ថ្ងៃ​២២ មករាខាងមុខនេះ​ គឺ​ជា​ខួប​គម្រប់​៥ឆ្នាំ​នៃ​​ឃាតកម្មមក​លើ​រូប​លោកជា វិជ្ជា មេ​ដឹក​នាំ​សហជីព​​​ដ៏​មាន​ឥទ្ធិពល​និង​មាន​ប្រជាប្រិយភាព​មួយ​រូប​។ លោក​ប៊ន សំណាង និង​​លោក​សុក សំអឿន សឹង​តែ​បាន​ផ្លុំ​ទៀន​គម្រប់​ខួប​៥​ឆ្នាំ​នេះ ​នៅ​ក្នុង​បន្ទប់​ពន្ធនាគារ​​ទៅហើយ​។ បណ្តា​អង្គការ-សមាគម​ជាតិ​និង​អន្តរ​ជាតិ​នានា​មិន​ជឿ​ជាក់​​​បុរស​ទាំងពីរ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ផ្តន្ទាទោស​ជាប់​ពន្ធនាគារ​​​រយៈ​ពេល​២០ឆ្នាំ​​ពី​បទ​ឃាតកម្ម​​​នេះ ជា​​ពិរុទ្ធ​ជន​នោះ​ឡើយ ដោយសារ​ភស្តុតាង​ដាក់​បន្ទុក​​មិន​គ្រប់​គ្រាន់... នីតិវិធីមានភាពមិន​ប្រក្រតី។ នៅថ្ងៃ​ទី៣១ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០០៨ តុលាការ​​កំពូល​បាន​សម្រេច​ដោះលែង​អ្នក​ទាំង​ពីរ​អោយ​​នៅ​ក្រៅ​ឃុំ​​បណ្តោះ​អាសន្ន​។ ការ​សម្រេច​នេះ​ធ្វើ​អោយ​មតិ​សាធារណជន​មានការភ្ញាក់​ផ្អើល​។ លោក​​ប្រែដលី កុស (Bradley Cox) សមិទ្ធិករ​ភាពយន្ត​​អាមេរិក​មួយ​រូប បាន​ចាប់​អារម្មណ៍​នឹង​សំណុំ​រឿង​នេះ​តាំង​ពី​ដំបូង​ ហើយក៏​​បាន​ធ្វើ​ការ​ស៊ើប​​​អង្កេត​មួយ​ផងដែរ។ អំឡុងពេល​៤ឆ្នាំ​នេះ លោក​បាន​តាម​សាក្សី​និង​ដាន​ផ្សេងៗ ហើយ​បាន​​​ផ្គុំ​សំណុំ​រឿង​នេះ​ឡើង​វិញ​នៅ​ក្នុង​ខ្សែភាពយន្ត​ឯកសារ​មួយ​តាម​ស្ទីល​រឿង​ស៊ើប​​អង្កេត។ ខ្សែ​ភាពយន្ត​នេះ​មាន​ចំណង​ជើង​ថា «Who killed Chea Vichea?» (តើអ្នក​ណា​ជា​ឃាតក​​សម្លាប់​លោក​​ជា វិជ្ជា?) ដែល​នឹង​​ត្រូវ​ចេញ​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​នេះ ហើយ​លោកកំពុង​​ស្វែង​រក​​ថវិកា​សម្រាប់​ផលិត​ខ្សែ​ភាពយន្ត​នេះ​ផង​ដែរ។ ខាង​ក្រោម​នេះជា​បទ​សម្ភាសន៍​ជាមួយ​លោក​ប្រែដលី កុស នៅទីក្រុង​ភ្នំពេញ​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​ការងារ​​ដ៏​វែង​​ឆ្ងាយ​​នេះ។

 

