ចោមចៅ (ភ្នំពេញ កម្ពុជា) ថ្ងៃទី២៥ កញ្ញា ២០០៨៖ នឿន អាយុ១៨ឆ្នាំ មកពីខេត្តកណ្តាល ធ្វើការនៅក្នុងរោងចក្រកាត់ដេរមួយ អស់រយៈពេលមួយឆ្នាំមកហើយ។ នាងជួលបន្ទប់នៅរួមគ្នាមួយ ទំហំ១២ម៉ែត្រការ៉េ តម្លៃ២៥ដុល្លារ ក្នុងមួយខែ
© ចន វីង / Magnum
វិស័យ ឧស្សាហកម្មវាយនភណ្ឌនៅប្រទេសកម្ពុជា មាន ៨០%នៃការនាំចេញផលិតផលទៅក្រៅប្រទេស។ នៅក្នុងចំណោមបុគ្គលិកដែលបម្រើការនៅក្នុងវិស័យកាត់ដេរនេះ ស្រ្តីមានចំនួន៩០% ដែលភាគច្រើនមានវ័យក្មេង និងមកពីតាមខេត្ត។ កម្មករទទួលបានប្រាក់បៀវត្សតិច ហើយត្រូវបង្ខំអោយធ្វើការច្រើនម៉ោង ប្រសិនជាកម្មករជាសហជីព។ ពួកគេរស់នៅក្នុងលក្ខខណ្ឌជីវិតដ៏សែនលំបាក នៅក្នុងសង្កាត់ ស្ថិតនៅជាយក្រុងភ្នំពេញ។ ខាងក្រោមនេះ គឺជាបទយកការណ៍មួយ នៅក្នុងសង្កាត់ចោមចៅ ដែលជាសង្កាត់នៃកម្មកររោងចក្រកាត់ដេរដ៏សំខាន់បំផុត នៅជាយក្រុងភ្នំពេញ។
ទិដ្ឋភាពពេលកម្មករចេញពីរោងចក្រ
រំពេចនោះ ធូលីដីបានហុយសំពោង រថយន្តដឹកទំនិញធ្វើចរាចរណ៍លើដងផ្លូវដ៏តូចចង្អៀត អ្នករត់ម៉ូតូឌុបចុចស៊ីផ្លេយ៉ាងខ្លាំងៗ។ កម្មការិនីកាត់ដេរជាង១០០នាក់ ឈរនៅលើរថយន្តដឹកជញ្ជូនកម្មករ។ នៅម៉ោង៥ល្ងាច នៅតាមផ្លូវនៃសង្កត់ចោមចៅ កម្មការិនីកាត់ដេរបានចេញពីធ្វើការនៅក្នុងរោងចក្រ។ អ្នកខ្លះបង់កន្សែងរុំកចម្រុះពណ៌ ដោយមានពាក់ផ្លាកនៅនឹងក។ អ្នកខ្លះពាក់ម៉ាសការពារធូលី។ នៅទីនេះ ដីហុយសំពោងខ្លាំង។
អ្នកបើកបរ រថយន្តស៊ីឈ្នួញដឹកជញ្ជូនកម្មករទៅមកពីផ្ទះទៅកាន់រោងចក្រ ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ក្នុងម្នាក់១០ដុល្លារ ក្នុងមួយខែ។ គេបានបើករថយន្តយ៉ាងលឿន។ ជាង១០នាទីក្រោយមក សម្លេងឈូឆរអឺងកងពេញផ្លូវបានចាប់ផ្តើមស្ងប់ស្ងាត់បន្តិចម្តងៗ។ មនុស្សដើរកកកុញពេញផ្លូវក៏បាត់បន្តិចម្តងៗផងដែរ។ កម្មការិនីវ័យក្មេងរាប់ពាន់នាក់ដើរទៅកាន់បន្ទប់ស្នាក់នៅរបស់ពួកគេ ដែលស្ថិតនៅចម្ងាយប៉ុន្មានម៉ែត្រប៉ុណ្ណោះពីរោងចក្រ។
