យើងបានចុះអនុស្សារណៈយោគយល់មួយ ជាមួយគណៈមេធាវីនៃប្រទេសទាំងបួន (ជប៉ុន បារាំង អាមេរិកកាំង និងកាណាដា) ដើម្បីជួយជ្រោមជ្រែង គណៈមេធាវីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាយើងអោយបានទៅមុខ។ ប៉ុន្តែ ក្នុងរយៈពេលលោកប្រធានគី តិច ដឹកនាំ ខ្ញុំមិនដឹងថាតើ គណៈមេធាវីទាំងបួនដែលបានចុះអនុស្សារណៈយោគយល់ ជួយបណ្តុះបណ្តាលមេធាវី និងគេជួយ គណៈមេធាវី ដល់កំរិតណាទេ។ ពេលដែលខ្ញុំចូលកាន់តំណែង ខ្ញុំនឹងពិនិត្យមើលឡើងវិញនូវចំណុចទាំងអស់នោះ តើគេបានជួយបំពេញ កាតព្វកិច្ចរបស់គេ តាមការសន្យា ហើយយើងបានធ្វើអ្វី ទៅតាមការព្រមព្រៀងជាមួយគេរឺក៏យ៉ាងណា។
កាសែត៖ កន្លងមក គណៈមេធាវីបានធ្វើអ្វីខ្លះ ដើម្បីអោយជនក្រីក្រ ជាពិសេសប្រជាពលរដ្ឋនៅតំបន់ដាច់ស្រយាលអាចទទួលការពិគ្រោះផ្នែកច្បាប់ និងការការពារក្តីបានពីគណៈមេធាវី? តាមមធ្យោបាយអ្វី ដែលពួកគាត់អាចទទួលសេវាកម្មច្បាប់បាន?
លោកជីវ សុងហាក់៖ ខ្ញុំសង្កេតមើលកន្លងមក ជនក្រីក្រធ្វើតាមរយៈតុលាការភាគច្រើន ពេលណាមានបណ្តឹង។ ឧទាហរណ៍ កាលណាមានបណ្តឹងព្រហ្មទណ្ឌ រឿងឧក្រិដ្ឋ ច្រើនតែតុលាការសុំមេធាវីមកគណៈមេធាវីអោយទៅការពារពួកគាត់ មួយឆ្នាំៗមានច្រើនណាស់ មកពីគ្រប់តុលាការខេត្តក្រុងទាំងអស់។ ពេលដែលខ្ញុំឡើងកាន់តំណែង ខ្ញុំអំពាវនាវដល់ប្រជាជនក្រីក្រទាំងអស់ ដែលនៅតំបន់ដាច់ស្រយាល ក៏ដូចជានៅតំបន់ទីក្រុងណាក៏ដោយ អោយគាត់ទាក់ទងមកផ្ទាល់នៅ គណៈមេធាវី តែម្តង រឺក៏តាមរយៈការិយាល័យរបស់គណៈមេធាវីដែលប្រចាំនៅតាមខេត្តក្រុងនីមួយៗ ព្រោះយើងមានគម្រោងជំនួយរបស់ជប៉ុន នឹងបង្កើតការិយាល័យការពារជនក្រីក្រ នៅតាមខេត្តក្រុងទាំងអស់ នៅទូទាំងប្រទេស។ ខ្ញុំសង្ឃឹមថាគេ [គណៈមេធាវីជប៉ុន] នឹងធ្វើអោយយើង ហើយយើងនឹងបញ្ជូនមេធាវីទៅប្រចាំនៅគ្រប់ខេត្តកុ្រង។ បងប្អូនទាំងអស់នឹងងាយស្រួលក្នុងការធ្វើទំនាក់ទំនង អោយមេធាវីដែលនៅប្រចាំខេត្តក្រុង ជួយការពារខ្លួន ព្រោះខ្ញុំគិតថាទីតាំងដែលយើងធ្វើ មិនឆ្ងាយពីតុលាការទេ។ យើងធ្វើនៅជិតតុលាការ ដើម្បីអោយបងប្អូនយើងងាយស្រួលក្នុងការទំនាក់ទំនង។
កាសែត៖ លោកយល់ឃើញដូចម្តេច ចំពោះវិជ្ជាជីវៈមេធាវីសព្វថ្ងៃនេះ?
