|
អធិប្បាយចុងក្រោយ
|
| ដំណែងសាធារណៈនៅកម្ពុជាៈ ចៅក្រមនិងព្រះរាជអាជ្ញាដល់វ័យ ៦០ឆ្នាំព្យាយាមរត់ការពន្យារអាយុចូលនិវត្តន៍ |
| ដោយ ដួង សុខា | | | ១៣-០២-២០០៩ |  កំពង់សោម (កម្ពុជា) ថ្ងៃទី២៨ សីហា ២០០៧៖ តុលាការខេត្តព្រះសីហនុ © ចន វីង / Magnum ដល់វ័យ ៦០ឆ្នាំមន្រ្តីសាធារណៈត្រូវចូលនិវត្តន៍ ! សារាចរស្តីពីការដាក់មន្រ្តីរាជការស៊ីវិលអោយចូលនិវត្តន៍ ចុះហត្ថលេខានៅថ្ងៃទី១២ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៩ ដោយសម្តេចនាយករដ្ឋមន្រ្តីហ៊ុន សែន បានបញ្ជាក់ថាមន្រ្តីរាជការគ្រប់រូប ដែលដល់អាយុចូលនិវត្តន៍ (៦០ឆ្នាំ) ត្រូវតែដាក់អោយចូលនិវត្តន៍។ ជាគោលការណ៍ វិធានការនេះសំដៅពង្រឹង«អភិបាលកិច្ចល្អ» និង «ប្រសិទ្ធភាព» ក្នុងការគ្រប់គ្រងដំណើរការនៃការដាក់មន្រ្តីរាជការស៊ីវិលអោយចូលនិវត្តន៍។ ប៉ុន្តែ មន្រ្តីពាក់ព័ន្ធមានការព្រួយបារម្ភអំពីប្រាក់សោធននិវត្តន៍ ដែលមិនអាចទទួលបាន។ ដើម្បីជៀសវាងការចូលនិវត្តន៍របស់ខ្លួន មន្រ្តីរាជការមួយចំនួនបានស្វែងរកអន្តរាគមន៍តាមរូបភាពផ្សេងៗ ដើម្បីពន្យារពេលចូលនិវត្តន៍ ចំណែកមន្រ្តីរាជការមួយចំនួនទៀតបានធ្វើសំណើកែអាយុប្រាសចាកពីឯកសារ និងសលកប័ត្រឯកត្តជនច្បាប់ដើម ទៅជាឆ្នាំកំណើតថ្មី។ នៅក្រសួងយុត្តិធម៌ រដ្ឋបាលបានសំដែងការយោគយល់ច្រើន ចំពោះចៅក្រម និងព្រះរាជអាជ្ញាចំណាស់ដែលត្រូវចូលវិត្តន៍ ដោយបានអនុញ្ញាតអោយពន្យារពេលចូលនិវត្តន៍ ដោយសារការខ្វះខាតមន្រ្តីចៅក្រមនិងព្រះរាជអាជ្ញា។ ការផ្លាស់ប្តូរមានការលំបាក
នៅក្នុងសារាចរ ចុះថ្ងៃទី១២ ខែមករា ដែលបានអំពាវនាវអោយគ្រប់ក្រសួងទាំងអស់ត្រូវអនុវត្តច្បាប់ស្តីពីសហលក្ខន្តិកៈមន្រ្តីរាជការស៊ីវិល ចុះថ្ងៃទី២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៩៤ ។ សម្តេចហ៊ុន សែនបានគូសបញ្ជាក់ថាការបន្ថយអាយុ និងការពន្យារពេលចូលនិវត្តន៍នៃមន្រ្តីរាជការស៊ីវិលមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតឡើយ។ ប៉ុន្តែ តើការអំពាវនាវនេះពិតជាត្រូវបានយកចិត្តទុកដាក់ពីសំណាក់អំណាចតុលាការដែររឺទេ? ព្រោះថាប្រជាជនតែងតែចោទសួរអំពីអព្យាក្រឹត្យភាពនៃអំណាចមួយនេះ។
