|
អធិប្បាយចុងក្រោយ
|
| គណៈកម្មការសិទ្ធិមនុស្សអាស៊ានៈ តើអនុសាសន៍សង្គមស៊ីវិលនៅកម្ពុជានឹងត្រូវបានទទួលយក ដែររឺទេ? |
| ដោយ ដួង សុខា | | | ៣០-១០-២០០៨ | ភ្នំពេញ (ប្រទេសកម្ពុជា) ថ្ងៃទី១៦ ធ្នូ ២០០៧៖ សកម្មជនសិទ្ធិមនុស្សចុះអន្តរាគមន៍ នៅក្នុងការបណ្តេញប្រជាពលរដ្ឋចេញមួយ © ចន វីង / Magnum
នៅ ខែធ្នូ ខាងមុខនេះ ប្រទេសជាសមាជិកទាំង១០ នៃសមាគមប្រជាជាតិអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ហៅកាត់ថាអាស៊ាន នឹងជួបជុំគ្នា នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំកំពូលលើកទី១៤ នៅប្រទេសថៃ ដើម្បីពិភាក្សាអំពីការបង្កើតស្ថាប័នសិទ្ធិមនុស្សអាស៊ានថ្មីមួយ ដែលត្រូវបានចែងនៅក្នុងធម្មនុញ្ញអាស៊ាន។ មុននឹងឈានដល់ថ្ងៃនៃកិច្ចប្រជុំកំពូលនេះ កិច្ចពិគ្រោះយោបល់ថ្នាក់ជាតិ ត្រូវបានដឹកនាំធ្វើឡើងនៅប្រទេសកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី២១ និង២២ តុលា ដោយអង្គការក្នុងស្រុក និងក្នុងតំបន់មួយចំនួន ដូចជាសមាគមអាដហុក លីកាដូ វេទិកាអាស៊ី និង អង្គការស៊ីកា (South East Asian Committee for Advocacy) ។ អង្គការទាំងនេះបានលើកឡើងនូវអនុសាសន៍ជាច្រើន របស់ខ្លួន ពាក់ព័ន្ធទៅនឹងដំណើរការនៃយន្តការថ្មី ដែលត្រូវទទួលបន្ទុកធ្វើអោយមានការអនុវត្ត «ធម្មនុញ្ញប្រជាជនអាស៊ាន» និងគោរពសិទ្ធិមនុស្ស នៅក្នុងតំបន់។ ជាពិសេស អង្គការខាងលើនេះបានទាមទារជាគោលនយោបាយថាស្ថាប័ននេះត្រូវតែ ឯករាជ្យ និងមានអំណាចគ្រប់គ្រាន់ ក្នុងការស៊ើបអង្កេត ករណីរំលោភបំពានសិទ្ធិមនុស្ស នៅបណ្តាប្រទេសជាសមាជិក។ ស្ថាប័នដែលមិនទាន់មានទម្រង់ និងតួនាទី
កាលពីថ្ងៃទី២០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០០៧ ដោយត្រូវនឹងខួបលើកទី៤០ នៃការបង្កើតសមាគមអាស៊ាន អង្គប្រជុំថ្នាក់កំពូលនៃប្រទេសសមាជិកទាំង១០ បានអនុម័ត «ធម្មនុញ្ញអាស៊ាន » នៅក្នុងប្រទេសសិង្ហបុរី។ បន្ទាប់មក រដ្ឋនីមួយៗ បានផ្តល់សច្ចាប័នដល់ធម្មនុញ្ញអាស៊ាននេះជាបន្តបន្ទាប់ (ប្រទេសកម្ពុជាបានផ្តល់សច្ចាប័ន នៅថ្ងៃទី១៨ មេសា ឆ្នាំ២០០៨ ហើយប្រទេសថៃ និងឥណ្ឌូនេស៊ី ទើបតែផ្តល់សច្ចាប័នចុងក្រោយ នាពេលថ្មីៗនេះ) ។ ធម្មនុញ្ញនេះបានចែងយ៉ាងច្បាស់នៅក្នុងមាត្រា ១៤ ស្តីពីការបង្កើត «ស្ថាប័នសិទ្ធិមនុស្ស» មួយ។ ប៉ុន្តែ ធម្មនុញ្ញនេះមិនបានបញ្ជាក់ច្បាស់ពីអាណត្តិ អំណាច សមាសភាព របស់ស្ថាប័នសិទ្ធិមនុស្សនេះនោះទេ។ ដូចនេះ រដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសជាសមាជិកត្រូវបង្កើតក្រុមការងារជានខ្ពស់មួយ ដើម្បីពង្រាងនូវឯកសារពីស្ថាប័នសិទ្ធិមនុស្សនេះ និងទទួលអនុសាសន៍ពីតំណាងសង្គមស៊ីវិលនៃប្រទេសជាសមាជិក។
សង្គម ស៊ីវិលចង់ប្រសិទ្ធនាមស្ថាប័នសិទ្ធិមនុស្សថ្មីនេះថា «គណៈកម្មការសិទ្ធិមនុស្សអាស៊ាន» ដែលប្រហែលជាមានអាណត្តិរយៈពេល៥ឆ្នាំ និងមានបេសកកម្ម «លើកកម្ពស់ ការពារ និងធ្វើអោយមានការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស»។ គេត្រូវចាប់ផ្តើមពីសមាសភាពជាមុន។ លោកធន សារាយ ប្រធានសមាគមអាដហុក បានរៀបរាប់ថា «យើងចង់អោយសមាជិកគណៈកម្មការនេះត្រូវជ្រើសរើសដោយត្រឹមត្រូវ ត្រូវមានបទពិសោធន៍ខ្ពស់នៅក្នុងសិទ្ធិមនុស្ស ដោយមានការចូលរួមពីសង្គមស៊ីវិល និងមានឯករាជ្យភាព ពីអំណាចនយោបាយ»។
សិទ្ធិស៊ើបអង្កេត និងអភ័យឯកសិទ្ធិ
ពាក់ព័ន្ធ នឹងភាពទទួលខុសត្រូវដែលត្រូវបានកំណត់នៅក្នុងគណៈកម្មការនេះ សកម្មជនសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជារូបនេះមានបំណងចង់អោយ «សមាជិកនៃស្ថាប័ននេះមានសិទ្ធិធ្វើការស៊ើបអង្កេតនៅក្នុងប្រទេស សមាជិកនីមួយៗ ដោយមិនធ្វើអោយប៉ះពាល់ដល់អធិបតេយ្យភាពនៃប្រទេសនីមួយៗ ដែលក្នុងអំឡុងពេលសព្វថ្ងៃនេះ «អធិបតេយ្យភាពគឺជាបញ្ហារសើបនៅក្នុងអាស៊ាន»។ បំណងប្រាថ្នានេះមានតែនៅលើក្រដាសប៉ុណ្ណោះ។ លោកបន្ថែមទៀតថា «លោកស្នើសុំអោយសមាជិកស្ថាប័ននេះមានអភ័យឯកសិទ្ធិ នៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃបេសកកម្មរបស់ខ្លួន»។
ម្យ៉ាងវិញទៀត សកម្មជនសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជារូបនេះមានបំណងប្រាថ្នាចង់អោយ គណៈកម្មការនេះមិនត្រឹមតែត្រូវទទួលដោះស្រាយបណ្តឹងរបស់រដ្ឋសមាជិក និងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលប៉ុណ្ណោះនោះទេ ប៉ុន្តែ ត្រូវដោះស្រាយបណ្តឹងរបស់ជនរងគ្រោះផ្ទាល់ ពីការរំលោភបំពានសិទ្ធិមនុស្សផងដែរ។ បន្ទាប់មក គណៈកម្មការត្រូវបញ្ជូនរបាយការណ៍របស់ខ្លួន ទៅកាន់រដ្ឋសមាជិក ប្រកបដោយឯករាជ្យភាព ដោយរដ្ឋាភិបាលពាក់ព័ន្ធគ្មានសិទ្ធិត្រួតពិនិត្យរបាយការណ៍នោះឡើយ។ លោកប្រធានអង្គការអាដហុករូបនេះបានលើកឡើងម្តងទៀតថា «ប្រសិនជារបាយការណ៍ត្រូវបានឆ្លងកាត់ដោយរដ្ឋាភិបាលដែលពាក់ព័ន្ធ មុននឹងត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយ មានន័យថាការងាររបស់ស្ថាប័ននេះគ្មានប្រសិទ្ធភាពទេ។ ឧទាហរណ៍ របាយការណ៍របស់អ្នករាយការណ៍ពិសេសរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្ស ដែលត្រូវផ្ញើទៅកាន់អង្គការសហប្រជាជាតិ មិនអាចត្រូវបានត្រួតពិនិត្យដោយរដ្ឋាភិបាលជាមុននោះទេ»។
ឯករាជ្យ ភាពនិងទំនួលខុស ត្រូវទាមទារអោយមានហិរញ្ញប្បទានគ្រប់គ្រាន់ និងសេរី មានន័យថា បើតាមប្រសាសន៍របស់លោកធន សារាយ គណៈកម្មការសិទ្ធិមនុស្សគួរតែមានថវិកាស្វយ័តមួយ និងមានសេរីភាពក្នុងការអំពាវនាវសុំជំនួយពីឯកជន អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល រឺ ស្ថាប័នផ្សេងៗ។
សិទ្ធិនារី និងកុមារ ជាចំបងរឺ?
លក្ខខណ្ឌ ទាំងនេះបានធ្វើអោយរដ្ឋាភិបាលមួយចំនួនមិនសូវជាពេញចិត្តប៉ុន្មាន នោះទេ ដោយគិតថាយន្តការថ្នាក់តំបន់មួយនេះមកបង្រៀនសិទ្ធិមនុស្សដល់ពួកគេ។ ជាពិសេស បើតាមលោកធន សារាយ ប្រទេសបួនបានបង្ហាញនូវភាពស្ទាក់ស្ទើរ មានប្រទេសភូមា ឡាវ វៀតណាម និងកម្ពុជា។ នៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ការបណ្តេញប្រជាពលរដ្ឋក្រីក្រចេញពីលំនៅដ្ឋានដោយបង្ខិតបង្ខំ វិវាទដីធ្លី និងការរឹតត្បិតសេរីភាពនៃការប្រមូលផ្តុំ តែងតែត្រូវបានបរិហារជាញឹកញយដោយអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលក្នុងស្រុក និងអង្គការអន្តរជាតិការពារសិទ្ធិមនុស្ស។ បើតាមប្រសាសន៍របស់លោកប្រធានសមាគម អាដហុករូបនេះ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក៏ដូចជារដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសភូមា ឡាវ វៀតណាម មានបំណងកាត់បន្ថយសកម្មភាពផ្នែកខ្លះនៃគណៈកម្មការនេះ អោយមកគោរពតែ «សិទ្ធិនារី និងកុមារ» វិញ ខណៈពេលដែលអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលចង់អោយគណៈកម្មការនេះអនុវត្តអោយកាន់ តែទូលំទូលាយ នៅក្នុងសិទ្ធិមនុស្សទាំងអស់។
រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បង្ហាញពី «ការគាំទ្រ»