លោកជីវ សុងហាក់៖ សព្វថ្ងៃនេះ គណៈមេធាវីក៏ដូចជាសហភាតាមេធាវីទាំងអស់ មានមុខនាទីសំខាន់ណាស់ ក្នុងការធ្វើអោយដំណើរការកាត់ក្តីរឿងព្រហ្មទណ្ឌប្រព្រឹត្តទៅបានល្អ។ ប្រសិនបើរឿងក្តីទាំងនោះ គ្មានមេធាវីចូលរួម នីតិវិធីក៏មិនអាចដំណើរការបានទេ។ នេះជាច្បាប់សុទ្ធសាធ។ នៅក្នុងរឿងរដ្ឋប្បវេណី មេធាវីក៏មានតួនាទីសំខាន់ដែរ ព្រោះសង្គមដែលមានសេដ្ឋកិច្ចជឿនលឿន ហើយប្រជារាស្រ្តមិនសូវយល់ពីច្បាប់ ដល់ពេលគាត់មានវិវាទគ្នាទៅ បើម្នាក់មានមេធាវី ម្នាក់ទៀតគ្មានមេធាវី ក៏វាអយុតិ្តធម៌ចំពោះគាត់ដែរ។ ព្រោះម្នាក់មានចំណុចខ្លាំងខាងផ្លូវច្បាប់ និងការការពារកូនក្តីរបស់គាត់ ហើយម្នាក់ទៀតអត់មាន។ អញ្ជឹងសព្វថ្ងៃនេះ អ្នករកស៊ីធ្វើការ អាជីវករ រដ្ឋាភិបាល គាត់ត្រូវការមេធាវីទាំងសងខាង ពេលមានវិវាទ។ ខ្ញុំសង្កេតថាប្រជាជនកម្ពុជា យើងកាន់តែឈានទៅមុខដែរ ចំពោះការយល់ដឹងរបស់គាត់ ពាក់ព័ន្ធនឹងវិវាទនៅតុលាការ។ ព្រោះតាមរបាយការណ៍លោកប្រធានគី តិច កាលពីមហាសន្និបាត [ថ្ងៃទី១៦ តុលា ២០០៨] ប្រជាពលរដ្ឋយើងឥទ្បូវប្រហែលជា៧០% ទៅ៨០% យល់អំពីតួនាទី ភារៈកិច្ចរបស់មេធាវី។ រឿងក្តី ទាំងអស់សុទ្ធតែមានមេធាវីការពារ។ នេះជាចំណុចវិជ្ជមាន ដែលធ្វើអោយមេធាវីមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការការពារអតិថិជនរបស់ខ្លួន។ ប្រសិនបើមេធាវីគ្មានសមត្ថភាព គ្មានសីលធម៌ ប្រហែលជាអតិថិជនមិនពឹងពាក់គាត់ទេ។ មេធាវីទាំងអស់ដែលជាសហភាតាសុទ្ធតែមានសមត្ថភាពខាងផ្លូវច្បាប់ ស្រដៀងៗ គ្នា វាមិនអាចដូចគ្នាទាំងអស់ទេ ប៉ុន្តែ គ្រាន់តែថាវាប្រសើរជាងប្រជាពលរដ្ឋដែលគាត់មិនចេះច្បាប់សោះ។ ខ្ញុំសូមអោយមេធាវីទាំងអស់ មានសីលធម៌ល្អ គោរពនូវក្រមសីលធម៌ និងបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងរបស់ គណៈមេធាវី ជៀសវាងទំនាស់ផលប្រយោជន៍។ ដូចយើងធ្វើការអោយកូនក្តីមួយហើយ យើងមិនត្រូវយករឿងរបស់គាត់ប្រាប់ទៅអ្នកដទៃថា យើងធ្វើនេះ ធ្វើនោះ អោយអ្នកនោះទេ។ នេះជាការសម្ងាត់។ ខ្ញុំគិតថាសព្វថ្ងៃនេះ មេធាវីទាំងអស់បានខិតខំប្រឹងប្រែងរៀនសូត្រចេះដឹង ខំធ្វើយ៉ាងណាអោយខ្លួនគេមានតម្លៃគ្រប់ៗគ្នា។
កាសែត៖ នៅកំរិតណាដែរ ដែលក្រមសីលធម៌ លក្ខនិ្តកៈមេធាវី និងបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងត្រូវបានគោរពដោយមេធាវី?
