|
អធិប្បាយចុងក្រោយ
|
| ការអង្កេតៈ ប្រជាជនកម្ពុជាមានចំណេះដឹងតិចតួចអំពីសាលាក្តីខ្មែរក្រហម |
| ដោយ ស្ទេហ្វានី ហ្សេ | | | ២១-០១-២០០៩ |  កំពង់ចាម (កម្ពុជា) ថ្ងៃទី១០ តុលា ២០០៦៖ អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល ដូចជាវិទ្យាស្ថានខ្មែរប្រជាធិបតេយ្យ បានចុះទៅតាមភូមិ ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានដោយផ្ទាល់អំពីសាលាក្តីខ្មែរក្រហម
© ចន វីង / Magnum អង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា (អ.វ.ត.ក) គឺជាក្តីសង្ឃឹមចុងក្រោយ សម្រាប់ជនរងគ្រោះនៃរបបខ្មែរក្រហម ក្នុងការមើលឃើញអំពើអយុត្តិធម៌ និងការបាត់បង់ដែលពួកគេធ្លាប់បានទទួលរងគ្រោះ ត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការ។ ការបង្កើតតុលាការកូនកាត់កាលពីឆ្នាំ២០០៦ បានបណ្តាលអោយប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាមានការទន្ទឹមរង់ចាំគួរអោយកត់សម្គាល់...។ ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវគម្រោងសម្រាប់ប្រជាជនក្រីក្រនៃមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សនៅសាកលវិទ្យាល័យអាមេរិក Berkeley (រដ្ឋកាលីហ្វ័រនី) បានធ្វើដំណើរមកកាន់ប្រទេសកម្ពុជា កាលពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០៨ ដើម្បីស្ទង់ចំណេះដឹងរបស់ប្រជាពលរដ្ឋអំពីសាលាក្តីខ្មែរក្រហម កំរិតនៃការទទួលបានព័ត៌មាន និងសេចក្តីត្រូវការយុត្តិធម៌ហើយនិងសំណង។ របាយការណ៍នៃការស្ទង់មតិនេះត្រូវបានបង្ហាញជាផ្លូវការនៅថ្ងៃពុធ ទី២១ នៅទីក្រុងភ្នំពេញ ក្រោមចំណងជើងថា «So we will never forget (ដើម្បីការចងចាំជារៀងរហូត)»។ តុលាការត្រូវធ្វើអោយគេស្គាល់អំពីសកម្មភាពរបស់ខ្លួន
នៅក្នុងចំណោមប្រជាជនពេញវ័យ១០០០នាក់ ដែលត្រូវបានជ្រើសរើសដោយចៃដន្យនៅតាមបណ្តាឃុំចំនួន១២៥នៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ៣៩%មិនបានស្គាល់អង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា (អ.វ.ត.ក)នោះទេ ចំណែក «៤៦% ចំណេះនៅមានកំរិត» ហើយ១៥% មានចំណេះដឹងតិចរឺច្រើន អំពីសាលាក្តីកាត់ទោសខ្មែរក្រហមនេះ។ នៅពេលគេសាកសួរថាតើមានមនុស្សប៉ុន្មាននាក់ដែលត្រូវបានចាប់ខ្លួន ហើយនិងកំពុងរង់ចាំការកាត់ទោស ប្រជាជនត្រឹមតែ១០%ប៉ុណ្ណោះ ដែលអាចឆ្លើយត្រូវ ថាមានចំនួនប្រាំនាក់។ ម្យ៉ាងវិញទៀត នៅពេលគេសួរពួកគាត់អោយប្រាប់ឈ្មោះជនត្រូវចោទទាំងប្រាំនាក់នោះ (មានខៀវ សំផន -ឌុច-នួន ជា- អៀង សារី និងអៀង ធីរិទ្ធិ) មានអ្នកឆ្លើយត្រូវតែ៣%ប៉ុណ្ណោះ ដែលអាចនិយាយពីឈ្មោះជនទាំងនោះបាន។ ទោះជាយ៉ាងណា អ្នកត្រូវបានសម្ភាសទាំងនោះចំនួនជាងពាក់កណ្តាលអាចកំណត់បានថាសាលាក្តីនេះគឺជា«តុលាការចម្រុះរវាងជាតិនិងអន្តរជាតិ»។
