នៅ​ក្នុង​របាយ​ការណ៍​​មួយ​ដែល​មាន​ចំណង​ជើង «ការ​រំលោភ​សិទ្ធិ​ជា​តិពន្ធុ​ខ្មែរ​នៅ​តំបន់​ដី​សណ្ត​​​ទន្លេ​មេគង្គ​​នៃ​ប្រទេស​វៀតណាម» អង្គការ​​ឃ្លាំមើល​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ (Human Rights Watch) បាន​ធ្វើ​ការ​បរិហារ​ថា​ខ្មែរក្រោម ដែល​ជា​ប្រជាជន​​កម្ពុជា​កើត​នៅ​តំបន់​ដី​សណ្ត​​ទន្លេ​មេគង្គ​នៅ​កម្ពុជា​ក្រោមនៃ​ប្រទេស​វៀតណាម​ ដែល​កាល​ពីមុន ជា​ទឹក​ដី​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា តែង​​តែ​ទទួល​រង​នូវ​ការ​គាប​សង្កត់​​​​ឥត​ឈប់​ឈរ​ពី​សំណាក់​​​អាជ្ញាធ​រ​វៀតណាម ដូច​ជា​ការ​ចាប់​ខ្លួន ចាប់​ឃុំ​​ឃាំង រឺ​ចាប់​បង្ខាំង​នៅ​ក្នុង​ផ្ទះ​ជា​ដើម​ ចាប់​តាំង​​​ពួកគេ​ព្យាយាម​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​​សន្តិវិធី​ខាង​ជំនឿ​​​សាសនា​ ​និង​នយោបាយ​។

 

ព្រះ​សង្ឃ​ខ្មែរ​ក្រោម គឺជា​គោល​ដៅ​ទី​មួយ របស់​អាជ្ញាធ​រវៀតណាម​
«ដំបូង ប៉ូលីសចោទ​​​សួរ​ខ្ញុំ​ជា​រៀង​រាល់​ថ្ងៃ បន្ទាប់​មក ពីរបីលើក​ក្នុង​មួយ​សប្តាហ៍​។ ជួន​កាល គេ​សួរ​ខ្ញុំ​ តាំង​ពី​ព្រឹក​ រហូត​ដល់​ម៉ោង​១០​យប់។ គេមិនអនុញ្ញាត​អោយ​​ខ្ញុំ​​មក​ផ្ទះ​​​វិញទេ […]។ ពួកគេយក​បាត​ដៃ​របស់​គេ​មក​​ទះ​ផ្នែក​ខាង​ក្រោយ​ក្បាល​​​ខ្ញុំ ហើយ​វាយ​ខ្ញុំ​ជាមួយ​ដុំ​រមូរ​ក្រដាស។​ ពួកគេ​សួរ​សំណួរ​មក​ខ្ញុំ​ជា​ច្រើន និង​​ព្យាយាម​បំភ័យ​ខ្ញុំ​ដោយ​ការ​បង្ហាញ​ខ្នោះ​ដៃ​[…]។ ពួកគេ​បាន​សរសេរ​លិខិត​ឆ្លើយ​​សារភាព​ទុក​ជា​ស្រេច។ ពួកគេ​បង្ខំ​​ខ្ញុំ​អោយ​ឆ្លើយ​តាម​អ្វី​ដែល​ពួកគេ​បាន​សរសេរ។​ បើ​មិន​អញ្ជឹង​ទេ ពួកគេ​មិនអនុញ្ញាត​អោយ​ខ្ញុំ​ហូប​អាហារ រឺ​ត្រឡប់​ទៅ​ផ្ទះ​​ទេ។ ខ្ញុំ​មិន​ប្រឆាំង​រដ្ឋាភិបាល​វៀតណាម​ទេ។ ខ្ញុំ​គោរព​តាម​ច្បាប់​វៀតណា​ម​។ ប៉ុន្តែ ពួកគេ​និយាយ​ថា​ខ្ញុំ​មិន​ស្មោះ​ត្រង់​នឹង​ជាតិ​»។

