|
អធិប្បាយចុងក្រោយ
|
| ខួប លើកទី៦០នៃសេចក្តីប្រកាសជាសាកលស្តីពីសិទ្ធិមនុស្ស: ការតវ៉ា/ការរិះគន់ជាច្រើនរបស់អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល សិទ្ធិមនុស្ស នៅភ្នំពេញ |
| ដោយ ដួង សុខា និង ស្ទេហ្វានី ហ្សេ | | | ១០-១២-២០០៨ | 
ភ្នំពេញ (កម្ពុជា) ថ្ងៃទី១០ ធ្នូ ២០០៨៖ លោកធន សារាយ ប្រធានសមាគមអាដហុក -លោកស្រី Carol Rodley ឯកអគ្គរដ្ឋទូតសហរដ្ឋអាមេរិក - កញ្ញាសេង ធារី និងសកម្មជនសិទ្ធិមនុស្ស នៅក្នុងទិវាសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ
© ចន វីង / Magnum សេចក្តីប្រកាស ជាសាកលស្តីពីសិទិ្ធមនុស្សត្រូវបានអនុម័តកាលពី៦០ឆ្នាំមុន ដោយមហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ ហើយ មាត្រា ៣១ នៃរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាបានចែងនិងទទួលស្គាល់ សេចក្តីប្រកាសជាសាកលនេះ គឺជាផ្នែកមួយនៃច្បាប់ជាតិផងដែរ។ នាឱកាសខួបលើកទី៦០ នៃទិវាសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ តំណាងសង្គមស៊ីវិលនិងអ្នកការទូតជាច្រើនបានជួបប្រជុំគ្នា នៅទីក្រុងភ្នំពេញ ដើម្បីប្រកាសអោយដឹងអំពីស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា។ មនុស្សចន្លោះ ពី២០០០ ទៅ៣០០០នាក់ ដែលពាក់អាវយឺតស មានសរសេរពាក្យថា «សិទ្ធិមនុស្ស សិទ្ធិយើង» បានចូលរួមស្តាប់ការតវ៉ាទាមទារ និងសេចក្តីអំពាវនាវជាហូរហែររបស់អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលទាំងនោះ ចំពោះរាជរដ្ឋាភិបាល ដើម្បីការគោរពសេរីភាពជាមូលដ្ឋានដ៏ល្អប្រសើរមួយ។ សេរីភាព «ត្រូវបានរិតត្បិត»
លោក ធន សារាយ ប្រធានសមាគមសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា អាដហុក បានលើកឡើងអំពី«ការរំលោភបំពានសិទ្ធិមនុស្សយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដូចជាការហាមឃាត់ ឫការរិតត្បិតសេរីភាពប្រមូលផ្តុំអហឹង្សា សេរីភាពបញ្ចេញមតិ សេរីភាពចូលរួមសមាគម ការរកស៊ីជួញដូរដីធ្លី» ការជួញដូរមនុស្ស ជាដើម។ ករណីទាំងនេះ «នៅតែកើតមាន» នៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រដ៏តូចមួយនេះ។
ចំណែកលោកមេធាវីសុក សំអឿន នាយកប្រតិបត្តិក្រុមអ្នកច្បាប់ការពារសិទ្ធិកម្ពុជា (CDP) និងជាអ្នកសម្របសម្រួលគណៈកម្មាធិការប្រព្រឹត្តកម្មនៃអង្គការ សមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្ស (ជាសម្ព័ន្ធមួយ ដែលមានអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលចំនួន២១) បានទទួលស្គាល់នូវកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់រដ្ឋាភិបាលដើម្បីធ្វើ អោយមានការរីកចម្រើន ជាពិសេសការលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងសិទ្ធិមនុស្សរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ កម្ពុជា។ ប៉ុន្តែ លោកបានបញ្ជាក់ថានៅតែមានចំណុចមិនល្អមួយចំនួនដដែល។ «ប្រសិនជាយើងចង់ធ្វើអ្វីមួយ យើងត្រូវសុំការអនុញ្ញាតពីអាជ្ញាធរ ហើយអាជ្ញាធរក៏បានអនុញ្ញាតតាមការស្នើសុំរបស់យើង រឺក៏ជួនកាល ការសុំនោះក៏ត្រូវបានបដិសេធ...