បន្ទាប់ពីការស្ទាបស្ទង់ចំណេះដឹងអំពីអ.វ.ត.ក ក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវទាំងនោះក៏បានស្ទង់ចំណេះអំពីរបបខ្មែរក្រហម ជាពិសេសប្រជាជនដែលកើតក្រោយរបបខ្មែរក្រហម។ បច្ចុប្បន្ននេះ ពោលគឺរយៈពេល៣០ឆ្នាំក្រោយការដួលរលំនៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ពីរភាគបី (៦៨%)នៃប្រជាពលរដ្ឋ មានអាយុក្រោម៣០ឆ្នាំ និងមានចំណេះដឹងតិចតួចណាស់អំពីប្រវត្តិសាស្រ្តដ៏សែនខ្មៅងងឹតនៃប្រទេសជាតិមួយនេះ។ អ្នកផ្តល់ព័ត៌មានភាគច្រើន (៨៤%) បានប្រាប់ថាប្រភពព័ត៌មានសំខាន់អំពីខ្មែរក្រហម ពួកគេបានទទួលពីគ្រួសារនិងមិត្តភក្តិរបស់ខ្លួន ហើយមានតែ៦%ប៉ុណ្ណោះ បាននិយាយថាពួកគេបានទទួលព័ត៌មាននេះនៅសាលារៀន។ ៧៧%នៃអ្នកផ្តល់ចម្លើយទាំងអស់បានប្រាប់ថាពួកគេចង់ដឹងច្រើនអំពីអ្វីដែលបានកើតឡើងនៅអំឡុងរបបខ្មែរក្រហម រីឯ៨៥%នៃអ្នកផ្តល់ចម្លើយដែលមិនបានរស់នៅក្រោមរបបគ្រប់គ្រងនេះ ក៏ចង់ដឹងអំពីរឿងនេះអោយបានច្រើនផងដែរ។ ភាគច្រើនបានវាយតម្លៃថាវាមិនទាន់ហួសពេលនោះទេ ក្នុងការស្វែងយល់អំពីរបបនេះ។
ផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានគួរត្រូវពង្រឹង
ការយល់ដឹងថ្នាក់ជាតិ អំពីអ.វ.ត.ក នៅត្រង់ចំណុចននេះ គួរអោយមានកំរិតខ្ពស់និងទាន់ពេល ដោយហេតុថាវាបានចាប់ផ្តើមដំណើរការនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៦។ មនុស្សតិចជាង១%នៃអ្នកដែលបានរស់នៅក្រោមរបបខ្មែរក្រហម (ចំនួនបួននាក់ក្នុងចំណោមប្រជាជនកម្ពុជាដែលត្រូវបានសម្ភាសទាំង១០០០នាក់) បានចូលរួមនៅក្នុងសកម្មភាពផ្សព្វផ្សាយមួយ ទាក់ទិននឹង អ.វ.ត.ក ក្នុងរយៈពេល១២ខែមុនពេលធ្វើការស្ទង់មតិ ស្របពេល៦៤%បាននិយាយថា មិនធ្លាប់បានលឺទាល់តែសោះអំពីសាលាក្តីនេះ កាលពីមុនធ្វើការស្ទង់មតិនេះ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៧មក អង្គការមួយចំនួនបានដឹកនាំយុទ្ធនាការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានដល់ប្រជាពលរដ្ឋ ទាក់ទងនឹងសាលាក្តីខ្មែរក្រហម នៅទូទាំងប្រទេស ហើយបានលើកទឹកចិត្តជនរងគ្រោះពីរបបវាលពិឃាដនេះ អោយចូលរួមនៅក្នុងការកាត់ទោសលើកនេះ។ កាលពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០០៨ អង្គភាពជនរងគ្រោះនៃអ.វ.ត.ក បានចុះពាក្យបណ្តឹងនិងពាក្យស្នើសុំតាំងខ្លួនជាដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណី ចំនួន២៥០០នាក់។