នេះ​ជា​សំដី​របស់​ភិក្ខុ​ខ្មែរក្រោម​មួយ​អង្គ ដែល​ត្រូវ​បាន​ដក​ស្រង់​ដោយ​​​អង្គការ​ឃ្លាំមើល​សិទ្ធិ​​មនុស្ស​។ ព្រះ​សង្ឃ​អង្គ​នេះ​ត្រូវ​បាន​ចាប់​ផឹក​ និង​ចាប់​ដាក់​ឃុំ​ក្នុង​ផ្ទះ​ បន្ទាប់​ពី​ចូល​រួម​តវ៉ា​ដោយ​សន្តិវិធី នៅ​ខេត្ត​ឃ្លាំង កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០០៧។ តើ​ព្រះ​សង្ឃ​ទាំង​នោះ​ទាម​ទារ​អ្វី? របាយការណ៍​បាន​រៀប​រាប់​ថា «អ្នក​តវ៉ា​បាន​ទាម​ទារ​សុំ​​អោយ​មាន​សេរីភាព​ខាង​សាសនា​ទូលំទូលាយ​ជាង​មុន និង​អោយ​មាន​ការ​អប់រំ​​ភាសា​ខ្មែរ​ថែម​ទៀត»។ ទោះ​បីជា​ការ​តវ៉ា​ធ្វើ​ឡើង​ដោយ​សន្តិវិធី ​និង​មាន​រយៈ​ពេល​ត្រឹម​តែ​ពីរ​បី​ម៉ោង​ក៍ដោយ ក៏​រដ្ឋាភិបាល​វៀតណាម​បាន​ប្រតិកម្ម​យ៉ាង​ខ្លាំង​។ របាយការណ៍​បាន​បន្ថែម​ទៀត​ថា «ប៉ូលីស​បាន​ឡោម​ព័ន្ធ​វត្ត​របស់​ព្រះ​សង្ឃ​​ដែ​ល​គេ​សង្ស័យ​ថា​បាន​ដឹក​នាំ​ការ​តវ៉ា​នេះ។ អាជ្ញាធរ​មូល​ដ្ឋាន​និង​មន្រ្តី សង្ឃ​​ដែល​តែង​តាំង​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល​ បាន​ចាប់​ផ្សឹក​ព្រះសង្ឃ​ជា​បន្ត​បន្ទាប់ យ៉ាង​​ហោចណាស់​២០​អង្គ​ដែរ និង​បាន​បណ្តេញ​ព្រះ​សង្ឃ​២​៥អង្គ​​ផ្សេង​ទៀត​ចេញ​​ពី​សាលាបាលី​ក្នុង​ខេត្ត​ឃ្លាំង។​ អាជ្ញាធរ​បាន​បញ្ជូន​ព្រះ​សង្ឃ​ត្រឡប់​ទៅ​ភូមិ​​កំណើត​​វិញ និ​ង​ដាក់​ឃុំ​នៅ​ក្នុង​ផ្ទះ រឺស្ថិត​​ក្រោម​ការ​ឃុំ​ឃាំង​របស់​ប៉ូលីស​ ដោយ​គ្មាន​​ដីកា​ចាប់​ខ្លួន រឺ​ដោយ​គ្មាន​ការ​បញ្ជាក់​​ពី​បទ​ចោទ​ប្រកាន់​ប្រឆាំង​នឹង​ព្រះសង្ឃ​​ទាំង​​នោះឡើយ​។ នៅ​អំឡុង​ពេល​សាក​សួរ ប៉ូលីស​បានវាយ​​ព្រះ​សង្ឃ​មួយ​ចំនួន​»​។ អង្គការ​ការ​ពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​នេះ​បាន​គូស​បញ្ជាក់ថា «នៅ​ខែឧសភា ឆ្នាំ​២០០៧ តុលាការ​ខេត្ត​ឃ្លាំង បាន​កាត់​ទោស​ព្រះសង្ឃ​ប្រាំ​អង្គ​ ពី​បទ​​​ធ្វើ​អោយ​ខូច​សណ្តាប់​​ធ្នាប់​ចរាចរណ៍​ និង​វិនិច្ឆ័យ​ទោស​ព្រះ​អង្គ​ទាំង​នោះ​អោយ​ជាប់​ពន្ធនាគារ​​​រយៈពេល​ពី​២ ទៅ​៤​ឆ្នាំ»។

នយោបាយ​មួយ ដែល​កើត​ចេញពី​គណបក្ស​កុម្មុយនីស្ត​
អង្គការ​ដែល​មាន​ទីស្នាក់​ការ​នៅ​ទីក្រុង​ញូយ៉ក​នេះ​បានអំពាវ​នាវ​ដល់​រដ្ឋាភិបាល​វៀតណាម​ ​អោយ​«ដោះ​លែងជា​បន្ទាន់​ នូវ​ព្រះ​សង្ឃ​និង​សកម្មជន​​សិទ្ធិ​ដី​ធ្លី​ខ្មែរ​ក្រោម ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ពន្ធនាគារ​ រឺ​ស្ថិត​ក្រោម​ការ​ឃុំ​ឃាំង​នៅ​ក្នុង​ផ្ទះ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​​វៀតណាម ដោយ​សារ​ការ​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​សន្តិវិធី»។ អង្គការ​ក៏​បាន​សំដែង​ការ​សោក​ស្តាយ​ផង​ដែរ​ថា​រដ្ឋាភិបាល​ក្រុង​ហាណូយ​ត្រួត​ត្រា​យ៉ាង​តឹង​រឹង​លើ​​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា​និយមទេវតា​ដែល​ប្រតិបត្តិ​ដោយ​ខ្មែរ​ក្រោម​ និង​ជា​មូល​ដ្ឋាន​គ្រឹះ​នៃ​អត្តសញ្ញាណ​នៃ​ជាតិ​ពន្ធុរបស់​ពួក​គេ​»។