។ ប៉ុន្តែ ពាក្យថា សេរីភាព មានន័យថាយើងអាចធ្វើអ្វីៗបាន ដោយមិនចាំបាច់សុំការអនុញ្ញាតពីនរណាម្នាក់ជាមុនសិននោះទេ រឺអាចនិយាយបានថាបើប្រជាជនមានសេរីភាពនឹងធ្វើអ្វីមួយហើយនោះ រដ្ឋគ្មានអំណាចនឹងមករារាំងទង្វើនោះបានទេ លើកលែងតែមានការចែងនៅក្នុងច្បាប់ថា អំពើនោះត្រូវហាមប្រាម ព្រោះជាការបំពាន រឺរំលោភសិទ្ធិ រឺសេរីភាពអ្នកដទៃ។
ដោយឡែក លោកអាត់ ធន ប្រធានសហភាពការងារកម្ពុជា ដែលមានសមាជិកជាង៦ម៉ឺននាក់ បានសង្កត់ធ្ងន់លើសិទ្ធិកម្មករ ដែលជានិច្ចកាល តែងតែងទទួលរងនូវការរំលោភបំពាន ហើយឆ្លៀតនៅក្នុងឱកាសប្រារព្ធពិធីនេះ លោកបានគាំទ្រអោយមានការតំឡើងប្រាក់បៀវត្សជូនកម្មករនិងមន្រ្តីរាជ ការ ដោយស្នើសុំតំឡើងប្រាក់ខែអោយបាន១០០ដុល្លារយ៉ាងទាប។ ដើម្បីធ្វើអោយសិទ្ធិកម្មករ និងមន្រ្តីរាជការត្រូវបានគោរព លោកប្រធានបានអំពាវនាវដល់រដ្ឋាភិបាល អោយរៀបចំបង្កើតតុលាការការងារនិងតុលាការរដ្ឋបាលឯករាជ្យសម្រាប់ ដោះស្រាយវិវាទ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត លោកក៏បានស្នើសុំអាជ្ញាធរអោយចាប់ខ្លួន«ជនខិលខូច និងថៅកែដែលបានរត់ចោលរោងចក្រ អោយមកទូទាត់ប្រាក់អតីតភាពជូនកម្មករនិងអោយថៅកែតម្កល់ប្រាក់ ទុកសម្រាប់បង់អោយកម្មករនៅពេលថៅកែរត់ចោលរោងចក្រ»។
យ៉ាង ណាមិញ តំណាងវេទិកាប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា-ជប៉ុន (People’s Forum on Cambodia Japon) បានត្រឡប់មកបញ្ហានៃការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្ត កាលពីខែកក្កដាកន្លងទៅ ដោយបានសំដែងការសោកស្តាយថាសិទ្ធិអ្នកបោះឆ្នោតមួយចំនួនត្រូវបានរំលោភ បំពាន។
«ក្រុមមិត្ត ១០ធ្នូ»
នៅក្នុងលិខិត មួយ ដែលមានចំណងជើងថា «ក្រុមមិត្ត១០ធ្នូ» សម្ព័ន្ធខ្មែរជំរឿននិងការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ បានរម្លឹកពីសេរីភាពជាមូលដ្ឋាន៣ ដែលកំពុង «ប្រឈមនឹងគ្រោះថ្នាក់» គឺសេរីភាពក្នុងការធ្វើដំណើរ សេរីភាពក្នុងការនិយាយស្តីនិងបញ្ចេញមតិ និងសេរីភាពក្នុងការជួបប្រជុំ និងបង្កើតសមាគម។ លើសពីនេះ អង្គការលីកាដូបានសំដែងនូវការព្រួយបារម្ភរបស់ខ្លួន ដោយបានរាយការណ៍អំពីករណីដែលធ្លាប់បានកើតមាន នៅអំឡុងឆ្នាំ២០០៨នេះ។
ឧទាហរណ៍ដែលត្រូវបានលើកឡើងមានដូចជា៖ នៅថ្ងៃទី៣០ ខែតុលា ឆ្នាំ២០០៨ អាជ្ញាធរមូលដ្ឋានបានប្រាប់អ្នកភូមិជនជាតិភាគតិចព្នងនៅខេត្តមណ្ឌល គិរី អោយទៅចុះឈ្មោះអំពីដំណើរចាកចេញពីខេត្តរបស់ពួកគេជាមួយមេឃុំ។ ជារឿងចៃដន្យរឺ? ព្រោះអ្នកភូមិទាំងនោះកំពុងធ្វើដំណើរទៅកាន់ខេត្តរតនៈគិរី ដើម្បីចូលរួមធ្វើបាតុកម្មស្តីពីការរំលោភយកដីធ្លី។ នៅថ្ងៃទី១១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៨ ពោលគឺនៅអំឡុងពេលយុទ្ធនាការឃោសនាបោះឆ្នោត លោកឃឹម សម្បូរណ៍ អ្នកយកព័ត៌មានកាសែតមនសិការខ្មែរ ដែលជាកាសែតគាំទ្រគណបក្សប្រឆាំង និងកូនប្រុសរបស់លោក ត្រូវបានបាញ់ស្លាប់នៅកណ្តាលរាជធានីភ្នំពេញ ។ នៅថ្ងៃទី៦ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០៨ ប៉ូលីសប៉ុនប៉ងបង្រ្កាបទៅលើកូដកម្មនៅខាងក្រៅរោងចក្រសំលៀក បំពាក់ ឃីងឡែន ដែលបានចាប់ផ្តើមរៀបចំធ្វើតាំងពីថ្ងៃទី១១ ខែមករា ដើម្បីទាមទារអោយមានការគោរព ច្បាប់ការងារ និងប្រគល់ការងារឡើងវិញអោយអ្នកតំណាងសហជីព១៩នាក់ ដែលត្រូវបានបណ្តេញចេញកាលពីខែមិថុនា ឆ្នាំ២០០៧ ជាហេតុបង្កអោយមានកម្មករ៤នាក់ត្រូវសំរាកព្យាបាលនៅក្នុងមន្ទីរ ពេទ្យ។
ជនរងគ្រោះពីការបណ្តេញចេញពីដីធ្លី
ទិវា សិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិក៏ត្រូវបានប្រារព្ធនៅដីក្រហមផងដែរ ដែលជាសង្កាត់មួយនេះ ស្ថិតនៅទីក្រុងភ្នំពេញ ដែលប្រជាពលរដ្ឋទទួលរងនូវការគំរាមកំហែងបណ្តេញចេញ។ លោកយ៉េង វីរៈ នាយកប្រតិបត្តិនៃមជ្ឈមណ្ឌលអប់រំច្បាប់សម្រាប់សហគមន៍ បានសង្កត់ធ្ងន់ថា «យើងសូមស្វាគមន៍ចំពោះការអភិវឌ្ឍន៍ តែមិនត្រូវផាត់អ្នកក្រីក្រចេញនោះទេ។ ត្រូវតែបញ្ឈប់ការបណ្តេញទាំងឡាយ និងត្រូវមានគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាល ដែលធានាដល់ការមានលំនៅដ្ឋានសមរម្យ សុខភាព និងការសិក្សាសម្រាប់មនុស្សគ្រប់រូប»។
ដោយឡែក លោកឡៅ ម៉ុងហៃ អ្នកស្រាវជ្រាវជាន់ខ្ពស់នៃគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សអាស៊ី ក៏បានទាញយកនូវប្រភពសំខាន់ៗនៃការព្រួយបារម្ភអំពីវិវាទដីធ្លី និងការចាប់ខ្លួន ហើយនឹងការដាក់ពន្ធនាគារជនរងគ្រោះ។ លោកបានរម្លឹកថា «អ្នកខ្លះបាត់បង់ដីរបស់ខ្លួន ដោយមិនទទួលបានសំណងអ្វីទាំងអស់ ដូចជាករណីនៅខេត្តកំពត។ ប៉ុន្តែ យោងតាមសេចក្តីប្រកាសជាសាកលស្តីពីសិទ្ធិមនុស្ស មនុស្សគ្រប់រូបមានសិទ្ធិមានលំនៅដ្ឋានសមរម្យមួយ»។
គណបក្សប្រឆាំងបន្ថែមសម្លេងរបស់ខ្លួន
គណបក្ស ប្រឆាំងសំខាន់ទាំងពីរក៏បានបញ្ចេញសម្លេងរបស់ខ្លួនផងដែរ តាមរយៈសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរៀងខ្លួន។ គណបក្សសិទ្ធិមនុស្សបានកត់សម្គាល់អំពី «ការធ្លាក់ចុះ» តម្លៃសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា នៅអំឡុងប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។ គណបក្សបានលើកឡើងថាការបញ្ចេញមតិរបស់អ្នកតំណាងរាស្រ្តភាគតិច មិនអាចធ្វើបាន ដោយមូលហេតុគ្មានក្រុម «បណ្តាលអោយតំណាងរាស្រ្តនោះពុំអាចការពារផលប្រយោជន៍ពលរដ្ឋដែលជា ម្ចាស់ឆ្នោតបាន»។ «គណបក្សសិទ្ធិមនុស្សបានសំដែងនូវការព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំង ចំពោះវាសនាអនាគតនៃប្រជាជាតិខ្មែរ ប្រទេសខ្មែរ ដែលអាចនឹងនាំអោយមានភ័យអន្តរាយនាអនាគត។ ទន្ទឹមនឹងនេះ គណបក្សសិទ្ធិមនុស្សក៏បានអំពាវនាវយ៉ាងទទូច ចំពោះរដ្ឋាភិបាល អោយគោរពអោយបានត្រឹមត្រូវ និងម៉ត់ចត់នូវបទដ្ឋានសិទ្ធិមនុស្សនានាន ហើយនឹងគ្រប់គ្រងដឹកនាំប្រទេសតាមលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សេរីពហុបក្សពិតប្រាកដ ដោយបែងចែកអំណាច អោយដាច់ស្រឡះពីគ្នា រវាងស្ថាប័នកំពូលទាំងបី ហើយរដ្ឋាភិបាលគប្បីរៀបចំអោយមាន«សមាជជាតិ» ដើម្បីផ្តល់ឱកាសជូនប្រជាពលរដ្ឋសំដែងនូវក្តីកង្វល់របស់ខ្លួន ចំពោះព្រះភ័ក្រ្តព្រះមហាក្សត្រ ស្របតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញដែលបានចែងស្រាប់»។