លោកអេរីក ស្តូវើ អ្នកស្រាវជ្រាវម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកស្រាវជ្រាវជាច្រើនផ្សេងទៀត បានមានប្រសាសន៍ថា «អ្វីដែលបានកើតនៅជាញឹកញាប់នៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌតុលាការកាត់ទោសឧក្រិដ្ឋកម្មអន្តរជាតិនេះ គឺថវិកា ក្នុងការចុះទៅផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានដល់ប្រជាពលរដ្ឋ។ វាគឺជារឿងចាំបាច់ដែលប្រជាពលរដ្ឋត្រូវយល់ដឹងអំពីអ្វីដែលបានកើតឡើង ខណៈពេលការរង់ចាំរបស់ពួកគាត់មានទំហំធំ។ គេត្រូវអប់រំពួកគាត់បន្ថែមទៀត តាមដែលអាចធ្វើទៅបាន»។
ទស្សនៈវិស័យវិជ្ជមានលើអ.វ.ត.ក
ជាទូទៅ អ្នកផ្តល់ចម្លើយដែលបានយល់ដឹងអំពីអ.វ.ត.ក បានផ្តល់តម្លៃខ្ពស់ចំពោះតុលាការកូនកាត់មួយនេះ។ តួយ៉ាង ប្រហែលជាពីរភាគបី បានជឿជាក់ថាចៅក្រមអង្គជំនុំជម្រះនឹងមានយុត្តិធម៌ និងអព្យាក្រឹត្យ។ ប្រជាជនជិត៣ភាគ៤ បានជឿថាសាលាក្តីនឹងផ្តល់យុត្តិធម៌ជូនជនរងគ្រោះដោយខ្មែរក្រហម និងគ្រួសាររបស់ពួកគេ។ ៧១%បានវាយតម្លៃថាអ.វ.ត.ក នឹងជួយកសាងទំនុកចិត្តមកអោយប្រទេសកម្ពុជា ហើយ៦៧%ជឿជាក់ថាតុលាការនឹងចូលរួមលើកកម្ពស់ការផ្សះផ្សាជាតិ។
ភាគច្រើនបំផុតនៃអ្នកផ្តល់ចម្លើយបានប្រាប់ថាពួកគេនៅតែមានអារម្មណ៍មិនចូលចិត្តសមាជិកខ្មែរក្រហមទាំងនោះ ដែលជាអ្នកទទួលខុសត្រូវចំពោះអំពើដ៏សាហាវឃោរឃៅនោះដដែល។ ពួកគេមានការលំបាកក្នុងការរស់នៅរួមគ្នាជាមួយអតីតខ្មែរក្រហមនៅក្នុងសហគមន៍តែមួយ រឺនៅក្រោមដំបូងផ្ទះតែមួយ។ អ្នកផ្តល់ចម្លើយ៤ភាគ៥ បានសារភាពថាពួកគេចិញ្ចឹមចិត្តចងកំហឹងចំពោះពួកខ្មែរក្រហម ដែលបានប្រព្រឹត្តអំពើហឹង្សាមកលើពួកគេ។ អ្នកត្រូវបានសម្ភាសជាង៧០% បាននិយាយថាពួកគេចង់ឃើញខ្មែរក្រហមរងទុក្ខតាមមធ្យោបាយណាមួយ។ មួយភាគបីប្រាថ្នាចង់អោយខ្លួនអាចធ្វើការសងសឹង ចំពោះអតីតខ្មែរក្រហម។ ទោះជាយ៉ាងណា មួយភាគបីនៃអ្នកផ្តល់ចម្លើយបានប្រាប់ថាពួកគេបានលើកលែងទោសអោយខ្មែរក្រហម។ លោកប៉ាទ្រិក វាំងក៍ (Patrick Vinck) អ្នកនិពន្ធរបាយការណ៍ម្នាក់ បានសង្កត់ធ្ងន់ថា «អតីតកាលត្រូវបានជីកលប់ចូលទៅក្នុងដី»។
ដោយឡែក ក្នុងចំណោមអ្នកដែលត្រូវបានសម្ភាស ភាគច្រើនមិនសូវមានទំនុកចិត្តទៅលើប្រព័ន្ធតុលាការជាតិនោះទេ ដោយលើកឡើងថាការទៅពឹងពាក់តុលាការ មានតម្លៃថ្លៃណាស់ និងតម្រូវសូកប៉ាន់ដល់ចៅក្រម។
អាទិភាពរួម