ដោយមិននិយាយទាក់ទងនឹងមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃវិធានការនេះ លោកកែវ សុផល អនុរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងយុត្តិធម៌ទទួលបន្ទុកផ្នែកបុគ្គលិកនិងរដ្ឋបាល បានលើកឡើងថាការតែងតាំង ការដកហូតតំណែង ការដាក់ទោស និងការដាក់អោយចូលនិវត្តន៍នៃមន្រ្តីចៅក្រម និងព្រះរាជអាជ្ញា មិនមែនជាសមត្ថកិច្ចរបស់រដ្ឋាភិបាលនោះទេ ប៉ុន្តែ គឺជាសមត្ថកិច្ចរបស់ឧត្តមក្រុមប្រឹក្សានៃអង្គចៅក្រម ដែលជាស្ថាប័នមួយ មានសមាជិក៨រូប ហើយមានព្រះមហាក្សត្រ នរោត្តម សីហមុនី ជាព្រះប្រធាន។ លោកបានប្រកាសថា «ចៅក្រមនិងព្រះរាជអាជ្ញា ដែលដល់អាយុចូលនិវត្តន៍មួយចំនួន បានធ្វើលិខិតមួយច្បាប់ ផ្ញើទៅកាន់ឧត្តមក្រុមប្រឹក្សានៃអង្គចៅក្រម ដើម្បីសុំពន្យារពេលចូលនិវត្តន៍។ ស្ថាប័ននេះគឺជាសម្រេចយល់ព្រម រឺមិនយល់ព្រម»។
មន្រ្តីជាន់ខ្ពស់រូបនេះបានចោទសួរថា «ប្រសិនជាចៅក្រមនិងព្រះរាជអាជ្ញាចាស់ៗ ត្រូវដាក់អោយចូលនិវត្តន៍ តើនឹងមានចៅក្រម និងព្រះរាជអាជ្ញាគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីដោះស្រាយជម្លោះរបស់ប្រជាពលរដ្ឋដែររឺទេ?» លោកបានបញ្ជាក់អោយដឹងថានៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាសព្វថ្ងៃ មានចៅក្រមចំនួន១៨៨រូប និងព្រះរាជអាជ្ញា៩១រូប សម្រាប់ដោះស្រាយបញ្ហាប្រជាជនកម្ពុជា១៣,៤លាននាក់។
ការយកចិត្តទុកដាក់ស្តាប់
ប្រសិនជាឧត្តមក្រុមប្រឹក្សានៃអង្គចៅក្រមគឺជាអ្នកសម្រេចយល់ព្រមរឺមិនយល់ព្រមអោយចៅក្រម និងព្រះរាជអាជ្ញា ដែលត្រូវការពន្យារពេលចូលនិវត្តន៍ ជាទូទៅ គេតែងតែកត់សម្គាល់ឃើញថាឧត្តមក្រុមប្រឹក្សានេះមិនបដិសេធនឹងសំណើនោះទេ។ តួយ៉ាង នៅក្នុងព្រះរាជក្រឹត្យមួយ ចុះថ្ងៃទី៣១ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៩ ដែលឡាយព្រះហស្ថលេខាដោយព្រះមហាក្សត្រសីហមុនី ពោលគឺ១៩ថ្ងៃ បន្ទាប់ពីសេចក្តីប្រកាសសារាចររបស់នាយករដ្ឋមន្រ្តី ឧត្តមក្រុមប្រឹក្សានៃអង្គចៅក្រមបានសម្រេចអនុញ្ញាតអោយចៅក្រម និងព្រះរាជអាជ្ញា៤រូប ដែលដល់អាយុចូលនិវត្តន៍ នៅបន្តបម្រើការងារមួយឆ្នាំ។ ដោយត្រូវបានទាក់ទងតាមទូរស័ព្ទ ចៅក្រមពីររូប ក្នុងចំណោមចៅក្រមនិងព្រះរាជអាជ្ញាទាំង៤រូបខាងលើនេះ គឺលោកថោង អុល អនុប្រធានសាលាដំបូងខេត្តកំពង់ចាម និងជាសហចៅក្រមស៊ើបអង្កេតបម្រុង នៃអង្គជំនុំជម្រះវិសាមញ្ញក្នុងតុលាការកម្ពុជា ហើយនិងលោកប៉ុល វន ប្រធានសាលាដំបូងខេត្តពោធិ៍សាត់ បានបដិសេធធ្វើអធិប្បាយអំពីការសម្រេចនេះ និងបដិសេធពន្យល់អំពីគោលដៅរបស់ខ្លួន។