កាសែត(K7) ៖ តើ​អ្វីដែល​បាន​នាំរូប​លោក​អោយ​មក​ប្រទេស​កម្ពុជា?
ប្រែដលី កុស(ប.ក) ៖ ប្រាកដ​ណាស់ ដូច​មនុស្ស​ជាច្រើន​ទៀត​អីចឹង ខ្ញុំ​មក​ទីនេះ​ដោយ​ចៃដន្យ​។ ខ្ញុំ​បង្រៀន​ផ្នែក​ភាពយន្ត​នៅ​ប៊ូថាន់ (Bhoutan) ហើយ​នៅ​ពេល​ខ្ញុំ​បង្រៀន​ចប់​កម្មវិធី ខ្ញុំ​គិត​ទៅ​មើលតំបន់​ព្រំដែន​ថៃ ប៉ុន្តែ​​គេ​បាន​ស្នើខ្ញុំ​អោយ​មក​ធ្វើ​ភាពយន្ត​ឯកសារមួយ​នៅ​កម្ពុជា។ ខ្ញុំ​ក៏​យល់​ព្រម​។ ដំបូងគិតថា​​គ្រាន់ជា​រឿង​កំប្លែង​ ប៉ុន្តែ​នៅពេលនោះ​ នៅ​កម្ពុជា​​​​ គេ​កំពុង​ធ្វើ​យុទ្ធនាការ​ឃោស​នា​បោះ​ឆ្នោត​តំណាងរាស្រ្ត​ឆ្នាំ​២០០៣ ហើយ​ខ្ញុំ​មើលឃើញថា ការ​បោះឆ្នោត​នេះ​ពិត​ជា​គួរ​អោយចាប់​អារម្មណ៍​ចង់​តាមដាន គឺ​គួរ​អោយ​ចាប់​អារម្មណ៍​​ជាង​ការ​បោះឆ្នោត​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ខ្ញុំ​ទៅទៀត​! ដូច្នេះ​ខ្ញុំ​ក៏​សម្រេច​ផលិត​ខ្សែភាពយន្ត​ឯកសារ​មួយ​ស្តី​ពី​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ ហើយ​ខ្ញុំ​ក៏​ទទួល​បាន​ការ​ឧបត្ថម្ភ​ពីអង្គការ​ USAid (ទីភ្នាក់ងារ​អភិវឌ្ឍ​អន្តរជាតិ​​របស់​សហរដ្ឋអាមេរិក) ។ ខ្ញុំ​បាន​មក​ដល់​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ​មួយ​សប្តាហ៍​​មុន​បាតុកម្ម​ប្រឆាំង​ថៃ​ថ្ងៃ​២៩ មករា...

K7 ៖ ហេតុអ្វី​ក្រោយមក​លោក​ចាប់អារម្មណ៍​នឹង​ការ​ស្លាប់​របស់​លោក​ជា វិជ្ជា រហូត​ដល់​ចង់​ធ្វើ​ភាពយន្តឯកសារ​មួយអំ​ពីគាត់​ថែមទៀត?
ប.ក ៖ ខ្ញុំ​ធ្លាប់​ជួប​លោក​ជា វិជ្ជា នៅ​ពេល​ខ្ញុំ​ថតភាពយន្តឯកសារ​មួយ​ស្តី​ពីការ​បោះ​​​ឆ្នោត​នៅ​ឆ្នាំ​២០០៣។ គាត់​បាន​ទទួល​លិខិតគំរាមសម្លាប់​​មុន​ពេល​បោះ​ឆ្នោត​​​១សប្តាហ៍។ មុននេះ គាត់​ធ្លាប់​ព្រមានថា ប្រសិនបើ​គណបក្ស​ប្រឆាំង​វាយ​តម្លៃ​​ថា ​ការបោះឆ្នោត​មិន​​សេរី និង​មិនយុត្តិធម៌​​​នោះ គាត់​នឹង​​អំពាវនាវ​អោយ​ប្រជាជន​​ធ្វើ​បាតុកម្ម​។ ហើយ​គាត់​ជាមនុស្ស​ម្នាក់​ដែល​មាន​សមត្ថភាព​អាច​ប្រមូល​​ផ្តុំ​មនុស្សបាន​យ៉ាងច្រើន​។ ខ្ញុំ​គិតថា វា​ជា​បទសម្ភាសន៍​ចុងក្រោយ​​របស់​គាត់​។ គាត់ពិត​ជាមនុស្ស​ប្រកប​ដោយ​សមានចិត្ត​ណាស់​។ ដូច្នេះ​វា​ពិបាក​នឹង​មិន​​គោរព​គាត់​ណាស់​នៅក្នុង​ប្រទេស​មួយ​ដែល​យើង​អាច​អោយ​តម្លៃយ៉ាង​ខ្ពស់​​ចំពោះ​​ទង្វើ​របស់គាត់​។

៦ខែ​ក្រោយ​កិច្ច​សម្ភាសន៍ គាត់​ក៏​ត្រូវ​បាន​គេ​បាញ់​សម្លាប់​​។ ខ្ញុំ​បាន​ទៅ​ដល់​កន្លែង​​កើត​ហេតុ​យ៉ាង​រហ័ស​ ព្រោះ​ខ្ញុំ​រស់នៅ​ក្នុង​សង្កាត់​ដែល​ហេតុការណ៍​កើត​ឡើង​​។ ខ្ញុំ​ឥតដឹងថា រឿង​នេះ​នឹងក្លាយ​ជា​ប្រធាន​បទ​នៃ​ខ្សែភាពយន្ត​ក្រោយ​របស់​​ខ្ញុំ​ទេ។ វា​​ផុស​ឡើង​នៅ​ក្នុង​ខួរក្បាល​ខ្ញុំ​ នៅពេល​ដែល​បុរស​ពីរ​នាក់​​ត្រូវ​បាន​ផ្តន្ទា​ទោស​សម្រាប់​បទឧក្រិដ្ឋ​នេះ​ ប៉ុន្តែ​​គ្រប់​គ្នា​​ដឹងថា​ពួកគេ​អត់ដឹង​អីសោះ។ ខ្ញុំ​ក៏​ចង់​​​ធ្វើ​ខ្សែភាពយន្ត​​មួយ​ ដើម្បី​បង្ហាញ​ថា​តើ​រឿង​​ទាំងនេះ​អាច​កើត​ឡើង​ដូច​ម្តេច​។​