លោកជីវ សុងហាក់៖ ច្បាប់ស្តីពីលក្ខន្តិកៈមេធាវីរបស់យើងមិនទាន់សុក្រឹត្យ១០០%ទេ ពីព្រោះច្បាប់នេះ ធ្វើតាំងពីឆ្នាំ១៩៩៥ ដោយមានគ្នាតែ២៩នាក់ ក្នុងនោះមានខ្ញុំដែរ។ ឥឡូវ យើងមានមេធាវី៥០០ ទៅ៦០០នាក់។ ក្នុងអាណត្តិខ្ញុំ ខ្ញុំគិតថានឹងសុំធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់ និងបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុង ព្រោះ ឥឡូវ យើងកាន់តែមានគ្នា ហើយធម្មតាការរកស៊ីវាតែងតែមានការប្រកួតប្រជែងគ្នា។ យើងនឹងអប់រំមេធាវី អោយប្រកួតប្រជែងតែខាងផ្លូវច្បាប់បានហើយ មិនត្រូវប្រកួតប្រជែងយ៉ាងណាអោយមានជម្លោះនោះទេ ព្រោះយើងការពារអោយអតិថិជនយើងរៀងៗខ្លួន។ ខ្ញុំនឹងសុំធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់ស្តីពីលក្ខន្តិកៈមេធាវី លើមាត្រា៣២ និងចំណុចពាក់ព័ន្ធនឹងមេធាវី បរទេស ការចូលប្រឡងធ្វើជាមេធាវី ការបណ្តុះបណ្តាល នឹងវិសមភាពវិជ្ជាជីវៈ។ យើងក៏នឹងនិយាយពីកាតព្វកិច្ចនៃការការពារជនក្រីក្រ អោយបានទូលំទូលាយបន្តិចនៅក្នុងច្បាប់។ ពីព្រោះច្បាប់មានចែងដែរ ប៉ុន្តែយើងចែងខ្លី យើងមិនបានសរសេរអោយវែង។ ដោយទ្បែក ក្នុងមាត្រា៣២ ចែងថា អ្នកដែលចូលមេធាវីបាន លុះត្រាតែមានបរិញ្ញាបត្រច្បាប់ មានបទពិសោធន៍ច្បាប់ពីរឆ្នាំ នឹងអាចចូលធ្វើជាមេធាវីបាន ដោយមិនបាច់ប្រឡងចូលមជ្ឈមណ្ឌលបណ្តុះបណ្តាលនិងសុក្រឹត្យវិជ្ជាជីវៈ មេធាវីទេ។ ការចូលដោយផ្ទាល់នេះមានបញ្ហា ចំពោះអ្នកដែលរៀនសូត្រ ហើយអ្នកដែលចូលតាមមាត្រា៣២ គាត់មិនបានរៀនបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុង ក្រមសីលធម៌មេធាវីទេពីដើមមក។ ប៉ុន្តែ ក្រោយមក លោកប្រធានគី តិច បានសម្រេចជាមួយក្រុមប្រឹក្សាគណៈមេធាវីថា អ្នកចូលតាមមាត្រា៣២នេះ ត្រូវតែទៅរៀនបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុង និងក្រមសីលធម៌។ ខ្ញុំចង់អោយទៅតាមរយៈសាលាបណ្តុះបណ្តាលទាំងអស់ ជាការប្រសើរ។ ខ្ញុំគិតថាវាយុត្តិធម៌ ចំពោះអ្នកមានសញ្ញាបត្រដូចគ្នា ពីព្រោះគាត់ចូលសាលា រៀនច្បាប់បន្ថែមផង រៀនបច្ចេកទេសនៃការការពារក្តីផង រៀនពីបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុង និងក្រមសីលធម៌ផង។ ចំពោះការធ្វើវិសោធនកម្មបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុង ពាក់ព័ន្ធនឹងមហាសន្និបាតគណៈមេធាវី ការទទួលមេធាវី មេធាវីនិងអតិថិជនរបស់ខ្លួន និងចំណុចមួយចំនួនទៀត ខ្ញុំនឹងពិភាក្សាជាមួយក្រុមប្រឹក្សាគណៈមេធាវី។