យ៉ាងណាមិញ លោកហង្ស រ៉ូរ៉ាកែន សមាជិកឧត្តមក្រុមប្រឹក្សានៃអង្គចៅក្រម និងជាអគ្គព្រះរាជអាជ្ញាសាលាឧទ្ធរណ៍កម្ពុជាបានអះអាងអំពីចរិតនៃការសម្រុះសម្រួលរបស់ឧត្តមក្រុមប្រឹក្សានៃអង្គចៅក្រម ដោយសារមានការខ្វះខាតធនធានមនុស្សគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីយកមកជំនួសតួនាទីរបស់ចៅក្រមនិងព្រះរាជអាជ្ញាដែលចូលនិវត្តន៍។ បើតាមប្រសាសន៍របស់លោក ឧត្តមក្រុមប្រឹក្សានៃអង្គចៅក្រមធ្លាប់បានដាក់ចៅក្រមមួយរូបអោយចូលនិវត្តន៍។ លោកបានបញ្ជាក់ថា «ចៅក្រម និងព្រះរាជអាជ្ញាដែលដាក់សំណើ សុំពន្យារការចូលនិវត្តន ជាទូទៅ ឧត្តមក្រុមប្រឹក្សានៃអង្គចៅក្រមតែងតែយល់ព្រមជានិច្ច»។
ការបណ្តុះបណ្តាលចៅក្រហម តាំងពីឆ្នាំ២០០២
លោកកែវ សុផល អនុរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងយុត្តិធម៌ បានពន្យល់ថា ទោះបីជាចៅក្រមនិងព្រះរាជអាជ្ញាមានចំនួនខ្វះខាតក៏ដោយ ក៏ការបណ្តុះបណ្តាលមន្រ្តីតុលាការជំនាន់ក្រោយមានដំណើរការយឺតយ៉ាវ។ នៅអាណត្តិទី២នៃរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា (១៩៩៨-២០០៣) មិនមានការរៀបចំជ្រើសរើសបេក្ខជនចូលរៀនវិជ្ជាជីវៈចៅក្រមនោះទេ។ មន្រ្តីជាន់ខ្ពស់រូបនេះបានរម្លឹកថា នៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០២ វគ្គបណ្តុះបណ្តាលជាលើកដំបូងមួយត្រូវបានរៀបចំធ្វើឡើង ហើយមានវគ្គបណ្តុះបណ្តាលអនាគតចៅក្រមនិងព្រះរាជអាជ្ញាជាបន្តបន្ទាប់។ វគ្គបណ្តុះបណ្តាលនេះរៀបចំឡើងដោយសាលាភូមិន្ទចៅក្រម។ អនាគតចៅក្រមនិងព្រះរាជអាជ្ញាប្រមាណ៥០រូប ដែលត្រូវបានជ្រើសរើសតាមរយៈការប្រឡងប្រកួតប្រជែងនៅឆ្នាំដំបូង និងប្រឡងជារៀងរាល់ឆ្នាំ ចាប់ពីវគ្គទី២ទៅ (ឆ្នាំ២០០៤) ត្រូវបន្តការសិក្សាជំនាញពិសេស រយៈពេល២ឆ្នាំបន្ថែមទៀត។ លោកបានមានប្រសាសន៍លំអិតថា «នៅពេលបញ្ចប់វគ្គបណ្តុះបណ្តាលពហុជំនាញរួមមក ពួកគេត្រូវចុះកម្មសិក្សានៅក្នុងយុត្តាធិការមួយ រយៈពេលយ៉ាងហោចណាស់១ឆ្នាំ ជាមួយចៅក្រមនិងព្រះរាជអាជ្ញាពេញសិទ្ធិ មុននឹងមានសិទ្ធិកាន់មុខតំណែងរបស់ខ្លួន។ គិតមកទល់សព្វថ្ងៃនេះ មានតែសិស្សចៅក្រម ជំនាន់ទី១ និងទី២ប៉ុណ្ណោះ ដែលក្លាយជាចៅក្រមនិងព្រះរាជអាជ្ញាពេញសិទ្ធិ។ ដូចនេះ យើងនៅប្រឈមនឹងការខ្វះខាតនៅឡើយ»។
ដោយឡែក លោកហង្ស រ៉ូរ៉ាកែនបានបន្ថែមថា សព្វថ្ងៃនេះ ចៅក្រមនិងព្រះរាជអាជ្ញាដែលទើបបញ្ចប់ការសិក្សានៅមិនទាន់អាចជំនួសចៅក្រមនិងព្រះរាជអាជ្ញាដែលត្រូវចូលនិវត្តន៍បាននោះទេ។ អគ្គព្រះរាជអាជ្ញារូបនេះបានពន្យល់ថា «ជាគោលការណ៍ ប្រសិនជាប្រទេសកម្ពុជាមានលក្ខន្តិកៈស្តីពីចៅក្រមនិងព្រះរាជអាជ្ញា ចៅក្រមនិងព្រះរាជអាជ្ញាគួរតែត្រូវមានបទពិសោធន៍រយៈពេល១០ឆ្នាំ មុននឹងអាចត្រូវបានតែងតាំងជាព្រះរាជអាជ្ញា រឺប្រធានតុលាការបាន។ ជាអាទិ៍ នៅពេលបញ្ចប់ការសិក្សា ពួកគេអាចត្រូវបានតែងតាំងជាចៅក្រមនិងព្រះរាជអាជ្ញារង»។
អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ សង្គមស៊ីវិលកម្ពុជាតែងតែទាមទារអោយមានការអនុម័តច្បាប់ស្តីពីលក្ខន្តិកៈចៅក្រមនិងព្រះរាជអាជ្ញា ដើម្បីធានាឯករាជ្យភាពនៃអំណាចតុលាការ។ ប៉ុន្តែ ដោយសារមិនទាន់មានច្បាប់ស្តីពីលក្ខន្តិកៈចៅក្រមនិងព្រះរាជអាជ្ញានេះ ចៅក្រមនិងព្រះរាជអាជ្ញាត្រូវបានដាក់អោយស្ថិតនៅក្រោមច្បាប់ស្តីពីសហលក្ខន្តិកៈមន្រ្តីរាជការស៊ីវិល។ លោកហ៊ី សុភា រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងយុត្តិធម៌ បានអោយដឹងថា បច្ចុប្បន្ននេះ សេចក្តីព្រាងច្បាប់មួយស្តីពីការលក្ខន្តិកៈចៅក្រមនិងព្រះរាជអាជ្ញាអាច«កំពុងត្រូវបានសិក្សា»។ លោកមិនបានផ្តល់ព័ត៌មានលំអិតបន្ថែមទៀតឡើយ។
ចៅក្រមនិងព្រះរាជអាជ្ញា១៣រូប ចូលនិវត្តន៍
ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ កង្វះខាតធនធានមនុស្សមិនអាចបញ្ឈប់ចៅក្រមនិងព្រះរាជអាជ្ញាប៉ុន្មានរូបដែលមានអាយុចាប់ពី៦០ឆ្នាំឡើងទៅ មិនអោយចូលនិវត្តន៍បាននោះទេ ទោះស្ម័គ្រក្តី មិនស្ម័គ្រក្តី។ ប៉ុន្តែ ការចូលនិវត្តន៍នៅតែកំរ។ ព្រះរាជក្រឹត្យមួយ ដែលឡាយព្រះហត្តលេខាដោយព្រះមហាក្សត្រនរោត្តម សីហមុនី ចុះថ្ងៃទី៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០៥ បានបញ្ជាអោយក្រសួងយុត្តិធម៌ ដាក់ចៅក្រមនិងព្រះរាជអាជ្ញាចំនួន១៣រូប (ចៅក្រម៩រូប និងព្រះរាជអាជ្ញា៤រូប) ដែលមានអាយុចាប់ពី៦០ឆ្នាំឡើងទៅ អោយចូលនិវត្តន៍។ នេះគឺជាក្រុមចៅក្រមនិងព្រះរាជអាជ្ញាដំបូងគេ ដែលត្រូវបានដាក់អោយចូលនិវត្តន៍ ដោយព្រះរាជក្រឹត្យ តាមសំណើរបស់ក្រសួងយុត្តិធម៌។ ចៅក្រម១២រូបត្រូវចូលនិវត្តន៍នៅថ្ងៃទី១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០០៥ ហើយចៅក្រមទី១៣ ត្រូវចូលនិវត្តន៍នៅថ្ងៃទី១ ខែមីនាឆ្នាំ២០០៧។ លិខិតមួយរបស់រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងយុត្តិធម៌ អង្គ វង្សវឌ្ឍានា ដែលផ្ញើជូនលោកអ៊ិត សំហេង រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងសង្គមកិច្ច អតីតយុទ្ធជន និងយុវនីតិសម្បទាន ដើម្បីស្នើសុំអោយលោករដ្ឋមន្រ្តី ចេញសៀវភៅសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ជូននិវត្តជន ចំនួន១៣រូប ត្រូវបានចុះកាលបរិច្ឆេទនៅថ្ងៃទី៣១ ខែសីហា ឆ្នាំ២០០៧ ពោលគឺរយៈពេល២ឆ្នាំ បន្ទាប់ការឡាយព្រះហត្តលេខាលើព្រះរាជក្រឹត្យខាងលើនេះ...។ លោករដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងយុត្តិធម៌មិនអាចទាក់ទងបាននោះទេ ដើម្បីពន្យល់អំពីកាលបរិច្ឆេទ និងបញ្ជាក់ជុំវិញសំណុំឯកសារនេះ។
ប្រាក់បៀវត្ស៨ខែ សម្រាប់ចៅក្រមនិងព្រះរាជអាជ្ញាចូលនិវត្ថន៍
បញ្ហានៃការបើកប្រាក់សោធននិវត្តន៍ គឺជាប្រធានបទនៃការព្រួយបារម្ភ។ រយៈពេល៨ថ្ងៃ មុនការចេញប្រកាសសារាចររបស់រដ្ឋាភិបាល ដែលបង្គាប់អោយដាក់មន្រ្តីរាជការស៊ីវិល ដែលមានអាយុចាប់ពី៦០ឆ្នាំ អោយចូលនិវត្តន៍ សម្តេចនាយករដ្ឋមន្រ្តីហ៊ុន សែន បានកំណត់ប្រាក់ឧបត្ថម្ភលើកដំបូង និងប្រាក់សោធនជូនចៅក្រមនិងព្រះរាជអាជ្ញាដែលត្រូវចូលនិវត្តន៍ តាមរយៈអនុក្រឹត្យមួយ ចុះថ្ងៃទី៤ ខែមករា ឆ្នាំ២០០៩។ យោងតាមអនុក្រឹត្យខាងលើនេះ ចៅក្រមនិងព្រះរាជអាជ្ញាដែលត្រូវដាក់អោយចូលនិវត្តន៍ ត្រូវគណនាប្រាក់ឧបត្ថម្ភលើកដំបូង ដោយយកប្រាក់បៀវត្សសរុបប្រចាំខែចុងក្រោយ គុណនឹង៨ខែ។
រហូតមកទល់បច្ចុប្បន្ននេះ ការបើកប្រាក់សោធនវិត្តន៍ហាក់បីដូចជាមិនសូវច្បាស់លាស់។ លោកចន្ទ ហួន អាយុ៦៥ឆ្នាំ អតីតចៅក្រមខេត្តកោះកុង ដែលត្រូវបានដាក់អោយចូលនិវត្តន៍ ជាមួយក្រុមចៅក្រមនិងព្រះរាជអាជ្ញា១២រូបផ្សេងទៀត «កាលពីជាង៣ឆ្នាំមុន» បានអះអាងថាលោកមិនដែលបានទទួលប្រាក់សោធននិវត្តន៍ពីក្រសួងសង្គមកិច្ច និងមិនដឹងថាតើលោកត្រូវទាមទារប្រាក់ទាំងនោះពីស្ថាប័នណាមួយនោះទេ។ នៅពេលលោកកាន់តំណែងជាចៅក្រមនៅខេត្តកោះកុង ពីឆ្នាំ២០០៣ ដល់ឆ្នាំ២០០៥ លោកទទួលប្រាក់បៀវត្សប្រចាំខែចំនួន១,៤លានរៀល (៣៥០ដុល្លារ)។ អតីតចៅក្រម និងអតីតរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងយុត្តិធម៌ នាអាណត្តិទី៣ រូបនេះបានសំដែងការសោកស្តាយថា «ប្រសិនជារដ្ឋសុំអោយខ្ញុំ ទៅបើកប្រាក់[សោធនរបស់ខ្ញុំ] ខ្ញុំនឹងទៅបើក។ បើមិនដូច្នោះទេ ខ្ញុំមិនដឹងថាត្រូវធ្វើយ៉ាងម៉េចនោះទេ»។ ម្យ៉ាងទៀត លោកបានបន្ថែមថារូបលោកមិនចង់ចូលនិវត្តន៍ ជាមួយក្រុម ចៅក្រមនិងព្រះរាជអាជ្ញាទាំង១៣រូបនោះទេ ប៉ុន្តែ សំណើសុំពន្យារពេលចូលនិវត្តន៍របស់ខ្ញុំ ដែលធ្វើឡើងតាមរយៈក្រសួងយុត្តិធម៌ ផ្ញើទៅឧត្តមក្រុមប្រឹក្សានៃអង្គចៅក្រម ត្រូវបានច្រានចោល ផ្ទុយស្រឡះពីអ្នកដទៃផ្សេងទៀត...។
|
|
|
របបខ្មែរក្រហមនៅកម្ពុជាៈ យុវជនខ្មែរជឿត្រឹមតែ៥០%រឺ? (1)
