ភ្នំពេញ (កម្ពុជា) ថ្ងៃទី១០ សីហា ២០០២៖ យោងតាមអង្គការសុខភាពពិភពលោក បុរសពេញវ័យ៤០% នៅកម្ពុជា គឺជាអ្នកជក់បារីជាប្រចាំ។
© ចន វីង / Magnum
បន្ទាប់ពីប្រទេសកម្ពុជាបានផ្តល់សច្ចាប័នលើអនុសញ្ញាស្តីពីការត្រួតពិនិត្យថ្នាំជក់របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក កាលពីថ្ងៃទី២៥ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០០៥ ប្រទេសកម្ពុជាបានសន្យាថានឹងអនុវត្តបទប្បញ្ញត្តិមួយនេះ នៅក្នុងប្រទេសរបស់ខ្លួន ចាប់ពីថ្ងៃទី១៥ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០៩ ខាងមុខនេះតទៅ។ ដូចនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាមានពេលវេលាត្រឹមតែ២សប្តាហ៍ទៀតប៉ុណ្ណោះ ដើម្បីរៀបចំកំណែទម្រង់ចាំបាច់មួយចំនួន ក្នុងនោះកាតព្វកិច្ចនៃការបោះពុម្ពផ្សារសាររូបភាពព្រមានអំពីគ្រោះថ្នាក់នៃការប្រើប្រាស់ថ្នាំជក់នៅលើកញ្ចប់បារី។ អនុលោមតាមការបេ្តជ្ញាចិត្តខាងលើ ក្រសួងសុខាភិបាលកម្ពុជាបានរៀបចំសេចក្តីព្រាងសារាចរមួយ ដែលតម្រូវអោយក្រុមហ៊ុនផលិតថ្នាំជក់ទាំងអស់ មិនត្រឹមតែអោយដាក់សារអំពីគ្រោះថ្នាក់នៃការជក់បារីនៅលើកញ្ចប់បារីប៉ុណ្ណោះនោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវមានដាក់រូបភាពព្រមានសុខភាព បង្ហាញពីផលប៉ះពាល់នៃការជក់បារីផងដែរ។ សេចក្តីព្រាងនេះនឹងត្រូវចុះហត្ថលេខាដោយសម្តេចនាយករដ្ឋមន្រ្តីហ៊ុន សែន។ ប៉ុន្តែ ស្ថាប័នរបស់រដ្ឋាភិបាលដែលពាក់ព័ន្ធមិនបានបង្ហើបអោយដឹងអំពីសារាចរមួយនេះឡើយ សូម្បីតែឧស្សាហកម្មពាក់ព័ន្ធមួយចំនួនក៏មិនបានដឹងដែរ។
សារាចរមួយរបស់រដ្ឋាភិបាល អនុលោមតាមមាត្រា១១នៃអនុសញ្ញាត្រួតពិនិត្យថ្នាំជក់
មាត្រា១១នៃអនុសញ្ញាស្តីពីការត្រួតពិនិត្យថ្នាំជក់ តម្រូវអោយរដ្ឋទាំង១៦២ ដែលបានផ្តល់សច្ចាប័ន (ក្នុងចំណោម១៦៨ហត្ថលេខី) ដាក់សារនិងរូបភាពព្រមានសុខភាពស្តីពីគ្រោះថ្នាក់នៃការប្រើប្រាស់ថ្នាំជក់។ រូបភាពត្រូវតែបោះពុម្ពជាពណ៌ធម្មជាតិ ជាមួយនឹងសារព្រមានសុខភាពជាក់លាក់និងច្បាស់ នៅលើផ្ទៃកញ្ចប់បារី៣០%នៃផ្ទៃទាំងមូល។ អត្ថបទអនុសញ្ញានេះក៏បានតម្រូវអោយរដ្ឋជាហត្ថលេខី បង្ហាញវិធានការជាក់លាក់ ដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងថ្នាំជក់ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព ទាក់ទិននឹងការកំរិតពន្ធអាករ វិធានលើផលិតផល រឺការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការជួញដូរបារីខុសច្បាប់។
នៅខែឧសភា ឆ្នាំ២០០៨ កិច្ចប្រជុំអន្តរក្រសួងមួយត្រូវបានរៀបចំធ្វើឡើង សហការជាមួយអង្គការសុខភាពពិភពលោក ដើម្បីពិចារណាអំពីខ្លឹមសារនៃសេចក្តីព្រាងសារាចរមួយនៅលើកញ្ចប់បារី ដែលការតាក់តែងសារាចរនេះឡើងត្រូវបានសន្មតថាបានបញ្ចប់រួចរាល់ជាស្ថាពរហើយ។ យោងតាមសេចក្តីព្រាងសារាចរដែលយើងទទួលបាន អត្ថបទនេះមានខ្លឹមសារហួសឆ្ងាយបន្តិច ពីអ្វីដែលអនុសញ្ញាស្តីពីការត្រួតពិនិត្យថ្នាំជក់បានចែង ពោលគឺផលិតផលថ្នាំជក់គ្រប់ប្រភេទដែលចរាចរនៅទីផ្សារកម្ពុជា ត្រូវដាក់សារនិងរូបភាពព្រមានសុខភាព ហើយរូបភាពទាំងនោះ ត្រូវមានទំហំ៥០% ត្រូវស្ថិតនៅផ្នែកខាងលើនៃផ្ទៃធំជាងគេនីមួយៗរបស់សំបកវេចខ្ចប់គ្រប់ប្រភេទ។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ រូបភាពចំនួន៦ខុសៗគ្នា ត្រូវបានត្រៀមទុក។ រូបភាពនីមួយៗ បានបង្ហាញអំពីផលប៉ះពាល់នៃការប្រើប្រាស់ថ្នាំជក់ ដូចជាជំងឺមហារីកសួត ជំងឺហើមសួត ជំងឺបេះដូង ជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល ជំងឺពុកធ្មេញ និងផលប៉ះពាល់នៃការជក់បារីលើសុខភាពអ្នកនៅជុំវិញ។
ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធមិនបានផ្តល់ព័ត៌មានជុំវិញសេចក្តីព្រាងសារាចរនេះ
តើស្ថាប័នដែលបរិហារអំពីផលប៉ះពាល់ថ្នាំជក់ មានគោលបំណងដូចម្តេចជុំវិញសេចក្តីព្រាងសារាចរនេះ? ទោះបីជាមានការស្នើសុំសម្ភាសជាច្រើនលើកក៏ដោយ ក៏ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធហាក់បីដូចជាមិនសូវជាចង់បង្ហាញសេចក្តីព្រាងសារាចរនេះឡើយ។ លោកលឹម ថៃភាង នាយកមជ្ឈមណ្ឌលជាតិលើកកម្ពស់សុខភាពនៃក្រសួងសុខាភិបាល ទទួលបន្ទុកសំណុំឯកសារនេះ បានបដិសេធមិនផ្តល់ព័ត៌មានទាក់ទងនឹងសេចក្តីព្រាងសារាចរខាងលើ។ លោកផៃ ស៊ីផាន អ្នកនាំពាក្យ និងជារដ្ឋលេខាធិការទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្រ្តី មិនបានឆ្លើយតបទៅនឹងសំណួររបស់យើងតាមរយៈលិខិត ចុះថ្ងៃទី២១ ខែមករា ដែលផ្ញើជូនលោកនោះទេ បន្ទាប់ពីលោកបានសុំអោយយើងសរសេរលិខិតទៅកាន់លោក។ ទន្ទឹមនឹងនេះ អគ្គលេខាធិការដ្ឋាននៃរាជរដ្ឋាភិបាលបានអះអាងថាមិនបានដឹងអំពីសេចក្តីព្រាងសារាចរនេះឡើយ ហើយបានបង្វែរសំនួររបស់យើងទៅក្រសួងសុខាភិបាល។