អ្នកផ្តល់ចម្លើយបានប្រាប់ថាអាទិភាពរបស់ពួកគេគឺមុខរបរ (៨៣%) និងសេវានានា ដើម្បីបំពេញតម្រូវការមូលដ្ឋាន ក្នុងនោះមានសុខភាព និងអាហារ។ នៅពេលសួរថាតើរដ្ឋាភិបាលគួរមានអាទិភាពណាខ្លះ ពួកគេកំរឆ្លើយថាយុត្តិធម៌ (២%) ហើយចម្លើយដែលពួកគេឆ្លើយញឹកញាប់ជាងគេ គឺសេដ្ឋកិច្ច (៥៦%) និងការកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ (៤៨%)។ នៅពេលផ្តល់ជម្រើសជាក់លាក់របស់ខ្លួនចំពោះអាទិភាព ៣ភាគ៤ បានប្រកាសថាគេគួរចាំបាច់ផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់លើបញ្ហាប្រឈមមុខប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ជាជាងចាប់អារម្មណ៍ដោះស្រាយឧក្រិដ្ឋកម្មដែលបានប្រព្រឹត្តនៅអំឡុងរបបខ្មែរក្រហម។
សំណងសម្រាប់គ្រប់គ្នា
ចៅក្រមនៃអង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជាមានអំណាចគ្រប់គ្រងសំណងជាសមូហភាព ជានិមិត្តរូប និងផ្លូវចិត្ត តែមិនមែនជាប្រាក់កាស សម្រាប់ផ្តល់អោយក្រុមខ្លះនៃជនរងគ្រោះ (ដូចជាដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណីជាដើម)។ សំណងបែបនេះអាចមានជាការកសាងរូបចម្លាក់ សង់សំណង់អនុស្សាវរីយ៍ ដាក់ឈ្មោះថ្មីអោយទីកន្លែងសាធារណៈ រៀបចំទិវារំលឹក លុបបំបាត់កំណត់ត្រាអំពីឧក្រិដ្ឋកម្ម ចេញសេចក្តីប្រកាសអំពីមរណភាព គាស់យកឆ្អឹងសាកសពពីក្នុងដី និងរៀបចំកប់ឆ្អឹងខ្មោចសាជាថ្មី។ លើសពីពាក់កណ្តាលនៃអ្នកផ្តល់ចម្លើយ (៥៣%) បាននិយាយថាសំណងគួរជាប្រភេទណាដែលមានឥទ្ធិពលដល់ជីវភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា រួមមានសេវាសង្គម (២៣%) ការអភិវឌ្ឍន៍ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ (១៥%) កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច (១២%) ផ្ទះសម្បែងនិងដីធ្លី (៥%) និងការផ្តល់សត្វចិញ្ចឹម អាហារ និងឧបករណ៍កសិកម្ម។ ភាគច្រើនបានលើកឡើងថាសំណងគួរផ្តល់ជូនជនរងគ្រោះដោយខ្មែរក្រហម ហើយសំណងនេះគួរផ្តល់អោយសហគមន៍ទាំងមូល។ តើនរណាជាអ្នកចំណាយ? ៦៤%ឆ្លើយថារដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ២២%ឆ្លើយថាមេដឹកនាំខ្មែរក្រហម និង១០% ឆ្លើយថាសហគមន៍អន្តរជាតិ។
អនុសាសន៍ចំពោះអង្គជំនុំជម្រះ
អ្នកផ្តល់ចម្លើយដែលមានការយល់ដឹងយ៉ាងហោចណាស់បានខ្លះៗអំពីតុលាការនេះ មានឱកាសនឹងផ្តល់អនុសាសន៍មួយចំពោះអ.វ.ត.ក។ សមស្របនឹងការយល់ដឹងនិងការរំពឹងទុករបស់ពួកគេ អ្នកត្រូវបានសម្ភាសចង់អោយតុលាការកាត់ក្តីអោយបានឆាប់រហ័ស (៣០%) ហើយអោយតុលាការនេះមានយុត្តិធម៌និងឯករាជ្យ (២២%)។ ១៧%បានប្រាប់ថាពួកគេមិនដឹងថាតើត្រូវផ្តល់អនុសាសន៍យ៉ាងដូចម្តេចនោះទេ។