មាត្រាទី៦នៃច្បាប់យើងចែងថា ជនបរទេសអាចធ្វើជាមេធាវី ប៉ុន្តែមិនអាចតំណាងអោយកូនក្តីនៅចំពោះមុខតុលាការបាទទេ។ គាត់អាចអមមេធាវីខ្មែរចំពោះមុខតុលាការ។ ឥឡូវវាមានបញ្ហាចំណោទមួយ ដោយសារស្រុកយើងបានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក (WTO) ជាមួយបរទេស យើងត្រូវកែថាអោយមេធាវីបរទេសអាចធ្វើវិជ្ជាជីវៈនៅទីនេះបាន ប៉ុន្តែ ត្រូវមានកំរិតណាមួយដោយការយល់ព្រមពីគណៈមេធាវី មិនអោយមេធាវីបរទេសនោះមករំលោភកិច្ចការរបស់មេធាវីខ្មែរទេ។ យើងគ្រាន់តែអោយគាត់ធ្វើតែកិច្ចការច្បាប់ណា ពាក់ព័ន្ធនឹងច្បាប់បរទេស ច្បាប់អន្តរជាតិ។ បើច្បាប់ខ្មែរ ទុកអោយមេធាវីខ្មែរ។ ប្រទេសណាក៏គេការពារជនជាតិគេដែរ នៅក្នុងវិជ្ជាជីវៈនេះ។ ខ្ញុំយល់ថាយើងនឹងរៀបចំបែងចែកអោយច្បាស់ថាមេធាវីបរទេសនោះ គាត់ធ្វើបានកំរិតណា។ គណៈមេធាវីយើង នឹងចេញអាជ្ញាប័ណ្ណអោយគាត់ ដូចជាមេធាវីខ្មែរដែរ គ្រាន់តែថាចេញអោយគាត់មួយឆ្នាំម្តង វាមិនដូចមេធាវីខ្មែរ ចេញអោយម្តង គឺរហូតនោះទេ លុះត្រាតែអ្នកនោះមានបញ្ហាអ្វី ដែលយើងត្រូវដកអាជ្ញាប័ណ្ណមកវិញ។
កាសែត៖ តើចំនួនមេធាវីជិត៥០០នាក់សព្វថ្ងៃនេះ ឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការរបស់ចំនួនប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់ទេ?
លោកជីវ សុងហាក់៖ បើប្រៀបធៀបទៅនឹងប្រទេសផ្សេងទៀត ប្រៀបធៀបទៅនឹងកំរិតជីវភាពរបស់ប្រជាជនកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន ប្រហែលជាជិតគ្រប់គ្រាន់ តែមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ទេ។ យើងនឹងបង្កើនចំនួនបន្តិចទៀត ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងចំនួនប្រជាជនបាន។
កាសែត៖ បន្ទាប់ពីដំណើរការសាលាក្តីខ្មែរក្រហមមក តើគណៈមេធាវីកម្ពុជាបានចូលរួមចំណែកអ្វីខ្លះ នៅក្នុងតុលាការកូនកាត់នេះ?
