|
អធិប្បាយចុងក្រោយ
|
| ឱសថក្លែងក្លាយនៅកម្ពុជា : ស្លាកសញ្ញាធ្វើអោយមានការមិនទុកចិត្ត |
| ដោយ កូរីន កាឡឺបូ | | | ២៣-០២-២០០៩ |  ប៉ៃលិលន (កម្ពុជា) ថ្ងៃទី៦ មីនា ២០០២៖ អាជីវករលក់ថ្នាំពេទ្យព្យាបាលជំងឺគ្រុនចាញ់ នៅក្នុងដេប៉ូលក់ថ្នាំពេទ្យមួយកន្លែង ដែលមិនមានការត្រួតពិនិត្យ
© ចន វីង / Magnum នៅប្រទេសកម្ពុជា ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងឱសថក្លែងក្លាយនៅតែជាប្រធានបទមួយដ៏រសើប និងមិនអាចនិយាយចេញបានឡើយ។ បើតាមការសង្កេតរបស់អ្នកពាក់ព័ន្ធនៅក្នុងវិស័យនេះ ព័ត៌មានផ្សេងៗទាក់ទិននឹងថ្នាំពេទ្យក្លែងក្លាយពិបាកនឹងធ្លាយចេញណាស់។ គេសង្កេតឃើញថា ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជានៅតែបន្តរងគ្រោះយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរពីផលិតផលឱសថក្លែងក្លាយ ឬមិនសូវមានគុណភាព ហើយប្រជាជនគឺជាជនរងគ្រោះទី១។ ដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងបញ្ហានេះ ជាពិសេសចំពោះថ្នាំអង់ទីប៊ីយ៉ូទិក(ថ្នាំផ្សះ) និងថ្នាំប្រឆាំងគ្រុនចាញ់ ក្រុមប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងឱសថក្លែងក្លាយត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅក្នុងក្រសួងសុខាភិបាល ដោយមានជំនួយឯកជនពីខាងក្រៅជាច្រើន។ ប៉ុន្តែគួរអោយសោកស្តាយ វាហាក់ដូចជាគ្មានវិធីណាមួយត្រូវបានរកឃើញ ដើម្បីផ្លាស់ប្តូរបណ្តាញឱសថស្ថាននៅកម្ពុជាអោយល្អប្រសើរនោះទេ។ ការរាប់ចំនួនឱសថស្ថានពិតប្រាកដ គឺពិបាក
អ្នកណាក៏ដោយអោយតែដើរកម្សាន្តក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ ពិតជាមិនអាចថាមិនភ្ញាក់ផ្អើលនឹងកន្លែងលក់ថ្នាំពេទ្យដ៏ច្រើនដូចផ្សិតនៅក្នុងទីក្រុងមួយនេះ នោះទេ។ ទោះអ្នករកស៊ីទាំងនេះមានចំនួនច្រើន ប៉ុន្តែគេពិបាកបែងចែកថាឱសថស្ថានមួយណាត្រឹមត្រូវ មួយណាក្លែងបន្លំណាស់។ បើតាមលោកច្រឹង សុខន អនុប្រធាននាយកដ្ឋានឱសថ និងចំណីអាហារនៅក្រសួងសុខាភិបាល ទទួលខុសត្រូវប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងឱសថក្លែងក្លាយ មានឱសថស្ថានត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់ចំនួនមួយពាន់កន្លែងទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ឃ្លាំងឱសថ៥០០កន្លែង និងឱសថស្ថានគ្មានវិញ្ញាបនបត្រ បានន័យថាជាឱសថស្ថានខុសច្បាប់ចំនួន២ ៥០០កន្លែង។ ប៉ុន្តែ តួលេខរបស់ក្រសួងសុខាភិបាលគឺមិនអាចទុកចិត្តបានទេ។ តាមពិតទៅ តួលេខនេះមិនត្រូវបានធ្វើការកែប្រែទេ ចាប់តាំងពីដើមឆ្នាំ២០០០មក។ ជាងនេះទៅទៀត ឱសថស្ថានដែលចាត់ទុកថា«ត្រឹមត្រូវ» គឺជាកន្លែងដែលអាចបញ្ជាក់ថាស្ថិតក្រោមការកាន់កាប់របស់ឱសថការីមានសញ្ញាប័ត្រពីរដ្ឋ។ ប៉ុន្តែឱសថស្ថានជាច្រើនបាន «ទិញ» សញ្ញាបត្រពីឱសថការីដែលមិនទៀងត្រង់ជាថ្នូរនឹងប្រាក់យ៉ាងច្រើន ហើយយកឈ្មោះទៅដាក់ថាជាឱសថស្ថានដោយអ្នកដែលទទួលបានសញ្ញាបត្រពិតនោះមិនទាំងដែលទៅរវីរវល់ផង។ ក្នុងស្ថានភាពពិតជាក់ស្តែង ឱសថស្ថានគួរអោយជឿទុកចិត្ត មានមិនច្រើនទេនៅទីក្រុងភ្នំពេញ ហើយសឹងតែគ្មានសោះនៅតាមបណ្តាខេត្ត។
ឱសថការីក្លែងក្លាយបង្កអោយមានកំហុសផ្នែកវេជ្ជសាស្រ្ត
ឱសថការីភាគច្រើនមិនមែនជាអ្នកមានអាជីពផ្នែកសុខភាពទេ ប៉ុន្តែពួកគេគឺជាអ្នកលក់ដូរធម្មតា។ ការផ្គត់ផ្គង់ឱសថធ្វើឡើងដោយមានការត្រួតពិនិត្យតិចតួចបំផុត។ មនុស្សជាច្រើនទិញថ្នាំមានតម្លៃថោក ដោយមិនខ្វល់ពីប្រភពមកពីណា...មិនខ្វល់ទាំងគុណភាពរបស់វា។ «ដើម្បីតម្រូវតាមការចង់បាននេះ ពួកឈ្មូញយកថ្នាំតម្លៃថោកៗចូលពីប្រទេសចិន ឥណ្ឌា ថៃ និងវៀតណាម ដោយមិនគិតពីគុណភាពទេ» នេះជាការពន្យល់របស់លោករ៉ូម៉ាំង កាស្តែលប៊ូ នៅក្នុងសារណារបស់គាត់ មានចំណងជើងថា«ឱសថក្លែងក្លាយនៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍ - ឧទាហរណ៍ពីប្រទេសកម្ពុជា» ចេញផ្សាយនៅក្នុងឆ្នាំ២០០៥ នៅមហាវិទ្យាល័យទូលូស៍ (ប្រទេសបារាំង)។ «ដើម្បីស្នើតម្លៃដែលទីផ្សារកម្ពុជាអាចទទួលយកបាន ក្រុមហ៊ុនឱសថមួយចំនួនរបស់ប្រទេសខាងលើទាំងនេះ ផលិតឱសថសម្រាប់នាំចេញមានគុណភាពទាបជាងឱសថសម្រាប់លក់នៅទីផ្សារក្នុងប្រទេសរបស់ពួកគេ»។ ក្នុងចំណោមឱសថទាំងនោះ មានមួយចំនួនអាចមានប្រសិទ្ធភាព មួយចំនួនទៀតអត់មាន ហើយឱសថខ្លះទៀតកំណត់បរិមាណប្រើច្រើនពេកឬតិចពេក។
យោងតាមការអោយនិយមន័យជាផ្លូវការរបស់អាជ្ញាធរកម្ពុជា ដោយយកតាមនិយមន័យរបស់[អង្គការសុខភាពពិភពលោក(WHO ) ឱសថក្លែងក្លាយគឺ«រាល់ឱសថទាំងឡាយណាដែលផលិតឡើង ជាមួយនឹងគោលការណ៍សកម្មមិនសមស្របឬមានគុណភាពមិនល្អ , រាល់ឱសថទាំងឡាយណាដែលមិនមានគោលការណ៍សកម្ម ឬមានសមាសធាតុក្នុងគោលការណ៍សកម្មខុសពីកម្រិតកំណត់ដោយក្បួនផ្សំឱសថ , រាល់ឱសថទាំងឡាយណាដែលមានស្លាកសញ្ញាឬសម្បកវេចខ្ចប់ចម្លងដោយចេតនាតាមឱសថដែលមានរួចហើយ , រាល់ឱសថទាំងឡាយណាដែលផលិតដោយអ្នកគ្មានការអនុញ្ញាត»។ ជាផ្លូវការ បើតាមតួលេខរបស់ក្រសួងសុខាភិបាល ឱសថក្លែងក្លាយ១៣% (តួលេខនេះមិនមានការកែប្រែទេ តាំងពីដើមឆ្នាំ២០០០មក) កំពុងចរាចរណ៍នៅកម្ពុជានាពេលបច្ចុប្បន្ន ប៉ុន្តែបើតាមការវាយតម្លៃរបស់សភាពាណិជ្ជកម្មបារាំង-កម្ពុជា ចេញផ្សាយនៅឆ្នាំ២០០៧ តួលេខនេះគឺមានពី៣០%ទៅ៤០%។ ឱសថការីដែលមានបរិញ្ញាបត្រម្នាក់ នៅក្នុងក្រុងភ្នំពេញ បានអះអាងដោយសុំមិនបញ្ចេញឈ្មោះថា ៖ «រយៈពេល៥ឆ្នាំដែលខ្ញុំបានធ្វើការងារនេះ និងតាមដែលខ្ញុំសង្កេតឃើញ គឺថាមានថ្នាំក្លែងក្លាយកាន់តែច្រើនឡើងចរាចរណ៍លើទីផ្សារ។ ខ្ញុំមើលឃើញថា ថ្នាំទាំងនោះគឺបន្លំកាន់តែដូចឡើងៗ ជាពិសេសសម្បក។ ចួនកាល សូម្បីខ្ញុំផ្ទាល់ ខ្ញុំមិនទាំងអាចបែងចែកថាមួយណាពិតមួយណាក្លែងក្លាយផង»។
រឿងសោកសៅមួយសម្រាប់ជនជាតិខ្មែរ
គួរអោយសោកស្តាយ ជនជាតិខ្មែរតិចតួចណាស់ដែលមានចំណូលគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីទិញថ្នាំនៅក្នុងឱសថស្ថានដែលជាសាខារបស់ឱសថស្ថានមានការត្រួតពិនិត្យត្រឹមត្រូវ ជាពិសេសពីអឺរ៉ុប ព្រោះវាមានតម្លៃខ្ពស់ជាងថ្នាំលក់នៅតាមផ្លូវដែលមានតម្លៃថោក ប៉ុន្តែគុណភាពមិនប្រាកដ។ ប៉ុន្តែ ការលេបថ្នាំមិនល្អ អាចមានឥទ្ធិពលអាក្រក់លើអ្នកជំងឺ។
នៅឆ្នាំ១៩៩៩ ការស្លាប់របស់ជនជាតិខ្មែរចំនួន៣០នាក់បានធ្វើអោយបញ្ហានេះត្រូវគេមើលឃើញច្បាស់។ ពួកគេស្លាប់ដោយសារពុំមានការព្យាបាលត្រឹមត្រូវ។ ពួកគេបានលេបថ្នាំប្រឆាំងគ្រុនចាញ់ក្លែងក្លាយ ដែលមានផ្ទុកសារធាតុ sulfadoxine-pyriméthamine ខណៈដែលនៅលើសម្បកថ្នាំដាក់ថាមានសារធាតុ artésunate ។ វាគ្មានប្រសិទ្ធភាពលើទម្រង់គ្រុនចាញ់ដែលពួកគេមាននោះទេ តែបើសិនជា artésunate គឺវាអាចជួយពួកគេបាន។ ១០ឆ្នាំក្រោយមកទៀត ស្ថានភាពបែបនេះហាក់គ្មានការផ្លាស់ប្តូរសោះ។ លោកវេជ្ជបណ្ឌិតអ៊ឹងភូ ភូរិ គ្រូពេទ្យផ្នែកជំងឺទូទៅនៅទីក្រុងភ្នំពេញ លើកឡើងថា៖ «ឧប្បត្តិហេតុទាំងនេះកើតមានកាន់តែញឹកញាប់ឡើង បើតាមអ្វីដែលខ្ញុំសង្កេតឃើញ។ អ្នកជំងឺជាច្រើនមានស្ថានភាពកាន់តែធ្ងន់ឡើង អាចព្រោះថ្នាំគ្មានប្រសិទ្ធភាពលើពួកគេ អាចព្រោះវាមានផ្ទុកសមាសធាតុខុសពីអ្វីដែលមានសរសេរនៅលើសម្បក។ ចួនកាល ជាទូទៅថ្នាំអាចព្យាបាលពួកគេប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព ប៉ុន្តែដោយសារការប្រើប្រាស់មិនបានត្រឹមត្រូវ ធ្វើអោយមេរោគអាចធន់នឹងថ្នាំនោះ។ ទីបំផុត ពួកគេត្រូវមកមន្ទីរពេទ្យ ហើយជំពាក់បំណុលច្រើនថែមទៀតដើម្បីព្យាបាលជំងឺ។ វាប្រៀបដូចជារង្វង់មួយរកផ្លូវចេញមិនឃើញ»។ បើតាមតួលេខរបស់អង្គការអុកស្វាម នៅឆ្នាំ២០០៥ បំណុល២៥%របស់ជនជាតិខ្មែរ គឺពាក់ព័ន្ធនឹងចំណាយលើផ្នែកសុខភាព ជាពិសេសលើការទិញថ្នាំ។ នៅតាមខេត្ត កសិករជាច្រើនត្រូវធនាគាររឹបអូសទ្រព្យសម្បត្តិ ដោយសារមិនអាចសងប្រាក់កម្ចីវិញបាន បន្ទាប់ពីមានបញ្ហាសុខភាពធ្ងន់ធ្ងរ។
ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងរបស់រដ្ឋាភិបាលមិនមានប្រសិទ្ធភាព
ដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការជួញដូរឱសថក្លែងក្លាយ រដ្ឋាភិបាលបានបង្កើតក្រុមការងារពិសេសមួយនៅក្នុងនាយកដ្ឋានឱសថ និងចំណីអាហារនៃក្រសួងសុខាភិបាល។ មានតែលោកអនុប្រធាននៃក្រុមការងារនេះ គឺលោកបណ្ឌិតវិទ្យាសាស្រ្ត ច្រឹង សុខន ម្នាក់គត់ដែលយល់ព្រមនិយាយពីរឿងនេះ។ «ពួកយើងទទួលខុសត្រូវតាមដានការជួញដូរទាំងនេះ ប៉ុន្តែយើងមានមធ្យោបាយតិចតួចណាស់។ អធិការ១៦នាក់ត្រូវដើរត្រួតពិនិត្យឱសថស្ថានពេញផ្ទៃប្រទេស ប៉ុន្តែយើងធ្វើនីតិវិធីឃាត់ខ្លួនតិចណាស់ ព្រោះវាពិបាកក្នុងការផ្ទៀងផ្ទាត់ថាតើថ្នាំទាំងនោះល្អ ឬមិនល្អ ក្លែងក្លាយឬមិនក្លែងក្លាយ ហើយពេលយើងព្យាយាមស្រាវជ្រាវដល់សាខាផ្គត់ផ្គង់ ហើយចោទអ្នកផលិតណាមួយ អ្នកនោះឆ្លើយមកយើងវិញថា ថ្នាំនោះមិនមែនជាផលិតផលរបស់គេទេ ហើយគេក៏ជាជនរងគ្រោះដោយសារការក្លែងបន្លំនេះដែរ...។ សព្វថ្ងៃ ថ្នាំទាំងនេះគឺបន្លំបានយ៉ាងល្អ ធ្វើអោយយើងពិបាកឆ្លើយតបនឹងអំណះអំណាងនេះណាស់។ សំណាងល្អ យើងទទួលបានជំនួយឯកជន ដូចជាពី មូលនិធិពិភពលោក (Fonds global ) និង USP (United States Phamacopeia) ដែលបានឧបត្ថម្ភក្នុងការទិញ«mini-lab» ដែលជាប្រអប់តូចៗអាចអោយយើងវិភាគថ្នាំយ៉ាងងាយស្រួល។ ប៉ុន្តែ វាមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ទេ...»។ លោកវេជ្ជបណ្ឌិតច្រឹង សុខន ហាក់ខំប្រឹងអស់ពីសមត្ថភាពដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងថ្នាំក្លែងក្លាយ។ ប៉ុន្តែ សង្គ្រាមនេះហាក់ដូចជាពិបាកនឹងដឹកនាំណាស់។ ម្យ៉ាងទៀត ក្រសួងសុខាភិបាលគ្មានអំណាចដាក់សម្ពាធដោយផ្ទាល់ទេ។ ក្រសួងមិនអាចរឹបអូសថ្នាំក្លែងក្លាយ ហើយក៏មិនអាចដាក់ទោសអ្នកជួញដូរបានដែរ។
ការជួញដូរដែលស៊ីរូងគ្រប់ជាន់ថ្នាក់នៅក្នុងវិស័យនេះ
នៅក្នុងសារណារបស់ខ្លួន លោករ៉ូម៉ាំង កាស្តែលប៊ូ លើកឡើងពីកត្តាជាច្រើនដែលធ្វើអោយការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងឱសថក្លែងក្លាយមានការពិបាក។ «អំណាចហិរញ្ញវត្ថុនៃបណ្តាញម៉ាហ្វីយ៉ារបស់អ្នកផលិតឱសថក្លែងក្លាយអាចរារាំងយ៉ាងងាយស្រួល រាល់សកម្មភាពជាក់ស្តែងនៃការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការជួញដូរឱសថ»។ លោកក៏បានរិះគន់ដែរពីអំពើពុករលួយ និងចំណូលតិចតួចរបស់បុគ្គលិករដ្ឋ។ «ប្រាក់កម្រៃតិចតួចរបស់មន្ត្រីរាជការ ជាពិសេសមន្ត្រីនៅក្រសួងសុខាភិបាល (១៥ដុល្លារដល់៤០ដុល្លារក្នុងមួយខែ) ជំរុញអោយអ្នកមួយចំនួនធ្វើសកម្មភាពទី២ ដែលយកសមត្ថភាពវិទ្យាសាស្ត្រ បច្ចេកទេស ឬច្បាប់របស់ខ្លួន