K7 ៖ តើ​លោក​ធ្វើ​ដូចម្តេច​ដើម្បី​ប្រមូល​ព័ត៌មាន​​ស្តីពីបញ្ហា​ដ៏រសើប​បែបនេះ?
ប.ក ៖ គំនិត​របស់ខ្ញុំ​គឺថា​ធ្វើ​ការស៊ើប​​អង្កេត​ផ្ទាល់​​មួយ​ពី​អ្វីដែល​បាន​កើត​ឡើង​ ថា​​តើ​បុរស​ទាំងពីរ​[ប៊ន សំណាង និង​សុក​ សំអឿន]​មាន​ទោសមែន​​ឬ​អត់។ ខ្ញុំ​បាន​រក​ឃើញ​សំអាង​ជាក់​ស្តែង​​របស់​ពួកគេ​ ខ្ញុំ​បាន​ទៅ​ដល់កន្លែង​ដែល​ពួកគេ​និយាយ​​ថា​ពួកគេ​នៅ​ទីនោះ​ [នៅថ្ងៃ​ឧក្រិដ្ឋកម្ម​កើត​ឡើង​] ដើម្បី​សាកសួរ​​មនុស្ស​ជាច្រើន ប៉ុន្តែ​​ភាគ​ច្រើន​មាន​ការ​ភ័យ​ខ្លាច​​មិន​ហ៊ាន​និយាយ... ពួកគេ​ច្រើន​ណាស់​​​មិន​ចង់​និយាយ​​នៅ​មុខ​កាម៉េរ៉ា ដោយមាន​ហេតុផល​ច្បាស់លាស់។ ខ្ញុំ​ព្យាយាម​​​ផ្គុំ​ឡើង​វិញ​រាល់​អ្វី​ដែល​បាន​កើត​ឡើង​ពិត​ប្រាកដ ហើយ​បាន​ទទួល​ឯកសារ​ជាច្រើន​ដែល​ខ្ញុំ​មិន​ដែលគិតថា​បាន​វាសោះ​។

ខ្ញុំ​បានជួប​នគរបាលតាមរបៀប​ផ្លូវការ​។​ ខ្ញុំ​បាន​ទៅ​ប្រទេស​ហ្វាំងឡង់​សួរ​ប្រពន្ធ​លោក​​ជា​ វិជ្ជា​ [ប្រពន្ធ​លោក​ជា​ វិជ្ជា​ត្រូវ​បាន​ទទួល​ស្គាល់​ជា​ជន​ភៀសខ្លួន​នយោបាយ​​​​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​នេះ​ក្រោយ​ប្តីគាត់​​ស្លាប់​]។ គាត់​​បាន​រៀប​រាប់​​រឿង​ច្រើន​​ណាស់​ពីប្តី​គាត់។ គាត់​ពន្យល់​ប្រាប់​ខ្ញុំ​ថាតើ​ពួកគាត់​រស់នៅ​ជាមួយ​នឹង​​ការ​គំរាម​​ជាប្រចាំ​យ៉ាង​ម៉េច។ ពេល​គាត់​ឃើញ​ប្តី​ចាក​ចេញ​ទៅ​នៅពេល​ព្រឹក គាត់​តែង​​តែសួរ​ខ្លួន​ឯង​ថាតើ​គាត់​នឹងអាច​​ឃើញប្តី​មកវិញ​ឬអត់នៅពេល​​ល្ងាច​។ គាត់​និយាយ​ប្រាប់​ខ្ញុំ​ថា គាត់ចង់​ឆ្កួត​ក្នុងការងាក​​មើល​ឆ្វេង​មើល​ស្តាំ មិនដែល​មាន​អារម្មណ៍​ស្រួល​ចិត្ត​ម្តង​ណាឡើយ...។ ខ្ញុំ​បាន​ទៅ​ប្រទេស​បារាំង​ជួប​អតីត​ប៉ូលិស​​ខ្មែរ​​ម្នាក់ ដែល​បាន​ពន្យល់​ខ្ញុំ​​ពី​របៀប​ប៉ូលីស​ធ្វើការ គឺ​គួរ​អោយ​ចាប់​អារម្មណ៍ វា​នឹង​មាន​និយាយ​នៅ​ក្នុង​ខ្សែភាពយន្ត​។

ខ្ញុំ​ក៏​បានទៅ​​និយាយ​ជាមួយ​ចៅក្រម​ជាច្រើន​​ផងដែរ ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំ​​មិន​អាច​​ធ្វើ​អោយ​ពួកគេ​​និយាយ​នៅ​មុខកាម៉េរ៉ា​បាន​ទេ​! ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំ​ចង់​បង្ហាញ​ថាតើ​តុលាការ​ដំណើរ​ការ​ពិត​ប្រាកដ​យ៉ាង​ម៉េច​នៅ​កម្ពុជា។ ខ្ញុំ​គិតថា មាន​រឿង​ច្រើន​ដែល​អ្នកការទូត​ធ្វើ​​ជា​មិនដឹង...។ ជាមួយ​នឹង​ខ្សែ​ភាពយន្ត​នេះ វានឹង​ពិបាក​សម្រាប់​ពួកគេក្នុង​ការ​ធ្វើ​​មិន​ដឹង​មិន​ឮ​រឿង​មួយ​ចំនួន​!