លោកជីវ សុងហាក់៖ តាមខ្ញុំដឹង គណៈមេធាវីបានចូលរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងការធ្វើអោយមានវិធាន ផ្ទៃក្នុងរបស់សាលាក្តីខ្មែរក្រហម ហើយធ្វើអោយសាលាក្តីខ្មែរក្រហមនេះ ដំណើរការទៅបាន ក៏ដោយសារគណៈមេធាវីដែរ។ ព្រោះយើងដឹងហើយថា ច្បាប់ឧក្រិដ្ឋកម្ម រឺច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌ ការការពារជនជាប់ចោទត្រូវតែមានមេធាវី។ បើគ្មានមេធាវីទេ ដំណើការនីតិវិធីមិនអាចធ្វើទៅបានទេ។ ដូច្នេះ ការសួរចម្លើយជនជាប់ចោទ ការកាត់ក្តី ត្រូវតែមានមេធាវីការពារនៅចំពោះមុខ។ នេះជាកត្តាសំខាន់។ កន្លងមក ខ្ញុំបានដឹងខ្លះៗថា គណៈមេធាវីបានបំពេញតួនាទីនេះយ៉ាងសំខាន់ និងចូលរួមជាមួយសាលាក្តីខ្មែរក្រហម ដោយអនុញ្ញាតអោយមេធាវីបរទេសការពារជនជាប់ចោទនៅចំពោះមុខ សាលាក្តីខ្មែរក្រហម ហើយមេធាវីទាំងនោះក៏បានស្បថត្រឹមត្រូវ បានទទួលការអនុញ្ញាតពីគណៈមេធាវីរួចហើយដែរ។
កាសែត៖ តើលោកបានគិតទុកជាមុនពីការលំបាកជាយថាហេតុណាមួយ ដែលគណៈមេធាវី នឹងជួបនៅក្នុងអាណត្តិទី៧នេះទេ?
លោកជីវ សុងហាក់៖ ខ្ញុំគិតជាមុនដែរថា ក្រោយពីខ្ញុំរៀបចំផែនការយុទ្ធសាស្រ្ត ដឹកនាំគណៈមេធាវីហើយ ខ្ញុំរៀបចំគម្រោងថវិកាសម្រាប់ចាយប្រចាំឆ្នាំ ទៅលើមុខសញ្ញានីមួយៗ ប៉ុន្តែ ខ្ញុំមានផែនការធ្វើអញ្ជឹង ខ្ញុំមិនដឹងថាខ្ញុំរកលុយពីណាមកបានទេ។ នេះជាការលំបាកមួយផងដែរ ប៉ុន្តែ ទោះជារកលុយបានរឺមិនបានយកមកដំណើរការនៅចំណុចទាំងអស់ ខ្ញុំត្រូវតែរៀបចំយុទ្ធសាស្រ្តអោយចេញសិន។ រឿងរកលុយ ខ្ញុំជឿថាមិត្តបរទេសទាំងអស់ បើគេឃើញខ្ញុំលំបាក ប្រហែលជាគេអាចជួយ។
កាសែត៖ លោកមានដំបូន្មានអ្វីខ្លះដល់អ្នកដែលចង់ក្លាយជាមេធាវីដ៏ល្អមួយរូប?
លោកជីវ សុងហាក់៖ បើប្អូនៗទាំងអស់ ដែលចង់ក្លាយជាមេធាវី ប្អូនៗត្រូវមានបរិញ្ញាបត្រច្បាប់។ ហើយការរៀនច្បាប់នេះ រៀនអោយត្រឹមត្រូវ ទៅតាមអ្វីដែលជាគោលការណ៍របស់សាលារៀន។ ក្រោយមក ប្អូនៗ ត្រូវមកដាក់ពាក្យប្រឡង នៅមជ្ឈមណ្ឌលបណ្តុះបណ្តាល និងសុក្រឹត្យកាលវិជ្ជាជីវៈមេធាវី។ ការប្រឡងនេះ វាទាមទារទៅលើសមត្ថភាពអ្នកចេះដឹងខ្លាំងដែរ បានជាប់ ព្រោះពេលប្រឡងម្តងៗ មានមនុស្សច្រើន ហើយការជាប់វាតិច។ ដើម្បីអោយក្លាយទៅជាមេធាវីមួយរូបដ៏ល្អ យើងត្រូវគោរពច្បាប់ស្តីពីលក្ខន្តិកៈមេធាវី ត្រូវគោរពបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុង ក្រមសីលធម៌របស់មេធាវី។ យើងត្រូវមានចំណេះដឹងខាងច្បាប់ អោយបានទូលំទូលាយ ត្រូវចេះច្បាប់អោយបានច្រើនវិស័យ នឹងអនុវត្តច្បាប់អោយបានល្អ។ ទាំងនេះ ជាអនុសាសន៍របស់ខ្ញុំ។
|
|
|
របបខ្មែរក្រហមនៅកម្ពុជាៈ យុវជនខ្មែរជឿត្រឹមតែ៥០%រឺ? (1)