ផ្ទុយទៅវិញ នៅតាមអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលដែលអន្តរាគមន៍នៅក្នុងវិស័យប្រយុទ្ធប្រឆាំងថ្នាំជក់ ដូចជាអង្គការជំនួយអភិវឌ្ឍន៍អាត់វេនទីស្ទកម្ពុជា (Adra) គេបានធ្វើការរៀបរាប់យ៉ាងក្បោះក្បាល។ លោកកែវ គ្រឹស្នា ប្រធានគម្រោង «ថ្នាំជក់ រឺសុខភាព» នៃអង្គការនេះ បានវាយតម្លៃថា រូបភាពព្រមានជាអាទិ៍ ដែលត្រៀមទុកនៅក្នុងសេចក្តីព្រាងសារាចររបស់រដ្ឋាភិបាលនេះ នឹងមានឥទ្ធិពលពិតប្រាកដមួយ ទៅលើសាធារណៈជន និងចូលរួមចំណែកកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ថ្នាំជក់។ លោកកែវ គ្រឹស្នាបានកត់សម្គាល់ថា «ទោះបីជាផលិតតាមរបៀបណាក៏ដោយ ថ្នាំជក់ទាំងអស់មានផ្ទុកសារធាតុគីមីជាង៤ ០០០ប្រភេទ។ ប៉ុន្តែ បច្ចុប្បន្ននេះ យើងឃើញកញ្ចប់បារី មានសរសេរសារព្រមានអក្សរតូចៗថា “ជក់បារីនាំអោយមានគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាព“ (តាំងពីខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៩៨មក) ដែលអ្នកជក់សឹងតែមិនបានចាប់អារម្មណ៍។ លើសពី នេះ ប្រជាពលរដ្ឋខ្លះមិនចេះអានអក្សរ គាត់មិនយល់ខ្លឹមសារនៃសារព្រមាននោះឡើយ ដូចនេះ គាត់មិនបានដឹងថាថ្នាំជក់ផ្ទុកសារធាតុពុលឡើយ»។
ចំណែកលោកវេជ្ជបណ្ឌិត យ៉ិល ដារ៉ាវុធ មន្រ្តីទទួលបន្ទុកកម្មវិធី «គំនិតផ្តួចផ្តើមគ្មានថ្នាំជក់ និងលើកកម្ពស់សុខភាព» របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក ក៏បានសំដែងសោមនស្សរីករាយផងដែរចំពោះទស្សនៈវិស័យនៃវិធានការនេះ។ លោកបានចាត់ទុកវិធានការខាងលើ គឺជាសញ្ញាខ្លាំងមួយរបស់រដ្ឋាភិបាល ដើម្បីធ្វើអោយមានការគោរពអនុសញ្ញាស្តីពីការត្រួតពិនិត្យថ្នាំជក់។ លោកទន្ទឹងរង់ចាំការអនុម័តសេចក្តីព្រាងសារាចរនេះ ពីសំណាក់រដ្ឋាភិបាល។ សកម្មជនប្រឆាំងថ្នាំជក់នៃអង្គការសុខភាពពិភពលោកប្រចាំកម្ពុជា ដែលជាដៃគូរបស់ក្រសួងសុខាភិបាល រូបនេះបានលើកឡើងថា «ប្រទេសសិង្ហបុរី និងប្រទេសថៃមានសាររូបភាពព្រមាននេះរួចជាស្រេចហើយនៅលើកញ្ចប់បារី។ សារនេះអាចជួយ ផ្តល់ព័ត៌មានដល់ប្រជាពលរដ្ឋរបស់ពួកគេ អោយយល់ដឹងអំពីផលប៉ះពាល់អាក្រក់នៃថ្នាំជក់ និងជម្រុញអោយពួកគេកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ថ្នាំជក់»។