ទោះ​យ៉ាងណា វា​គឺជា​ឃាតកម្ម​ដ៏រសើប​បំផុត​ដែល​កើត​នៅ​កម្ពុជា​ចាប់​តាំង​ពី​ឃាតកម្ម​លើ​អ្នក​ស្រី​ពិសិដ្ឋ ពិលិការ [តារាភាពយន្ត​សំណប់​ចិត្ត​របស់​​ខ្មែរ​ដែល​ត្រូវគេ​លួច​សម្លាប់​កាលពីខែកក្កដា ឆ្នាំ​១៩៩៩]។ ហេតុនេះ​ហើយ​ ​ខ្ញុំ​បាន​ប្រើ​ពេល​​​វេលា​យ៉ាង​ច្រើន​​ដើម្បី​បញ្ចុះ​បញ្ចូល​មនុស្ស​អោយ​និយាយ​។ ខ្ញុំ​ដឹងថា ពួក​គេ​​​ចង់​និយាយ​ ពួកគេ​ចង់​អោយ​អ្វីៗ​ត្រូវ​លាតត្រដាង ប៉ុន្តែ​ពួកគេ​មិន​ចង់​ធ្វើ​ជា​អ្នក​​​រងនូវការសងសឹក​នោះឡើយ។ យើង​យល់បញ្ហា​នេះ​។

K7 ៖ តើ​ខ្សែភាពយន្តឯកសារ​នេះ​មានគោល​បំណង​អ្វី?
ប.ក ៖ មូលដ្ឋាន​គ្រឹះគឺ​រឿង​របស់លោក​ជា វិជ្ជា ប៉ុន្តែ​វា​ក៏ជា​គំនូសបំព្រួញ​​បញ្ហា​មួយ​​ចំនួន​ដែល​បន្ត​កើត​មាន​នៅ​កម្ពុជា ហើយ​ដែលប្រជាជន​កំពុង​រងគ្រោះ​ផង​ដែរ។ យើង​រំពឹងចង់​អោយ​សហគមន៍​អន្តរជាតិ​មាន​ប្រយោជន៍ជាងនេះ។ អ្នក​តំណាង​របស់​ពួកគេ​តែង​និយាយ​ពី​លទ្ធិ​ប្រជា​ធិបតេយ្យ នីតិរដ្ឋ... ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំ​មិន​គិត​ថា ពួកគេ​ធ្វើ​តាម​សម្តី​នោះឡើយ។ ពួកគេ​គឺប្រៀប​ដូច​ជា​អ្នក​ផ្សំគំនិត​ទាំង​បិទ​ភ្នែក​​ក្នុង​ការធ្វើ​អោយ​មាននិទណ្ឌភាព​ និង​អំពើ​ពុក​រលួយ​​នៅទី​នេះ។ ត្រង់​ចំណុច​​នេះ​ ប្រហែល​ជា​សារដ៏​សំខាន់...

សម្រាប់ខ្ញុំ វា​ជា​រឿង​សំខាន់​​ដែល​ត្រូវ​បង្ហាញថា ប៊ន សំណាង និង​សុក សំអឿន គ្មាន​ទោស​ពៃរ៍ ហើយ​សម្ពាធ​ថ្នាក់​ជាតិ​មួយ​ត្រូវ​បានដាក់​​ឡើង​ទៅលើ​រដ្ឋាភិបាល​ខ្មែរ​ ដើម្បី​អោយ​ពួកគេ​ទាំង​ពីរ​ត្រូវ​ដោះ​លែងមានសេរីភាពឡើង​វិញ ប៉ុន្តែ​​ឥឡូវ​នេះ​ ពួកគេ​ត្រូវ​បាន​ដោះលែងបាត់​​ទៅ​​ហើយ។ ហើយ​តើ​អ្នក​ណា​ទៅ​ដឹង​ថា​ហេតុ​អ្វី​​តុលាការ​កំពូលចេញ​សេចក្តីសម្រេច​បែប​នេះ? គឺមិន​មែនដោយសារ​បញ្ហា​ភស្តុតាង​​​ទេ ព្រោះភស្តុ​តាង​ទាំងនោះ​វា​ដូច​តែ​មុនហ្នឹង​ ជា​ភស្តុតាងដែល​គេ​ធ្វើ​មិន​​ដឹង​មិន​ឮ​រហូត​មក...។ នេះ​គឺ​ជា​ផ្នែក​អាថ៌កំបាំង​មួយ​ដែល​ធ្វើ​អោយ​ខ្ញុំ​​សួរ​ខ្លួន​ឯង​ថា​​ប្រហែល​វា​អាច​មាន​ទំនាក់​ទំនង​ជាមួយ​នឹង​ការ​ស្លាប់​របស់​លោក​ហុក ឡង់ឌី​។ យើង​ត្រូវ​តែ​ទទួលស្គាល់ថា សម្ពាធ​លើ​ករណីនេះ​គឺ​ធំសម្បើម​ណាស់។ ខ្ញុំ​គិតថា​អង្គការ​ដូចជា​លីកាដូជាដើម​ មិន​ទុក​​អោយ​ករណីនេះ​ចប់​ទាំងអញ្ជឹង​នោះ​​​ទេ... ។ មិន​ថាយ៉ាងណា​ទេ ខ្ញុំ​ភ្ញាក់​ផ្អើល​នឹង​សេចក្តី​សម្រេច​​នេះ​ដូច​គ្រប់គ្នា​ដែរ។ ថ្ងៃទី៣១ ខែធ្នូ ខ្ញុំ​មិន​បាន​ជួប​នរណា​ម្នាក់​ដែល​ជឿថា​ពួកគេ​ទាំង​ពីរ​អាច​ត្រូវ​​ដោះ​លែង​នោះទេ ហើយ​ពួកគេ​ត្រូវ​ដោះ​លែង​នៅ​ថ្ងៃនោះ​តែម្តង!