មនុស្សចំនួន៣០០០០នាក់ រស់នៅសង្កាត់ជាយក្រុងភ្នំពេញនេះ។ សង្កាត់នេះទើបតែបង្កើតឡើងកាលពីបីឆ្នាំមុន តែអាជីវកម្មនិងផ្សារជាច្រើនបានកើតមានឡើងនៅជុំវិញរោងចក្រ និងបន្ទប់ជួលរបស់កម្មករ។
យើងត្រូវធ្វើដំណើរឆ្លង កាត់គំនរសំរាមមួយ តាមផ្លូវដើរដ៏តូចចង្អៀតមួយ ដើម្បីទៅដល់លំនៅដ្ឋានមួយ ក្នុងចំណោមលំនៅដ្ឋានទាំងអស់នេះ។ នៅទីនោះ អគារពីរខ្នងសង់ទល់មុខគ្នា ដោយនៅចន្លោះអគារទាំងនេះ មានស្មៅដុះស៊ុបទ្រុប មានសំលៀកបំពាក់ដែលគេដាក់ហាល ហើយនឹងខ្ទមអ្នកតាតូចមួយ ជាមួយនឹងកំប៉ុងជើងធូបដែលមានជើងធូបប៉ុន្មានសរសៃ។ ទីនោះមាន៤៧បន្ទប់ ដែលបន្ទប់មួយមានទំហំ១២ម៉ែត្រការ៉េ។ គ្រប់បន្ទប់ទាំងអស់មានរូបរាងតែមួយ។ នៅខាងក្រៅបន្ទប់ គេឃើញមានពាងទឹកធំមួយ ទុកសម្រាប់ត្រង់ទឹកភ្លៀង។ នៅជុំវិញនោះកញ្ចប់សាប៊ូជាច្រើននៅរាត់រាយពេញដី។
ជីវភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់កម្មការិនី
យើង ស្ថិតនៅបន្ទប់ជួលលេខ២។ ជញ្ជាំងធ្វើពីបេតុង ដំបូលទ្រដោយធ្នឹមឈើដែលមិនសូវជារឹងមាំប៉ុន្មាននោះទេ។ បង្អួចអាចអោយពន្លឺខ្សោយៗចូលមកក្នុងផ្ទះ ទូរទស្សន៍ដាក់តាំងនៅពីមុខ។ នឿន អាយុ១៨ឆ្នាំ អង្គុយនៅកាច់ជ្រុងគ្រែមួយ។ នឿនបានមកធ្វើការនិងរស់នៅទីនេះ ជាមួយនឹងបងប្អូនស្រីបីនាក់ផ្សេងទៀត ដែលសុទ្ធសឹងជាកម្មការិនី តាំងពីមួយឆ្នាំមកហើយ។ ពួកគេជួលបន្ទប់នៅរួមគ្នា ជាមួយប្អូនស្រីទីប្រាំ ក្នុងតម្លៃ២៥ដុល្លារ ក្នុងមួយខែ បូករួមទាំងថ្លៃទឹកនិងថ្លៃភ្លើង។ នៅក្នុងបន្ទប់ផ្ទះបាយដ៏តូចមួយ គេឃើញមានធុងហ្គាស ចានឆ្នាំង និងទៀន។ នៅទីនេះ ការដាច់ភ្លើងកើតមានជាញឹកញាប់។
បទសំភាសន៍របស់យើងធ្វើនៅមុន ថ្ងៃបុណ្យភ្ជុំបិណ្យ។ នឿននឹងធ្វើដំណើរទៅស្រុកកំណើតរបស់នាង នៅខេត្តកណ្តាល។ ជារៀងរាល់ខែ នឿនផ្ញើប្រាក់៣០ដុល្លារ ទៅអោយគ្រួសារដែលរស់នៅទីនោះ។ នាងមិនបានត្អូញត្អែរអំពីជីវភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់ខ្លួនឡើយ។ នឿនបានរៀបរាប់អំពីជីវប្រវត្តិរបស់ខ្លួនថា «ខ្ញុំធ្វើការប្រាំថ្ងៃក្នុងមួយសប្តាហ៍ ចាប់ពីម៉ោង៦និង៣០នាទីព្រឹក រហូតដល់ម៉ោង៥និង៣០នាទីល្ងាច នៅក្នុងរោងចក្រមួយកន្លែង ដែលស្ថិតនៅក្បែរបន្ទប់ជួលរបស់ខ្ញុំ។ ខ្ញុំមានពេលវេលាសំរាកបាយថ្ងៃត្រង់រយៈពេលមួយម៉ោង។ ខ្ញុំទិញផ្លែឈើនៅផ្សារ ហើយខ្ញុំញ៉ាំបាយដែលខ្ញុំបានដាំពីព្រឹក។ នៅថ្ងៃសៅរ៍ ខ្ញុំធ្វើការតែមួយព្រឹកប៉ុណ្ណោះ។ នៅថ្ងៃអាទិត្យ ខ្ញុំសំរាក មើលទូរទស្សន៍ និងបោកសំលៀកបំពាក់។ ខ្ញុំទទួលបានប្រាក់ខែចំនួន៥០ដុល្លារ។ ខ្ញុំអាចរកប្រាក់បាន២០បន្ថែមទៀត ប៉ុន្តែ ការងារបន្ថែមម៉ោង ធ្វើអោយខ្ញុំហត់នឿយ អស់កម្លាំងបំផុត។ នៅពេលខ្ញុំបង់ថ្លៃជួលបន្ទប់ និងផ្ញើប្រាក់អោយគ្រួសារ ខ្ញុំនៅសល់ប្រាក់ត្រឹមតែ១៥ដុល្លារក្នុងមួយខែ (ស្មើនឹង០,៥ដុល្លារ ក្នុងមួយថ្ងៃ)។ ខែខ្លះ ខ្ញុំត្រូវខ្ចីលុយគេសម្រាប់ចាយវាយ។
ដោយនិយាយ ដល់អនាគតរបស់នឿន នឿនសំដែងក្តីសប្បាយរីករាយ និងញាក់ស្មា។ មិត្តភក្តិពីកុមារភាពរបស់នាងទាំងអស់សុទ្ធតែធ្វើការនៅក្នុងរោង ចក្រកាត់ដេរទាំងអស់។ «ប៉ុន្តែ នាងពិតជាមិនមានគម្រោងអ្វីផ្សេងក្រៅពីការងារនេះរឺ?» សំនួរនេះហាក់ដូចជាធ្ងន់ធ្ងរបន្តិច។ នាងបានឆ្លើយតបវិញភ្លាមៗថា នាងគ្មានគម្រោងអ្វីនោះទេ បន្ទាប់មកនាងសំយុងមុខចុះ ហើយនិយាយថា «ខ្ញុំចង់ក្លាយទៅជាអ្នកលក់ទំនិញនៅផ្សារ ប៉ុន្តែ វាមិនអាចទៅរួចនោះទេ»។
ស្រ្តីវ័យក្មេងមួយរូបឈរនៅក្បែរ មាត់ទ្វារ ដោយបីកូន។ នាងបានឈប់ធ្វើការ តាំងពីពេលនាងប្រសូតបុត្រ។ «ប្តីរបស់ខ្ញុំគឺជាអ្នកបររថយន្តដឹកទំនិញ»។ នាងមានសំណាងច្រើនជាងកម្មការិនីដទៃផ្សេងទៀត ព្រោះពួកគេបានយកកូនៗរបស់ខ្លួនទៅអោយសាច់ញាត់នៅឯខេត្តមើលថែរក្សា ដោយសារពួកគេមិនមានថវិកាគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីចិញ្ចឹមកូនៗទាំងនោះ នៅទីក្រុងភ្នំពេញ រឺមួយ ដោយសារពួកគេនៅលីវ មិនទាន់រៀបការ គេក៏បោះបង់កូនចោល ព្រោះមានការការអៀនខ្មាស។
ជីវិតនិងការលំបាក