លោក​ប្រាដ អាដាំ (Brad Adams) នាយក​អង្គការ​សិទ្ធិមនុស្ស​ ប្រចាំ​ទ្វីប​អាស៊ី​មាន​ប្រសាសន៍​​ណែ​នាំ​​​ថា «ប្រតិ​កម្ម​របស់​រដ្ឋាភិបាល​វៀតណាម ចំពោះ​ការ​តវ៉ា​ដោយ​សន្តិវិធី​របស់​ខ្មែរ​ក្រោម​ បង្ហាញ​នូវវិធី​សាស្រ្ត​តឹងរឹង​ និង​មិនផ្សាយ​អោយ​ដឹង​ជា​ញឹក​ញយ ដែល​ប្រទេស​នេះ​ប្រើ​ ដើម្បី​បំបិទ​ម៉ាត់​អ្នក​ខ្វែង​គំនិត​។​ រដ្ឋាភិបាល​គួរ​តែ​​ព្យាយាម​ជជែក​សន្ទនា​ជាមួយ​ខ្មែរ​ក្រោម ជា​ជាងចាប់​ព្រះសង្ឃ​ទាំង​នោះ​ដាក់​ពន្ធនាគារ​»។

ខ្មែរក្រោម​ក៏​ជា​កម្មវត្ថុ​នៃការ​គាប​សង្កត់​នៅ​កម្ពុជា​ផងដែរ​
អ្នក​សង្កេត​ការណ៍​នៃ​អង្គការ​ឃ្លាំ​មើល​សិទ្ធិ​មនុស្ស​បាន​សរសេរ​[របាយការណ៍​មួយ http://www.hrw.org/en/news/2009/01/21/vietnam-halt-abuses-ethnic-khmer-mekong-delta (ភាសា​អង់គ្លេស)] ​ចំនួន​១២៥​ទំព័រ​ ស្តីពី​ការ​រំលោភ​សិទ្ធិ​ជាតិ​ពន្ធុ​ខ្មែរ​ក្រោម នៅ​ប្រទេស​វៀតណាម​ខាង​ត្បូង និង​ការ​រំលោភ​បំពាន​សិទ្ធិ​​​នៅ​​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ប្រឆាំង​នឹង​ខ្មែរ​ក្រោម ដែល​បាន​រត់​ភៀស​ខ្លួន​ចូល​មក​​កាន់​ប្រទេស​នេះ។ ទោះ​បីជា​រដ្ឋាភិបាល​​កម្ពុជា​បាន​ថ្លែង​ម្តង​ហើយ​ម្តង​ទៀតដោយ​ចាត់​ទុក​​​ខ្មែរ​ក្រោម​ជា​ប្រជា​ពល​រដ្ឋ​កម្ពុជា​ក៏​ដោយ ក៏​អាជ្ញាធរ​កម្ពុជា «តែង​តែ​ប្រតិកម្ម​​យ៉ាង​ខ្លាំង​ នៅ​ខណៈ​ពេល​ដែល​ខ្មែរក្រោម​ ក្លាយ​ជា​គ្រឿង​ដ៏​គ្រោះ​​របស់​រដ្ឋាភិបាល​វៀតណាម ដែល​ជា​សម្ព័ន្ធ​មិត្ត​ដ៏​ជិត​ស្និទ្ធិ​របស់​ខ្លួន​»។ របាយការណ៍​បាន​​គូស​បញ្ជាក់​ថា «នៅ​ឆ្នាំ​២០០៧ ប៉ូលីស​កម្ពុជា​ប្រើ​កម្លាំង​បំបែក​ដោយ​បង្ខំ​លើ​ការ​​តវ៉ា​បន្ត​បន្ទាប់​​នៅ​ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ ដែល​ធ្វើឡើង​ដោយ​ព្រះ​សង្ឃ​ខ្មែរ​ក្រោម​ ដែល​បាន​បរិហារ​​អំពី​ការ​រំលោភ​សិទ្ធិ​​ពួកគេ​នៅ​ប្រទេស​វៀតណាម​»។

របាយការណ៍ក៏​បាន​រៀប​រាប់​ហេតុការណ៍​ផ្សេង​ទៀត ដែល​ឆ្លុះ​បង្ហាញអោយ​ឃើញ​​អំពី​គោល​ជំហរ​​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា ចំពោះ​ខ្មែ​រ​ក្រោម ដោយ​​ផ្តោត​ការ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​​រក្សា​ទំនាក់​ទំនង​ល្អ​ជា​មួយ​ដៃ​គូ​វៀតណាម​។ «នៅ​ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ​២០០៧ ព្រះ​សង្ឃ​ខ្មែរ​ក្រោម​ ព្រះនាម អៀង សុខ​ធឿន​ ត្រូវ​បាន​គេ​ធ្វើ​គត់​ ក្នុង​កាលៈ​ទេសៈ​គួរ​អោយ​សង្ស័យ បន្ទាប់​ព្រះ​តេជគុណ​បាន​ចូល​រួម​ក្នុង​ការ​តវ៉ា​មួយ​​ នៅ​​រាជធានី​ភ្នំពេញ។ នៅ​ខែ​មិថុនា ឆ្នាំ​២០០៧ អាជ្ញាធ​រកម្ពុជា​បាន​ចាប់​ផ្សឹក​ និង​និរទេស​សកម្មជន​​ព្រះសង្ឃ​​ខ្មែរក្រោម​មួយ​អង្គ ព្រះ​នាម​ទឹម សាខន ដែល​ត្រូវ​បាន​​គេ​វិនិច្ឆ័យ​​ទោស​ ដាក់​​គុក​រយៈពេល​មួយ​ឆ្នាំ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​វៀតណាម​។​

របាយការណ៍​បាន​បន្ថែមទៀត​ថា «ប្រជាពល​រដ្ឋ​កម្ពុជា​បាន​ចាត់​ទុក​ពួកគេ​ជា​ជាតិ​ពន្ធុ​វៀតណាម នាំ​អោយ​ខ្មែរ​ក្រោម​​ជា​ច្រើន​នៅ​កម្ពុជា​​​ប្រឈម​មុខ​នឹងការ​រើស​អើង​ខាង​សេដ្ឋកិច្ច និង​សង្គម និង​ឧបសគ្គ​​​មិន​ចាំ​បាច់​ ក្នុងការ​ដាក់​ពួកគេ​អោយ​មាន​ឋានៈ​ត្រឹម​ត្រូវ​តាម​ច្បាប់​។​

អង្គការឃ្លាំមើល​សិទ្ធិ​មនុស្ស​បាន​បញ្ជាក់​ថា «ចាប់​តាំង​ពី​កើត​មាន​បាតុកម្ម​របស់​ព្រះ​សង្ឃ​និង​កសិករ​ខ្មែរក្រោម កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០០៧-២០០៨មក នៅ​តំបន់​ដីសណ្តរ​ទន្លេ​មេគង្គ ​បរិយាកាស​កាន់​តែ​តាន​តឹង ការ​បង្រ្កាប​ត្រូវ​បាន​ពង្រឹង​បន្ថែម​ទៀត​​។ លោក​ប្រាដ​អាដាំ​បាន​គូស​បញ្ជាក់​ថា «ការ​កាប់​សម្លាប់ ការ​ដាក់​គុក និង​ការ​ផ្សឹក​ព្រះ​សង្ឃ​ខ្មែរក្រោម បញ្ជូន​នូវ​សារ​ដ៏​រន្ធត់​មួយ​ទៅ​សកម្ម​ជន​ខ្មែរ​ក្រោម​ ទាំង​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា និង​ប្រទេស​វៀតណាម។​ ក្រុម​ជាតិ​ពន្ធុ​មួយ ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ការ​ការ​ពារ​របស់​​ប្រទេស​ពីរ តាម​ពិត​ទៅ​បែរ​ជា​អត់​បានទទួល​ការ​ការ​ពារ​ពី​​ប្រទេស​ទាំង​ពី​រទៅវិញ»។​

---

អានបន្ថែមលើវិបសាយកាសែត

-ការប្រារព្ធខួបថ្ងៃ៤-៥មិថុនា គឺជាការរក្សារឿង ប្រឌិតមួយ (០៤-០៦-២០០៨)
-អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សៈ តើព្រះសង្ឃ​ខ្មែរក្រោម ទឹម សាខន គង់នៅឯណា? (០៣-០៧-២០០៨)