K7 ៖ តើ​ឥឡូវ លោក​ត្រូវកែប្រែ​ចុង​បញ្ចប់​​នៃ​ខ្សែភាពយន្ត​លោក​ឡើងវិញ​មែនទេ?
ប.ក ៖ បាទ! បច្ចុប្បន្នខ្សែភាពយន្ត​នេះ​ត្រូវ​ធ្វើ​បែប​ផ្សេង​មួយ​ទៀត ពីព្រោះ​ថា​វា​លែង​មាន​អ្វី​ត្រូវ​បង្ហាញ​ថា​ បុរស​ទាំងពីរ​គួរ​តែ​ត្រូវ​គេ​ដោះ​លែង​អោយ​មាន​សេរីភាព​ទៀត​ហើយ។ នៅពេល​ត្រឡប់​ទៅ​ទីក្រុងញូវយ៉កវិញ​ ខ្ញុំ​ត្រូវ​គិត​ពី​របៀប​​​ធ្វើ​ខ្សែភាពយន្ត​នេះ​ឡើង​វិញ។ វា​នឹង​មិន​មាន​ការ​បន្ទាន់​ដូចគ្នា​នេះទេ​ នៅ​ពេល​​ប៊ន សំណាង និងសុក សំអឿន នៅ​ជាប់​ពន្ធនាគារ​នៅឡើយ។ រឿង​ថត​ចប់​ហើយ ប៉ុន្តែ​នៅ​ក្នុង​ភាពយន្ត​នេះ​​នៅ​តែជា​តារាង​ទូទៅ​មួយនៃ​អ្វី​ដែល​បន្ត​កើត​មាន​​នៅ​​កម្ពុជា។ ហេតុនេះហើយ ខ្ញុំ​គិតថា​រឿង​នេះ​នៅ​តែ​មាន​លក្ខណៈជាក់​លាក់​!

K7 ​៖ ក្នុងអំឡុងពេល​រង់ចាំ​ការ​ចេញរឿង« Who killed Chea Vichea ?» នេះ លោក​បាន​ចេញ​ផ្សាយ​រឿង« The plastic killers» លើប្រធានបទ​ដូចគ្នារួច​ហើយ។ តើ​ខ្សែភាពយន្ត​ទាំងពីរ​​ខុសគ្នា​ដូចម្តេច?
ប.ក ៖ រឿង «The plastic killers ​» គឺជា​ការ​សម្រាំង​សាច់រឿង​ពីរឿង​« Who killed Chea Vichea ?» ដោយ​គ្មាន​រាល់​សេចក្តីពន្យល់​យោង​អ្វី​ទាំងអស់ ព្រោះ​វាធ្វើ​ឡើង​​​សម្រាប់តែជនជាតិខ្មែរ​ដែល​ស្គាល់​ថា​លោក​​​ជា វិជ្ជា​ ជាអ្នកណា ហើយ​គាត់​តំណាង​អោយ​អ្វី​។ ខ្ញុំ​ចង់​​អោយ​ពួកគេ​ដឹងពី​​រឿង​នេះ និង​លក្ខណៈ​របស់​គាត់។ ខ្ញុំ​ចង់​​ចេញ​រឿង​នេះ​នៅ​ខែកក្កដា ឆ្នាំ​២០០៧ គឺ​មួយ​ថ្ងៃ​មុន​សវនាការ​​​បណ្តឹង​ឧទ្ធរណ៍​​របស់​ប៊ន សំណាង និង​សុក សំអឿន​។ ប៉ុន្តែ​នៅ​ថ្ងៃបន្ទាប់​ ខ្សែភាពយន្ត​ខ្ញុំ​​ក៏​ត្រូវ​បាន​អាជ្ញាធរ​ហាម​ឃាត់! ប៉ូលិស​បាន​ចុះ​តាម​ផ្សារ ហើយ​បាន​រឹប​អូស​ VCD រឿង​នេះ​ទាំងអស់មុន​ពេល​ដែល​វា​​រីក​សាយភាយ។ ខ្ញុំ​ពិត​ជា​សោក​ស្តាយ​ណាស់​។ ខ្សែភាពយន្ត​នេះ​មាន​នៅ​ក្នុង​អ៊ីនធឺណែត (ជាពីរភាសាគឺអង់គ្លេស និង​ខ្មែរ)។ ប៉ុន្តែ​ខ្មែរ​ភាគ​ច្រើន​មិន​អាច​មើល​វា​បានតាម​អ៊ីនធឺណែត​​​។ ដូច្នេះហើយ​បាន​​​ជាការ​ថត​ចម្លង​​ដាក់​នៅ​លើ VCD មានន័យ​របស់​វា ព្រោះ​វា​មិន​​អាច​ត្រូវ​ចាក់​ផ្សាយ​តាម​ទូរទស្សន៍​ឡើយ! [សើច] ដូច្នេះ​ជនជាតិខ្មែរ​​គ្មាន​ឱកាស​មើល​វា​ទេ។ ខ្ញុំ​មិន​ជឿថា យើង​អាច​រក​ VCD ទាំងនោះ​បាន​នៅ​កម្ពុជា​ទៀត​ឡើយ។