នៅឆ្ងាយ ពីទីនេះ យុវជនកំពុងលេងបាល់ទះ។ នៅទីនេះ កម្មការិនីមិនមែនមានតែខ្លួនមួយនោះទេ។ កូនប្រុសរបស់ម្ចាស់ផ្ទះជួលបានពន្យល់ថា «បន្ទប់ជួលនៅទីនេះមានតម្លៃ២០ដុល្លារ»។ គេបានអះអាងថាតម្លៃនេះមិនបានឡើងនោះទេ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៦មក។
នៅចម្ងាយ ពីទីនេះជាង២០០ម៉ែត្រ គេឃើញមានសំណង់បន្ទប់ជួលធ្វើអំពីឈើមួយផ្សេងទៀត ដែលខ័ណ្ឌដោយជញ្ជាំងថ្មមួយ ពីរោងចក្រ។ «នៅទីនេះ តម្លៃបានកើនឡើងមួយទ្វេជាពីរក្នុងរយៈពេលត្រឹមមួយឆ្នាំ។ គេត្រូវចំណាយ២០ដុល្លារ ហើយត្រូវបន្ថែម១០ដុល្លារទៀត សម្រាប់ថ្លៃទឹក និងថ្លៃភ្លើង។ ខ្ញុំត្រូវធ្វើការបន្ថែមម៉ោង ទើបអាចបង់ថ្លៃជួលបន្ទប់បាន»។ កម្មការិនីវ័យ២២ឆ្នាំរូបនេះរស់នៅក្នុងបន្ទប់ដ៏តូចមួយជាមួយម្តាយ បងស្រី ប្អូនស្រី និងក្មួយប្រុស។ បន្ទប់ជួលធ្វើអំពីឈើដ៏សែនកំសត់របស់នាងមិនមានសូម្បីតែបង្អួច និងកញ្ចប់ស្រូបពន្លឺថ្ងៃ។ គេឃើញមានត្រឹមតែអំពូលមួយព្យួរនៅខាងលើមាត់ទ្វារប៉ុណ្ណោះ។ នៅខាងក្នុងបន្ទប់ មិនសូវមានខ្យល់អាកាសចេញចូលនោះទេ។
បើក្រលេក មើលអំពីទិដ្ឋភាពខាងក្រៅវិញ បរិវេណខាងក្រៅលិចទឹក សំបូរទៅដោយសំរាម បុរសៗកំពុងប្រលែងលេងជាមួយស្រីៗ នៅក្រោមខ្លោងទ្វារមួយ។ ស្រ្តីម្នាក់កំពុងបោកកក់ខោអាវ។ ស្រ្តីម្នាក់ផ្សេងទៀតកំពុងដេញចាប់កូនប្រុសរបស់ខ្លួន។ ក្មេងនោះមានពពុះសាប៊ូជាប់ក្បាល រត់ពួនក្រោមរទេះដឹកចេកមួយ។ សម្លេងវិទ្យុលាន់លឺប្រណាំប្រជែងនឹងសម្លេងមាន់។
ជួបជាមួយទិដ្ឋភាព ប្រចាំថ្ងៃរបស់កម្មការិនីរោងចក្រកាត់ដេរ នៅចន្លោះរោងចក្រនិងបន្ទប់ជួល កម្មការិនីមិនអាចគេចផុតពីរានមុខផ្ទះដែលមានក្លិនមិនល្អទាំងនេះ នោះទេ។ ផ្ទះលក់បាយចាប់បើកនៅម៉ោង១១។ មិនមានអាហារដ្ឋាននៅក្នុងរោងចក្រនោះទេ។
អង្គការWomyn’s Agenda for Change (WAC)ដែលជាអង្គការការពារសិទ្ធិនារី ព្យាយាមផ្សព្វផ្សាយអំពីសិទ្ធិរបស់ស្រី្តប្រាប់ដល់កម្មការិនី។ ក្នុងចំណោមការិយាល័យទាំងប្រាំពីររបស់អង្គការនេះ ការិយាល័យមួយស្ថិតនៅកណ្តាលសង្កាត់ចោមចៅ។
