| រកឃើញជីវៈចម្រុះកំរនៅតាមដងទន្លេមេគង្គកម្ពុជា |
| ដោយ ស្ទេហ្វានី ហ្សេ | |
| ១៦-០១-២០០៩ |
 កម្ពុជា (២០០៨)៖ រុក្ខជាតិ Amorphophallus ដែលជាប្រភេទរុក្ខជាតិស្ថិតនៅក្នុងអំបូរត្រាវ ត្រូវបានគេរកឃើញនៅភាគឦសាននៃប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងចំណោមរុក្ខជាតិនិងសត្វចំនួន២៤ប្រភេទ © Pranee Palee / WWF យោងតាមការស្រាវជ្រាវមួយ ដែលធ្វើឡើងរួមគ្នារវាងអង្គការមូលនិធិសត្វព្រៃពិភពលោក (WWF) រដ្ឋបាលជលផល និងរដ្ឋបាលព្រៃឈើនៃក្រសួងកសិកម្ម ក្នុងឆ្នាំ២០០៦ និង២០០៧ នៅតាមដងទន្លេមេគង្គកម្ពុជា ប្រវែង៥៥គីឡូម៉ែត្រ ចន្លោះរវាងទីរួមខេត្តក្រចេះ និងខេត្តស្ទឹងត្រែង ស្ថិតនៅភាគឦសានប្រទេសកម្ពុជា គេបានរកឃើញជីវៈចម្រុះដ៏កំរបំផុតរស់នៅត្រង់តំបន់នោះ ដែលអ្នកវិទ្យាសាស្រ្តដាក់ឈ្មោះអោយថា «ផ្នែកកណ្តាល»។ សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានមួយរបស់ WWF ចេញផ្សាយនៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី១៥ ខែមករា បានលើកឡើងថា ការសិក្សាស្រាវជ្រាវទាំងនេះបានជម្រុញអោយមានការរកឃើញដ៏គួរអោយភ្ញាក់ផ្អើល ជាពិសេសការរកឃើញសត្វនិងរុក្ខជាតិប្រភេទថ្មី ដែលអ្នកវិទ្យាសាស្រ្តមិនធ្លាប់ស្គាល់ពីមុន ចំនួន២៤ប្រភេទ នៅលើទឹកដីប្រទេសកម្ពុជា ហើយគេក៏បានរកឃើញពូជសត្វចំនួន៣៦ប្រភេទទៀតដែលជិតផុតពូជនៅលើពិភពលោក ដែលត្រូវបានចុះនៅក្នុងបញ្ជីក្រហមរបស់សហភាពអឺរុប ដើម្បីអភិរក្សធម្មជាតិ។ ពូជរុក្ខជាតិថ្មីដែលត្រូវបានរកឃើញនៅតំបន់ «ផ្នែកកណ្តាល» ដោយអ្នកវិទ្យាសាស្រ្ត គឺជារុក្ខជាតិ Amorphophallus ដែលជាប្រភេទរុក្ខជាតិស្ថិតនៅក្នុងអំបូរត្រាវ។ ក្រៅពីនេះ គេក៏បានរកឃើញរុក្ខជាតិ ត្រី និងល្មូនកំរនៅប្រទេសកម្ពុជាជាច្រើនទៀតផងដែរ។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ គេក៏រកឃើញសត្វស្លាបពីរប្រភេទគឺត្រយ៉ងចង្កំក-ស និងសត្វខ្ទុតដីមេគង្គ ថែមទាំងហ្វូងសត្វត្រចៀកកាំក្នុងវ័យបន្តពូជដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់នៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងសម្បុកសត្វកន្ធាយក្បាលកង្កែបដែលជាសត្វជិតផុតពូជផងដែរ។ ការរកឃើញដ៏មានសារៈសំខាន់មួយទៀត គឺព្រៃលិចទឹក ដែលមានកម្ពស់ខ្ពស់ៗ ផ្លូវទឹក ប្រជុំកោះ ដែលជាផ្នែកដ៏សំខាន់មួយនៃដងទន្លេមេគង្គ ក្នុងចន្លោះចម្ងាយពី៤០ទៅ៥០គីឡូម៉ែត្រ ហើយពុំទាន់មានការតាំងលំនៅដ្ឋាននៅឡើយទេ។
លោកសេង ទៀក នាយក WWFប្រចាំកម្ពុជា បានគូសបញ្ជាក់ថា «រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាទទួលស្គាល់សារៈសំខាន់នៃការថែរក្សាធនធាននៅតាមដងទន្លេមេគង្គសម្រាប់ជីវៈចម្រុះ សន្តិសុខស្បៀងអាហារជាតិ និងការអភិវឌ្ឍន៍ ដែលបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់នៅក្នុងទិសដៅផែនការសកម្មភាពនិងយុទ្ធសាស្រ្តជីវៈចម្រុះឆ្នាំ២០០២ និងនៅក្នុងគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍សហសវត្សរ៍នៃប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ»។