K7 ៖ តើ​លោក​បាន​ទទួល​ការ​គាបសង្កត់​​ពី​អាជ្ញាធរ​កម្ពុជា​ដែរទេ?
ប.ក ៖ ទេ! ប៉ុន្តែ​គេ​ដឹង​ពី​អ្វី​ដែល​ខ្ញុំ​ធ្វើ​។ ខ្ញុំ​ធ្លាប់​ទាក់​ទង​លោក​ហុក ឡង់ឌី [អតីត​អគ្គស្នង​ការ​​​​នគរបាល​ជាតិ​ ដែល​បាន​បាត់​បង់​ជីវិត​នៅ​ក្នុង​គ្រោះថ្នាក់​កាល​ពី​ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០០៨] ដើម្បី​សម្ភាសពី​រឿង​របស់​លោក​ជា វិជ្ជា។ ម្យ៉ាងវិញ​ទៀត ខ្ញុំ​ជឿថា គាត់​ធ្លាប់​សើច​នឹង​សំណួរ​របស់ខ្ញុំ​... ការ​អង្កេត​ដែល​ខ្ញុំ​បាន​ធ្វើ​ គឺ​មិន​លាក់​បាំង​ពី​អ្នកណា​ទេ ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំមិន​ជឿថា គាត់​យក​ចិត្ត​ទុកដាក់​នឹង​វាទេ។ លោក​ហុក ឡង់​ឌី បាន​អនុញ្ញាតអោយ​ខ្ញុំ​សម្ភាសមន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​​នៃនគរបាល​ជាតិ ប៉ុន្តែ​ពួក​គេ​​តែង​តែ​តម្រង់ជា​ជួរ!

បើ​ទោះ​ជា​ខ្ញុំ​មិន​បាន​ទទួល​ការ​គំរាម​កំហែង​ក៏ដោយ ក៏​ខ្ញុំ​ជួប​ប្រទះការ​ប៉ុន​ប៉ង​ប្លន់​​​ពីរលើក​ដែរ​នៅ​ផ្ទះ​របស់​ខ្ញុំ​។ ខ្ញុំ​ក៏​យក​ខ្សែអាត់​ទាំងអស់​ដែល​ខ្ញុំ​បានធ្វើ​ចាក​ចេញ​​ពីកម្ពុជា។ ប្រសិនបើ​វា​ត្រូវ​គេ​លួច​អស់ ខ្ញុំ​ប្រហែល​ជា​បាត់​បង់​កុន​ទាំង​មូល​! [...] ខ្ញុំ​បានជ្រើសរើស​ផ្លូវ​វែង​ឆ្ងាយ​មួយតាម​ដែល​អាច​ធ្វើ​បាន​ ដើម្បី​ចាកចេញ​ពី​កម្ពុជា​។ ខ្ញុំ​ក្រពុលមុខ ខ្ញុំ​មាន​កាសែតវីដេអូ​៥០០ដុំជាប់ខ្លួន​​។ ប្រសិនបើ​ពួក​​គយ​​ធ្វើ​​ការ​ផ្ទៀង​ផ្ទាត់​ខ្លឹមសារ​វា​នោះ ខ្ញុំ​ជឿ​ថា ពួកគេ​នឹង​រឹបអូសយក​អស់មិន​ខាន! ដូច្នេះ​ខ្ញុំ​សម្រេច​ចិត្ត​ទៅ​តាម​ច្រក​ផ្លូវ​ព្រំដែន​ដែល​មានការចេញ​ចូល​ច្រើន​​បំផុត​នៅ​​​កម្ពុជា គឺខេត្តកោះកុង។ ខ្ញុំ​មិន​ដែល​ហ៊ាន​ប្រថុយ​ទៅ​ព្រលាន​យន្ត​ហោះ​ទេ។