អ្នកស្លាប់រាប់ម៉ឺននាក់
វិធានការនេះអនុញ្ញាតអោយមានការដឹកនាំយុទ្ធនាការដោយផ្ទាល់មួយ នៅចំណោមអ្នកជក់បារីប្រហែល១,៩លាននាក់នៅប្រទេសកម្ពុជា (បុរស១,២លាននាក់ ស្មើនឹង៤០%នៃប្រជាជនភេទប្រុសពេញវ័យសរុប) ដោយយោងតាមការស្ទង់មតិមួយ ដែលរៀបចំធ្វើឡើងកាលពីឆ្នាំ២០០៥ ដោយអង្គការ Adra វិទ្យាស្ថានជាតិស្ថិតិ និងសាកលវិទ្យាល័យឡូម៉ា លីនដា (សហរដ្ឋអាមេរិក)។ លោកកែវ គ្រឹស្តា បានគូសបញ្ជាក់ថា «ថ្នាំជក់គឺជាឃាតកលាក់មុខ ផ្ទុយពីគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍។ យោងតាមការសន្និដ្ឋានរបស់យើងនៅឆ្នាំ២០០៧ អ្នកជក់បារីចំនួន៧៣ ៥០០នាក់បានបាត់បង់ជីវិតនៅប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារផលប៉ះពាល់នៃថ្នាំជក់»។ នេះគឺជាការកត់សម្គាល់ប្រកាសអាសន្នមួយ។ ចំណែកលោកយ៉ិល ដារ៉ាវុធ ក៏បានយល់ឃើញដូចគ្នានេះផងដែរ ដោយបានអះអាងថា ៩០%នៃករណីជំងឺមហារីកសួត បណ្តាលមកពីបារី។
លោកកែវ គ្រឹស្នា បានអះអាងថា ការបង្ការចំពោះបញ្ហានេះគឺជារឿងចាំបាច់។ បើតាមប្រសាសន៍របស់លោក វិធានការសំខាន់ៗ ដែលអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល ក៏ដូចជាក្រសួងនានាបានណែនាំ ដូចជាការបង្កើត «តំបន់គ្មានផ្សែងបារី» នៅតាមគ្រឹះស្ថានសាធារណៈ មន្ទីរពេទ្យ វត្តអារ៉ាម និងសាលារៀននៅតាមបណ្តាខេត្ត-ក្រុងជាច្រើន បានជួយធ្វើអោយមានការកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ថ្នាំជក់។
ឧស្សាហកម្មថ្នាំជក់អំពាវនាវអោយមានការចូលរួមនិងត្រៀមអនុវត្ត
សេចក្តីព្រាងសារាចរនេះមិនបានធ្វើអោយអ្នកទទួលខុសត្រូវក្រុមហ៊នដែលផលិត និងធ្វើពាណិជ្ជកម្មថ្នាំជក់នៅលើទីផ្សារកម្ពុជាថ្នាំងថ្នាក់ទេ។ អ្នកទាំងនោះបាននិយាយថាត្រៀមលក្ខណៈអនុវត្តវិធានការថ្មី ស្តីពី «ការវេចខ្ទប់» ផលិតផលរបស់ពួកគេ។ តាមរយៈនាយកគ្រប់គ្រងផ្នែកកិច្ចការសាជីវកម្មនិងច្បាប់នៅកម្ពុជា និងឡាវនៃក្រុមហ៊ុនផលិតថ្នាំជក់អន្តរជាតិដ៏ធំ គឺក្រុមហ៊ុន British American Tobacco (BAT) ដែលមានវត្តមាននៅប្រទេសកម្ពុជា តាមរយៈភាគហ៊ុនមួយ ជាមួយអតីតក្រុមហ៊ុនរបស់រដ្ឋមួយ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៦មក លោកលីម គុណ មានប្រសាសន៍គាំទ្រ «ទាំងស្រុង» ចំពោះឆន្ទៈរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក្នុងការដាក់បញ្ជូលបទប្បញ្ញត្តិទូទៅរបស់អនុសញ្ញាស្តីពីការត្រួតពិនិត្យថ្នាំជក់ ទៅក្នុងច្បាប់និងវិធានជាតិ។ ប៉ុន្តែ អ្នកទទួលខុសត្រូវរូបនេះគ្រាន់តែមានបំណងទទួលបានព័ត៌មានពីស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ អំពីសេចក្តីព្រាងសារាចរខាងលើនេះ ដើម្បីអនុញ្ញាតអោយតំណាងឧស្សាហកម្មថ្នាំជក់កម្ពុជាទាំងមូលចូលរួមផ្តល់យោបល់... ប្រសិនជាមិនទាន់ហួសពេល។ លោកនាយកបានស្នើសុំថា «ជំហររបស់ BAT នៅលើពិភពលោកទាំងមូល គឺមិនប្រឆាំងនឹងច្បាប់របស់ប្រទេសណាមួយ រឺប្រឆាំងនឹងអនុសញ្ញាណាមួយរបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោកឡើយ។ ប៉ុន្តែ ដោយសារវិធាននេះពាក់ព័ន្ធនឹងឧស្សាហកម្មថ្នាំជក់ ឧស្សាហកម្មគួរត្រូវបានអញ្ជើញចូលរួមផ្តល់យោបល់»។ លោកបានអះអាងថាក្រុមហ៊ុនរបស់លោកមិនត្រូវបានអញ្ជើញចូលរួមពិភាក្សា ជុំវិញសេចក្តីព្រាងសារាចរជាមួយអង្គការសុខភាពពិភពលោកនិងក្រសួងសុខាភិបាលនោះទេ។
លោកលីម គុណ បានសំដែងនូវការព្រួយបារម្ភចំពោះប្រសិទ្ធភាពនៃការអនុវត្តវិធានការនេះ ដោយសារការខ្វះខាតព័ត៌មាន និងការពិភាក្សា។ លោកបានអះអាងថា «បន្ទាប់ពីអត្ថបទច្បាប់នេះត្រូវចូលជាធរមាន យើងត្រូវការរយៈពេលពី៦ខែទៅមួយឆ្នាំ ដើម្បីអាចរំដោះផលិតផលរបស់យើងនៅក្នុងទីផ្សារ និងដើម្បីបញ្ជាទិញម៉ាស៊ីនវេចខ្ចប់ពីខាងក្រៅ។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនជាឧស្សាហកម្មថ្នាំជក់ទាំងអស់បានចូលរួមពិភាក្សា ក្រុមហ៊ុនBAT នឹងឈានអនុវត្តមុនគេ»។ លោកបានបន្ថែមទៀតថាលោកមិនមានបំណងធ្វើការរិះគន់ណាមួយប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាលឡើយ។
ចំណែកអ្នកទទួលខុសត្រូវរបស់ក្រុមហ៊ុន Texas Tobacco ហាក់បីដូចជាមិនសូវព្រួយបារម្ភចំពោះវិធានការនេះឡើយ។ លោកគឹម ឈួន អ្នកទទួលបន្ទុករដ្ឋបាលនៃក្រុមហ៊ុនថ្នាំជក់នេះ បានបញ្ជាក់ថា «ការលក់របស់យើងអាចនឹងធ្លាក់ចុះបន្តិចបន្តួច ប៉ុន្តែ យើងមិនព្រួយបារម្ភចំពោះរឿងនេះឡើយ ព្រោះទីផ្សារសំខាន់ដែលយើងត្រូវលក់ផលិតផល គឺមិនមែនក្នុងស្រុកនោះទេ គឺប្រទេសសិង្ហបុរី ដែលនៅទីនោះ ការនាំចេញរបស់យើងត្រូវបោះពុម្ពរួចជាស្រេច នូវរូបភាពព្រមានសុខភាពបែបនេះ»។