លោកឱម យិនទៀង ប្រធានគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា (ស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាល) និងជាសមាជិកក្រុមការងារជាន់ខ្ពស់អាស៊ាន ស្តីពីការបង្កើតគណៈកម្មការនេះ មានប្រតិកម្មប្រឆាំងនឹងការរិះគន់ខាងលើនេះ។ លោកបានសង្កត់ធ្ងន់ថា «កម្ពុជាគាំទ្រដល់ការបង្កើតយន្តការសិទ្ធិមនុស្សអាស៊ានមួយ»។ លោកបានច្រានចោលគំនិតដែលថាស្ថាប័ននេះកំណត់តែលើសិទ្ធិនារី និងកុមារ។ លោកបានអះអាងថា «អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលគិតតែរិះគន់ ដោយមិនមើលពីខ្លួនឯង។ ពួកគេមិនបានបញ្ជូនអនុសាសន៍របស់ខ្លួនមកអោយយើងនោះទេ តែពួកគេបានរៀបចំសន្និសីទសារព័ត៌មានស្តីពីប្រធានបទនេះ»។ លោកបានចាត់ទុកអនុសាសន៍ទាំងនេះ ដូចជា«យឺតពេល» ខណៈពេលដែលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានចូលរួមកិច្ចប្រជុំនៃបណ្តាប្រទេស អាស៊ានចំនួន៤លើករួចមកហើយ ស្តីពីសំណុំរឿងនេះ។
លោកប្រធាន អាដហុកអះអាងថា « ទោះយ៉ាងណា ធម្មនុញ្ញអាស៊ានបានចែងយ៉ាងច្បាស់ពីការបង្កើតយន្តការមួយ ទទួលបន្ទុកតាមដានការរំលោភបំពានសិទ្ធិមនុស្ស» ទោះបីជាប្រទេសទាំងបួន (កម្ពុជា ភូមា ឡាវ វៀតណាម) ចង់រឺមិនចង់ក៏ដោយ។
គ្មានគម្រោងដាក់ទណ្ឌកម្មនោះទេ
ទោះបី រដ្ឋទាំងបួននេះមានករណីរំលោភបំពានសិទ្ធិមនុស្សក៏ដោយ ក៏ប្រទេសទាំងនេះមិនទទួលរងនូវការដាក់ទណ្ឌកម្មណាមួយនោះទេ។ លោកធន សារាយបានបញ្ជាក់ថា «វាមិនមែនជាស្ថាប័នតុលាការ។ ប្រសិនជាស្ថាប័នតុលាការវិញ វាប្រហែលជាកាន់ តែរសើបជាងនេះទៅទៀត»។ គណៈកម្មការគ្រាន់តែ «លាតត្រដាង» អំពើរំលោភបំពានលើសិទ្ធិមនុស្ស ប្រាប់ដល់សាធារណៈជន និងសមាជិកអាស៊ាន អោយបានជ្រាប ហើយគណៈកម្មការអាចជម្រុញអោយរដ្ឋទាំងនោះមានប្រតិកម្មតបត ដោយសារប្រទេសទាំងនោះមិនចង់មើលឃើញកិត្តិយសប្រទេសរបស់ខ្លួនទទួលរង នូវភាពអាម៉ាស់។
ឧបសគ្គសំខាន់ពីរគឺ «ការមិនជ្រៀតជ្រែកកិច្ចការផ្ទៃក្នុង» និង «ការឯកភាព»
សម្រាប់លោកអ៊ូ វីរៈ ប្រធានមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា អាស៊ានត្រូវខិតខំប្រឹងប្រែងគេចចេញអោយផុតពីឧបសគ្គជាច្រើន ដើម្បីធ្វើអោយសមាជិករបស់ខ្លួនគោរពសិទ្ធិមនុស្ស។ គោលការណ៍ «ការមិនជ្រៀតជ្រែកកិច្ចការផ្ទៃក្នុង» ដែលមានចែងនៅក្នុងសមាគមអាស៊ាននេះ គឺជា«ឧបសគ្គមួយ រារាំងដល់ដំណើរការប្រកបដោយប្រសិទ្ធិភាពនៃស្ថាប័នសិទ្ធិមនុស្សនេះ» និងបើកឱកាសអោយរដ្ឋ រំលោភបំពានសិទ្ធិមនុស្សយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដោយគ្មានការដាក់ទោសពៃរ៍អ្វីទាំងអស់។ សកម្មជនសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជារូបនេះបានសំណូមពរថា «យើងសង្ឃឹមថាអាស៊ាននឹងជម្រុញអោយគណៈកម្មការនេះ មានសិទ្ធិអំណាចលើកកម្ពស់ និងធ្វើអោយគេគោរពសិទ្ធិមនុស្ស»។
ដោយ ឡែក គោលការណ៍មួយផ្សេងទៀតក៏រំខានដល់ការរីកចម្រើននៅក្នុងវិស័យនេះផងដែរ គឺ គោលការណ៍ «ឯកភាព» ដែលតម្រូវអោយមានការយល់ស្របពីសំណាក់ប្រទេសជាសមាជិកអាស៊ានទាំងអស់ មុននឹងធ្វើការសម្រេចចិត្តធ្វើអ្វីមួយ។ ពាក់ព័ន្ធនឹងសិទ្ធិមនុស្ស បេសកកម្មនេះពិតជាមិនអាចទៅរួច។ លោក អ៊ូ វីរៈ បានសំដែងការសោកស្តាយថា «ដើម្បីរៀបចំ កិច្ចប្រជុំអាស៊ានមួយ ស្តីពីការរំលោភបំពានសិទ្ធិមនុស្សនៅក្នុងប្រទេសមួយ ជាបឋម ត្រូវមានការយល់ស្របពីប្រទេសសមាជិកទាំងអស់!។ គោលការណ៍ទាំងពីរនេះ គឺគោលការណ៍ «ការមិនជ្រៀតជ្រែកកិច្ចការផ្ទៃក្នុង» និង «ការឯកភាព» គឺជាឧបសគ្គមួយ»។
ប្រសិនជាកាលបរិច្ឆេទដែលកំណត់ដោយ លេខាធិការដ្ឋានអាស៊ាន ត្រូវបានគោរព និងប្រសិនជាការពិភាក្សាមិនពន្យារពេលនោះទេ សេចក្តីព្រាងបឋមនៃការបង្កើតគណៈកម្មការសិទ្ធិមនុស្សនេះអាចនឹង ត្រូវអនុម័តនៅខែធ្នូ ខាងមុននេះ ដើម្បីអនុញ្ញាតអោយស្ថាប័នថ្មីនេះចាប់ផ្តើមអនុវត្តការងារ នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៩។
នៅលើវិបសាយ -ជម្លោះដីធ្លីៈ អង្គការលីកាដូ ចោទប្រកាន់តុលាការ កម្ពុជាថាបានគំរាមកំហែងអ្នកភូមិ (២៩-១០-២០០៨)
-របាយការណ៍ពីរបានបរិហារពីការគំរាមកំហែង លើសកម្មជនសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា (២៦-០៩-២០០៨)
-អាដហុកនិងលីកាដូបរិហារពីឥរិយាបថរបស់ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ចំពោះបាតុកម្មអហឹង្សា (១៨-០៨-២០០៨)
-សម្ព័ន្ធភាពដែលមិនអាចទៅរួចរវាងលោកយ៉ាស ហ្គាយ និងរដ្ឋាភិបាលក្រុងភ្នំពេញ (២៤-០៣-២០០៨)
-សមាគមអាដហុក:ស្ថានភាពឆ្នាំ២០០៧ល្អប្រសើរ ប៉ុន្តែនៅមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ (២៩-០១-២០០៨)
|
|
|
របបខ្មែរក្រហមនៅកម្ពុជាៈ យុវជនខ្មែរជឿត្រឹមតែ៥០%រឺ? (1)