ចំណែកគណបក្សសម រង្ស៊ី បានវាយតម្លៃថាគេត្រូវ«ពិនិត្យឡើងវិញ» ទៅលើកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស ថ្ងៃទី២៣ តុលា ១៩៩១ «ដែលជាដើមហេតុផ្តល់ឱកាសអោយមានការបង្រួបបង្រួមជាតិ និងសុខសន្តិភាព»។«ជិតពីរទស្សវត្សរ៍មកហើយ ប្រទេសកម្ពុជានៅតែពុំទាន់មានស្ថាប័នឯករាជ្យ អព្យាក្រឹត្យពិតប្រាកដ ក្នុងការតាមដានការរំលោភបំពានសិទ្ធិមនុស្ស ដែលតែងតែកើតមានឡើងជារៀងរាល់ថ្ងៃ»។ យ៉ាងណាមិញ គណបក្សសម រង្ស៊ី បានបន្ថែមថា «កង្វះខាតអព្យាក្រឹត្យភាព និងអំពើពុករលួយយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៅក្នុងប្រព័ន្ធតុលាការ បានបណ្តាលអោយអ្នកប្រព្រឹត្តអំពើល្មើសច្បាប់រួចខ្លួន រីឯជនរងគ្រោះ និងគ្រួសារត្រូវរងការភ័យខ្លាចចំពោះអាយុជីវិតរបស់ខ្លួនទៅវិញ»។ គណបក្សរបស់លោកសម រង្ស៊ី ដែលបច្ចុប្បន្ន កំពុងស្ថិតនៅប្រទេសបារាំង បានអំពាវនាវសុំអោយប្រទេសហត្ថលេខីនៃកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស ប្រកាន់ខ្ជាប់នូវការសន្យារបស់ខ្លួន ដើម្បីជួយអោយប្រជាពលរដ្ឋ ស្រ្តី និងកុមារខ្មែរ បានទទួលការរស់នៅក្នុងភាពថ្លៃថ្នូ យុត្តិធម៌ ចាកផុតពីការរំលោភបំពានសិទ្ធិមនុស្ស។
ចំណែកសេចក្តីប្រកាស ព័ត៌មានរបស់ស្ថានទូតសហរដ្ឋអាមេរិកបានវាយតម្លៃថា «ប្រទេសកម្ពុជាកំពុងតែសម្រេចបាននូវភាពជឿនលឿន សំខាន់ៗ ក្នុងពេលដែលរដ្ឋាភិបាលធានាអោយមានស្ថេរភាព និងការលូតលាស់កាន់តែច្រើន សម្រាប់ប្រទេសជាតិ ទន្ទឹមគ្នានឹងភាពសកម្ម និងការឆ្លើយតបរបស់ប្រជាជននៅតាមមូលដ្ឋានក៏កំពុងមានការរីកចម្រើន ផងដែរ។
|
|
អត្ថបទបន្ថែមទិវាសិទ្ធិមនុស្ស នៅក្នុងប្រទេស
យោង តាមអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្ស ទិវាសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ នៅថ្ងៃពុធ ទី១០ ខែធ្នូនេះ បានកៀរគរមនុស្សនៅទូទាំងរាជធានី និងនៅតាមខេត្ត ប្រមាណមួយម៉ឺននាក់ នៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃការប្រារព្ធពិធីផ្សេងៗ។ ទោះបីជាដំណើរការគ្រប់យ៉ាងប្រព្រឹត្តទៅជាធម្មតា ជួនកាល ស្ថិតនៅក្រោមការឃ្លាំមើលយ៉ាងរិតត្បិតពីកម្លាំងនគរបាលក៏ដោយ ក៏អង្គការលីកាដូបានលើកឡើងថាការដើរហែរក្បួនមួយ គ្រោងរៀបចំនៅខេត្តបាត់ដំបង ដែលមានមនុស្សចូលរួមចំនួន២០០នាក់ មិនអាចប្រព្រឹត្តទៅបាននោះទេ ដោយសារគ្មានការអនុញ្ញាត។ មានតែការជួបប្រជុំធម្មតាប៉ុណ្ណោះ ដែលត្រូវបានអនុញ្ញាត។
|
របបខ្មែរក្រហមនៅកម្ពុជាៈ យុវជនខ្មែរជឿត្រឹមតែ៥០%រឺ? (1)