យ៉ាងណាមិញ អ្នកសរសេររបាយការណ៍ក៏បានអំពាវនាវដល់អ.វ.ត.ក អោយដោះស្រាយជាបន្ទាន់ និងប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព ចំពោះការចោទប្រកាន់អំពីអំពើពុករលួយ និងកង្វះតម្លាភាពនៅក្នុងតុលាការ -ផ្សព្វផ្សាយអោយបានទូលាយនិងបង្កើនកិច្ចប្រឹងប្រែងផ្សព្វផ្សាយរបស់អ.វ.ត.ក -ធ្វើការងារជាមួយក្រសួងអប់រំ ដើម្បីបង្កើតសម្ភារៈសិក្សាលើប្រធានបទនេះ ដែលអាចត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅក្នុងបឋមសិក្សា និងមធ្យមសិក្សា។ អ្នកសរសេររបាយការណ៍បានស្នើម្ចាស់ជំនួយនិងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល អោយស្វែងរកមធ្យោបាយជួយអ.វ.ត.ក ដើម្បីផ្តល់ព័ត៌មានជូនប្រជាពលរដ្ឋអំពីអាណត្តិនិងសកម្មភាពរបស់តុលាការ បន្តគាំទ្រដល់អង្គជំនុំជម្រះ នៅក្នុងការកំណត់ថាតើសំណងណាខ្លះដែលធ្វើបាននៅក្នុងបរិបទប្រទេសកម្ពុជា និងលើកកម្ពស់កិច្ចពិភាក្សានៅក្នុងសហគមន៍ ដែលគេដឹងថាមានភាពតានតឹងខ្លាំងរវាងសមាជិកអតីតខ្មែរក្រហម និងប្រជាពលរដ្ឋទូទៅ។ ជាចុងក្រោយ អ្នកសរសេររបាយការណ៍បានជម្រុញរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា រៀបចំពិនិត្យសាឡើងវិញអោយបានទូលំទូលាយនិងកែលំអប្រព័ន្ធតុលាការព្រហ្មទណ្ឌជាតិ ដើម្បីដាក់បញ្ជូលនូវកេរ្តិ៍តំណែលនៃការវិនិច្ឆ័យរបស់អ.វ.ត.ក និងបំបាត់អំពើពុករលួយ ហើយបន្តធ្វើការជាមួយសង្គមស៊ីវិល ដើម្បីបញ្ជូលនូវទំព័រប្រវត្តិសាស្រ្តដ៏សែនជូរចត់នេះទៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សាផ្នែកប្រវត្តិវិទ្យា នៅតាមសាលារៀន។
ការសិក្សានឹងបន្តដឹកនាំ
អ្នកសរសេររបាយការណ៍ខាងលើនេះរួមមានលោកភួង ផាម -ប៉ាទ្រិក វាំងក៍ - មីសែល បាល់ថាហ្សាដ៍ -ហៀន សុខុម និងអេរីក ស្តូវើ។ ប្រសិនជាមានជំនួយគាំទ្រថ្មី ពួកគេអាចនឹងធ្វើការងារនេះម្តងទៀត យ៉ាងហោចណាស់ ក្រោយការជំនុំជម្រះសវនាការបឋម និងមុនបញ្ចប់ដំណើរការរបស់តុលាការ។ គោលបំណង គឺផ្តល់សម្លេងដល់អ្នកនៅរស់រានមានជីវិតពីឧក្រិដ្ឋកម្មកាប់សម្លាប់នេះ និងសិក្សាអំពីអត្តចរិករបស់ប្រជាជនចំពោះសន្តិភាព យុត្តិធម៌ និងការកសាងសង្គម ព្រមទាំងណែនាំអ្នកដែលពាក់ព័ន្ធសំខាន់ៗ អំពីដំណើរការនីតិវិធីតុលាការ ដោយបង្ហាញពួកគេអំពីតម្រូវការរបស់ប្រជាពលរដ្ឋទូទៅ ទៅតាមសម័យកាលខុសៗគ្នា ព្រោះគំនិតរបស់ពួកគេមានការវិវត្តទៅមុខ។
អានបន្ថែមនៅលើកាសែត
-សាលាក្តីខ្មែរក្រហមៈ កំហឹងរបស់ជនរងគ្រោះកាន់តែខ្លាំងឡើង តាមរយៈជម្លោះមួយជាមួយមេធាវីការពារក្តី (០៥-១២-២០០៨) -របបខ្មែរក្រហមនៅកម្ពុជាៈ យុវជនខ្មែរជឿត្រឹមតែ៥០%រឺ? (០៤-១១-២០០៨)
-សាលាក្តីខ្មែរក្រហមៈ វិធានការសំណងជម្ងឺចិត្តសម្រាប់ជនរងគ្រោះស្ថិតនៅសភាពស្រពិចស្រពិល (១៥-១០-២០០៨)
|
|
|
របបខ្មែរក្រហមនៅកម្ពុជាៈ យុវជនខ្មែរជឿត្រឹមតែ៥០%រឺ? (1)