K7 ៖ តើមិន​ខ្លាច​មនុស្ស​ដែល​លោក​សម្ភាស​នៅ​ក្នុង​ខ្សែភាពយន្ត​ជួប​បញ្ហា​នៅ​ពេល​​ខ្សែភាពយន្ត​លោក​ចេញ​ផ្សាយ​ទេឬ?
ប.ក ៖​ វា​គឺ​ជា​ការ​ព្រួយ​បារម្ភ​របស់ខ្ញុំ ដែល​ថា​ខ្ញុំ​អាច​ធ្វើ​​អោយ​មនុស្ស​មួយ​ចំនួន​ជួប​គ្រោះថ្នាក់។ ហេតុ​នេះ​ហើយ​ ខ្ញុំ​ក៏​បាន​លាក់​អត្តសញ្ញាណ​របស់ពួកគេ​ តាម​រយៈ​​ការ​កែសំឡេង ការ​បិទមុខ​ ឬក៏​ការ​បង្ហាញ​ត្រឹម​តែស្រមោល​ឬដៃរបស់​ពួក​គេ​​ជាដើម ដើម្បីកុំ​អោយ​ពួកគេ​ត្រូវ​អ្នក​ផ្សេង​ចំណាំ​បាន។ ប៉ុន្តែ​អ្នក​ដែល​បង្ហាញ​រឿង​​សំខាន់​មិន​រស់នៅ​កម្ពុជា​ទេ ដូច​ជាសាក្សីដែល​បាន​ឃើញ​ហេតុការណ៍​ផ្ទាល់​​ភ្នែក[សាក្សី​ដែល​ឃើញ​អំពើ​​ឃាតកម្មលើ​​​លោក​ជា វិជ្ជា បាន​ចេញទៅ​រស់​នៅ​​​សហរដ្ឋ​អាមេរិក]។

K7 ៖​​ តើ​លោក​គិតថា​ខ្សែភាពយន្ត​លោក​ត្រូវ​គេ​ហាម​ឃាត់​នៅ​កម្ពុជាទេ?
ប.ក ៖ ខ្ញុំ​មាន​អារម្មណ៍ថា ខ្សែភាពយន្ត​នេះ​នឹង​មិន​ធ្វើ​អោយ​អាជ្ញាធរកម្ពុជា​ពេញ​ចិត្ត​​ឡើយ។ ច្បាស់​ណាស់ វា​នឹង​ត្រូវ​ហាម​ឃាត់។ ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំចង់​​ផ្តល់​ខ្សែភាពយន្ត​នេះ​ជា​កាដូ​អោយ​ច្រើន​បំផុត​តាម​ដែលអាច។ ប៉ុន្តែ លើក​ចុងក្រោយ​ដែល​យើង​បាន​ព្យាយាម​ផ្សាយ​ឯកសារ​បែបនេះ​នៅ​ទីផ្សារ​កម្ពុជា វា​មិន​ជា​ដំណើរការ​ល្អទេ!

K7 ៖ តើ​លោក​បាន​បង្ហាញ​រឿង« Who killed Chea Vichea ?» មុន​នឹង​ចេញ​ជា​សាធារណៈហើយ​ឬនៅ?
ប.ក ៖ បាទ! ខ្ញុំ​បាន​បង្ហាញ​ជាលើក​ដំបូង​កាល​ពី​ខែ​វិច្ឆិកា​កន្លងទៅ នៅ​ក្នុង​មហោស្រព​​អន្តរជាតិ​ខ្សែភាពយន្ត​ឯកសារ​នៅ​ Amsterdam ។ ​ខ្ញុំ​មាន​ការភ្ញាក់​ផ្អើល​​នៅពេលឃើញថា ទស្សនិកជន​ហាក់​​ចាប់​អារម្មណ៍​នឹង​រឿង​នេះ ខណៈ​ពេល​ដែល​គ្មាន​ជនជាតិអាស៊ីសោះ​នៅ​ក្នុង​​សាល។ ពួកគេ​ចាប់​អារម្មណ៍​នឹង​ទិដ្ឋភាពសិទ្ធិមនុស្ស និង​បញ្ហា​និទណ្ឌ​ភាព​។​​