ដោយឡែក សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានខាងលើនេះបានពន្យល់បន្ថែមទៀតថា តំបន់នេះអាចជាជម្រកទឹកសាបចុងក្រោយបង្អស់របស់ត្រីផ្សោតទន្លេ ដែលកំពុងទទួលរងគ្រោះថ្នាក់ជិតផុតពូជ។ ផ្ទុយទៅវិញ លោករីឆាត ហ្សានរ (Richard Zanre) ប្រធានកម្មវិធីទឹកសាបនៃអង្គការ WWF បានកត់សម្គាល់ថា « ផ្នែកនៃដងទន្លេមេគង្គត្រង់តំបន់នេះខុសគ្នានឹងផ្នែកដទៃទៀតនៃដងទន្លេមេគង្គទាំងមូលនៅប្រទេសកម្ពុជា ឡាវ ថៃនិងវៀតណាម ព្រោះផ្នែកដ៏សំខាន់នេះមិនទាន់ទទួលរងការគំរាមកំហែងផ្សេងៗពីសកម្មភាពមនុស្សនៅឡើយទេ»។ លោកបានបន្ថែមទៀតថា «តំបន់នេះធ្លាប់ជាតំបន់មួយ ក្នុងចំណោមតំបន់កាន់កាប់ចុងក្រោយរបស់អតីតខ្មែរក្រហម ហើយត្រូវបានគេដាក់អោយស្ថិតនៅក្រោមការហាមប្រាមចេញ-ចូល រហូតមកទល់ចុងឆ្នាំ១៩៩៨។
ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ស្ថានភាពនេះបានផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងលឿន ហើយមនុស្សបានកំពុងចាប់ផ្តើមគំរាមកំហែងតំបន់នេះ ដូចជាការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ ការកាប់រានព្រៃច្រាំងទន្លេដើម្បីសាងសង់ផ្ទះសំបែង និងធ្វើស្រែ ការនេសាទនិងការធ្វើជួញដូរសត្វព្រៃកើនឡើងជារៀងរាល់ថ្ងៃ ព្រមទាំងការសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធតាមផ្លូវទឹកនិងផ្លូវគោកថ្មី ជាដើម។ WWF បានសង្កត់ធ្ងន់ថា «បើសិនជាគ្មានការត្រួតពិនិត្យអោយបានត្រឹមត្រូវនោះទេ សកម្មភាពទាំងនេះនឹងនាំអោយមានការបាត់បង់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី និងធនធានធម្មជាតិ និងបង្កផលប៉ះពាល់ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរសម្រាប់រយៈពេលយូរ ដល់ការចិញ្ចឹមជីវិតរបស់សហគមន៍មូលដ្ឋាន ក៏ដូចជាជីវៈចម្រុះ»។
នៅក្នុងសិក្ខាសាលាថ្នាក់ជាតិមួយនៅទីរួមខេត្តក្រចេះ ក្នុងដើមឆ្នាំ២០០៨ បានបង្ហាញលទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវជូនដល់ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធរបស់រដ្ឋាភិបាល ហើយសិក្ខាកាមបានឯកភាពគ្នាថា «ផ្នែកកណ្តាល»នៃតំបន់សិក្សាស្រាវជ្រាវគួរត្រូវបានស្នើសុំធ្វើជាតំបន់គ្រប់គ្រងពិសេស។ បច្ចុប្បន្ននេះ អង្គការមូលនិធិសត្វព្រៃពិភពលោក និងដៃគូ កំពុងរៀបចំកម្មវិធីមួយ ដើម្បីជួយបណ្តាស្ថាប័នថ្នាក់ជាតិនិងថ្នាក់ខេត្ត ក្នុងការគ្រប់គ្រងតំបន់នេះអោយមានប្រសិទ្ធភាព តាមរយៈសកម្មភាពការងារសំខាន់ៗ ដូចជាការបណ្តុះបណ្តាលធនធានមនុស្ស ការអប់រំផ្សព្វផ្សាយដល់សហគមន៍មូលដ្ឋាន ដែលរស់នៅក្បែរៗតំបន់នោះ ការលើកកម្ពស់ការចិញ្ចឹមជីវិតរបស់សហគមន៍មូលដ្ឋាន ដើម្បីធានាថាធនធានចាំបាច់ជាពិសេសត្រី និងឈើ មានគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ពួកគេ។
|
របបខ្មែរក្រហមនៅកម្ពុជាៈ យុវជនខ្មែរជឿត្រឹមតែ៥០%រឺ? (1)