អង្គការ WAC មិនអាចវាយតម្លៃពីចំនួនស្រ្តីដែលមកប្រឹក្សាជាមួយអង្គការនេះទេ។ អង្គការបានទទួលស្គាល់ថា មានត្រឹមតែស្រ្តីមួយចំនួនតូចប៉ុណ្ណោះ។ នៅថ្ងៃច័ន្ទ នេះ សូនី និងសុខា បុគ្គលិករបស់អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលនេះ មានតែពីរនាក់នៅក្នុងការិយាល័យ។ ក្រោយបញ្ចប់កិច្ចប្រជុំផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានមួយ ស្តីពី ម៉ោងបន្ថែមនៃការងារ និងកិច្ចសន្យារយៈពេលខ្លី «កម្មការិនីបានត្អូញត្អែរអំពីការមិនបើកប្រាក់ខែ និងការបណ្តេញកម្មករចេញទាំងរំលោភបំពាន។ រោងចក្រមិនចុះកិច្ចសន្យាសាជាថ្មីជាមួយកម្មការិនីដែលមានជម្ងឺ រឺជាសហជីពនោះទេ។
សូនី និងសុខា បានរៀបរាប់អំពីការងារចុងក្រោយរបស់អង្គការ។ នៅក្នុងរោងចក្រដ៏ធំមួយ គេបានបង្ខំអោយស្រីៗទាំងនោះធ្វើការងាររហូតដល់៤៨ម៉ោង ដោយមិនបានឈប់សំរាក។ ទោះជាយ៉ាងណា អង្គការ WAC មិនអាចធ្វើអោយស្រ្តីដែលត្រូវគេធ្វើបាបទាំងនោះ ចង់ប្តឹងផ្តល់នោះទេ។ សូនីបានពន្យល់ថា «វាមិនអាចទៅរួច។ ពួកនាងខ្លាចថៅកែខ្លាំងណាស់»។ សុខា បានចាកចេញពីរោងចក្រ បន្ទាប់ពីមានការងារថ្មី បាននិយាយថា «ទោះជាយ៉ាងណា គេមិនដឹងថាតើត្រូវប្តឹងយ៉ាងដូចម្តេចនោះទេ ទោះបីជាគេអាចប្រឆាំងនឹងថៅកែបានក៏ដោយ។ ប៉ុន្តែ គេធ្វើគ្រប់យ៉ាង ដើម្បីផ្លាស់ប្តូរ»។
ចំណែកកម្មការិនីប្រហែល៣០០ ០០០នាក់ផ្សេងទៀតនៅទីកុ្រងភ្នំពេញ មិនមានកំរិតជីវិតល្អប្រសើរឡើងនោះទេ។ តម្លៃទំនិញឡើងថ្លៃ គ្រួសារត្រូវការប្រាក់ ប្រាក់ខែមិនឡើង។ ហេតុដូច្នេះហើយទើបបានជាស្រ្តីមួយចំនួនបានចាកចេញពីចោមចៅ ដើម្បីស្វែងរកការងារផ្សេងធ្វើ ដូចជាធ្វើជាស្រីបម្រើភេសជ្ជៈនៅតាមហាង Beer Garden នៅបា ខារ៉ាអូខេ។ អ្នកខ្លះទៀតត្រឡប់ទៅធ្វើចំការនៅស្រុកកំណើតវិញ។
របបខ្មែរក្រហមនៅកម្ពុជាៈ យុវជនខ្មែរជឿត្រឹមតែ៥០%រឺ? (1)