K7 ៖ តើ​លោក​គិតថា​មាន​​ការ​ទម្លាក់​កំហុស​​នៅ​ក្នុង​ករណី​សំណុំ​រឿង​នេះទេ?
ប.ក ៖ សូម​រម្លឹកថា សំណុំរឿង​នេះ​គឺ​ដូច​គ្នា​ណាស់​នឹង​សំណុំ​រឿង​របស់​លោក​រស់ សុវណ្ណរិទ្ធ ដែល​ជា​សមាជិក​គណៈកម្មការនាយក​របស់​សហជីព​សេរីកម្មករ​នៃព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​ដែល​លោក​ជា វិជ្ជា​ ធ្វើ​ជា​មេដឹកនាំ និង​ដែលត្រូវ​គេ​លួច​​សម្លាប់​កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០០៤។ មនុស្ស​ម្នាក់​ត្រូវ​បាន​គេ​កាត់ទោស​នៅ​ក្នុង​ឃាតកម្ម​​នេះ ហើយ​មាន​ចំណុច​ស្រប​គ្នា​ជាច្រើន​ដែល​យើង​អាច​ប្រៀប​ធៀប​នឹង​ករណី​​របស់​លោក​ជា វិជ្ជា។ ឧទាហរណ៍​គេ​ត្រូវ​បាន​ឃាត់​ខ្លួន​ដោយ​ប៉ូលិស​នៅ​ខណ្ឌ​ទួលគោក​ដូច​ប៊ន សំណាង និង​សុក សំអឿន​ ហើយ​មើល​ទៅ​ គឺមាន​ភស្តុតាង​គ្រប់​គ្រាន់​បង្ហាញ​ថា​គេ​នៅ​ឯខេត្ត​សៀម​រាប​នៅថ្ងៃ​ឃាតកម្ម​កើត​ឡើង។​ ជាអកុសល​ បុរស​ម្នាក់នេះមិន​បាន​ទទួល​ការ​ជួយ​សម្រប​សម្រួល​ដូច​ប៊ន សំណាង និង​សុក​ សំអឿន​ទេ ហើយ​ក៏​ត្រូវ​ជាប់​គុក​រហូត​មក​...។ ខ្ញុំ​ជឿថា សំណុំ​រឿង​​របស់គាត់​ត្រូវ​បាន​ប្តឹង​ឧទ្ធរណ៍ដែរ តែ​​គ្មាន​អ្នក​ណា​និយាយ​នឹក​នា​ដល់​!

ខ្ញុំ​បាន​សួរ​ត្រង់​ៗ​ទៅ​កាន់​ប៉ូលិស​ម្នាក់ថា ៖ «នៅ​ពេល​លោក​ដោះ​ស្រាយ​​ករណី​ឃាតកម្ម​​មួយ តើ​លោក​ទៅ​រកឃាតករ​នៅឯណា?» គាត់​បាន​ឆ្លើយ​ប្រាប់ខ្ញុំ​ជារួម​ថា ពួកគេ​អាច​ទៅ​ចាប់​អ្នក​ដែល​បាន​ប្រព្រឹត្ត​អំពើ​ឃាតកម្ម​ វា​ជាការ​ងាយស្រួល ប៉ុន្តែគ្រប់គ្នា​ដឹងថា​​អ្នក​ទាំង​នោះ​មិន​នៅ​អោយ​ចាប់​ទេ។ មួយ​ទៀតគឺ​ ពួកគេ​អាច​ទៅ​​រក​មនុស្ស​មិន​បាន​រៀន​សូត្រ ក្រីក្រ ហើយ​និងធ្លាប់​​មានបញ្ហាពីមុន​មក​​។ ចំណុច​​ចុងក្រោយ​នេះ​ជា​លក្ខណៈសម្គាល់​សំខាន់​បំផុត។ ក្នុង​សំណុំ​រឿង​របស់​លោក​​ជា វិជ្ជា មនុស្ស​ម្នាក់​ក្នុង​ចំណោម​ជន​ដែលគេ​ចោទ​ទាំងពីរធ្លាប់​ត្រូវ​គេ​បណ្តេញ​​ចេញ​ពីការងារ​ដោយសារ​គាត់​លួច​លុយ​។ អ្នក​ដែល​ត្រូវ​គេ​ចាប់ខ្លួន​ក្នុង​ករណី​​ឃាតកម្ម​លើ​លោក​រស់ សុវណ្ណរិទ្ធ ខ្ញុំ​ជឿថា គេ​ជា​អ្នក​ញៀន​ថ្នាំ។ មនុស្ស​ដែល​​មាន​បញ្ហា​ជា​មួយគ្រួសារ​ពួកគេថែម​ទៀតនោះ គឺចូល​ក្នុង​លក្ខណៈ​វិនិច្ឆ័យ​​ដ៏​ល្អឥតខ្ចោះ!

ការ​ចេញផ្សាយ​ជា​អន្តរជាតិ​នៃរឿង​"Who killed Chea Vichea ?" ត្រូវបាន​គ្រោង​ទុកថា​នឹង​ចាក់​ផ្សាយ​​នៅ​លើ​ទូរទស្សន៍រដ្ឋអាមេរិក PBS (Public Broadcasting Service) នៅ​ក្នុង​ឆមាស​ទី២​នៃឆ្នាំ​២០០៩។