ទោះបីជាក្រោយការចេញសារាចរនេះក៏ដោយ ក៏គ្មានអ្វីដែលនឹងអាចបញ្ឈប់ក្រុមហ៊ុនទាំងនេះ មិនអោយបន្តលើកកម្ពស់ផលិតផលរបស់ខ្លួនឡើយ ដូចជាការផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម រឺការផ្សព្វផ្សាយផ្ទាល់ទៅអ្នកប្រើប្រាស់ថ្នាំជក់កម្ពុជា ពីព្រោះបារីជាផលិតផលស្របច្បាប់។
ដំបូន្មានគន្លឹះដើម្បីកាត់ផ្តាច់ចេញពីថ្នាំជក់
នៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃការងាររបស់ខ្លួន អង្គការជំនួយអភិវឌ្ឍន៍អាត់វេនទីស្ទកម្ពុជា (Adra) បានរៀបចំយុទ្ធនាការផ្សព្វផ្សាយមួយ ទៅកាន់អ្នកដែលមានបំណងឈប់ជក់បារី។ លក្ខខណ្ឌចាំបាច់ គឺការបេ្តជ្ញាចិត្តឈប់ជក់។ លោកកែវ គ្រឹស្នា ប្រធានគម្រោង «ថ្នាំជក់ រឺសុខភាព» នៃអង្គការនេះ បានពន្យល់ថា អ្នកជក់បារីត្រូវតាំងចិត្តថាឈប់ជក់បារី និងពន្យារពេលនៃការជក់បារី។ លោកកែវ គ្រឹស្នា បានរៀបរាប់លំអិតថា «ប្រសិនជាពួកគាត់ទំលាប់ជក់បារីនៅម៉ោង១០ព្រឹក ពួកគាត់ត្រូវពន្យារពេលជក់បារីដើមដំបូង រយៈពេល១៥នាទី។ បន្ទាប់មក ពួកគាត់នឹងអាចកាត់បន្ថយបន្តិចម្តងៗ ពីការជក់បារីមួយកញ្ចប់ក្នុងមួយថ្ងៃ មកត្រឹមកន្លះកញ្ចប់ ក្នុងមួយថ្ងៃ។ ជាចុងក្រោយ ពួកគាត់ត្រូវបោះចោលកញ្ចប់បារីដែលធ្លាប់ជក់ និងកុំនៅជិតអ្នកជក់បារី ព្រោះផ្សែងបារីអាចជម្រុញពួកគាត់អោយចាប់ផ្តើមជក់ឡើងវិញ។ ប្រសិនជាគេអោយបារីមួយដើមដល់ពួកគាត់ ពួកគាត់ត្រូវអរគុណអ្នកនោះ ដោយនិយាយប្រាប់ថាឈប់ជក់បារីហើយ»។ រយៈពេលនៃការអនុវត្តវិធានការនេះមានភាពខុសគ្នា អ្នកខ្លះប្រើពេលមួយសប្តាហ៍ អ្នកខ្លះទៀតប្រើពេល៣ខែ អាស្រ័យលើអ្នកជក់។
នៅលើវិបសាយ
-អនុសញ្ញាស្តីពីការត្រួតពិនិត្យថ្នាំជក់ នៅលើវិបសាយរបស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក
-ការសិក្សាលំអិតរបស់ទីភ្នាក់ងារអន្តរជាតិសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវស្តីពីជំងឺមហារីក ជុំវិញការប្រើប្រាស់ថ្នាំជក់
អានបន្ថែមលើវិបសាយកាសែត
-ការឡើងទម្ងន់នៅទីក្រុងភ្នំពេញជាបញ្ហាមួយមិនអាចធ្វេសប្រហែសឡើយ ២២-១២-២០០៨
-គ្រឿងញៀន ការរួមភេទ និងជំងឺអេដស៍ អាចជាបញ្ហាគំរាមកំហែងប្រទេសកម្ពុជាដែររឺទេ? ២៥-១១-២០០៨
-ដល់ពេលចាំបាច់ធ្វើការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជម្ងឺគ្រុនចាញ់ ២៤-០៤-២០០៨
របបខ្មែរក្រហមនៅកម្ពុជាៈ យុវជនខ្មែរជឿត្រឹមតែ៥០%រឺ? (1)