ទៅបម្រើរោងចក្រឱសថក្នុងស្រុកដែលមានគុណភាពមិនល្អ ឬក្រុមហ៊ុននាំចូលឱសថដែលមិនខ្វល់ពីប្រភព និងគុណភាពផលិតផល។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ប្រាក់ខែទាបមិនធ្វើអោយមន្ត្រីរាជការមានឆន្ទៈបំពេញមុខងាររបស់ពួកគេអោយបានត្រឹមត្រូវ ហើយធ្វើការងារដើម្បីអភិវឌ្ឍវិស័យសុខភាពសាធារណៈនោះទេ។ «ជាចុងក្រោយ លោកបានកត់សម្គាល់ថា ការត្រួតពិនិត្យនៅតាមព្រំដែនគ្មានប្រសិទ្ធភាព ព្រោះវាធ្វើឡើងដោយគយនៅក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម គឺមិនមែនក្រសួងសុខាភិបាលដែលមានជំនាញ ស្គាល់ឱសថពិតប្រាកដទេ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ទីផ្សារគឺជោគជាំដោយឯកទេសសម្រាប់ធ្វើផលិតផលអោយដូចគ្នា គឺមិនអាចត្រួតពិនិត្យបានឡើយ។ ស្ថានភាពនេះគឺពិបាកទ្រាំទ្រ និងគួរអោយបារម្ភខ្លាំងណាស់។ សុខភាពប្រជាជនខ្មែរ១៣,៥លាននាក់កំពុងចោទជាបញ្ហា។
អានបន្ថែម
ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងទូទាំងពិភពលោក
ថ្ងៃទី១១ វិច្ឆិកា ២០០៨ ប៉ូលិសអន្តរជាតិបានរឹបអូសថ្នាំក្លែងក្លាយប្រឆាំងនឹងជំងឺគ្រុនចាញ់ ជំងឺអេដស៍ និងរបេងនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ គិតជាទឹកប្រាក់ជាង៦,៦៥លានដុល្លារ ហើយបានធ្វើនីតិវិធីចាប់ខ្លួនចំនួន២៧ករណី។ បើទោះជាការរឹបអូសថ្នាំប្រភេទនេះកើតឡើងញឹកញាប់មែន ប៉ុន្តែវាកម្រនឹងមានទំហំទឹកប្រាក់ដល់កម្រិតនេះណាស់។ ប្រតិបត្តិការនេះមានឈ្មោះជាភាសាអង់គ្លេសថា «Storm»។ វាជាប្រតិបត្តិការទី១ធ្វើឡើងរួមគ្នាដោយប៉ូលិសអន្តរជាតិ- WHO និងអង្គការគយពិភពលោក ពីទីក្រុងលីយ៉ុងនៃប្រទេសបារាំង។
យោងតាម WHO ទីផ្សារថ្នាំក្លែងក្លាយនៅក្នុងពិភពលោក អាចមានតម្លៃដល់៧៥ពាន់លានដុល្លារនៅឆ្នាំ២០១០ ពោលគឺកើនឡើង៩០% ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០០៥។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ជាង៤០%នៃការចាប់ខ្លួនចំនួន១ ០៤៧ករណីនៅទូទាំងពិភពលោក ពាក់ព័ន្ធនឹងថ្នាំក្លែងក្លាយ គឺត្រូវបានធ្វើឡើងនៅអាស៊ី។ ដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងបាតុភាពនេះ អង្គការ WHO បានបង្កើតក្រុមការងារមួយឈ្មោះថា "Impact " ដែលចូលរួមដោយស្ថាប័នគយ នគរបាល និងអ្នកតំណាងមន្ទីរពិសោធន៍ឱសថ ដើម្បីរួមគ្នាពិចារណាពីវិធីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការជួញដូរ។ ប៉ុន្តែ ស្ថាប័ននេះត្រូវបានរងការរិះគន់ពីអ្នកសង្កេតការណ៍នានា ដោយសារការចូលរួមរបស់មន្ទីរពិសោធន៍។ មន្ទីរពិសោធន៍ឱសថត្រូវបានគេចោទប្រកាន់ថាចូលរួមក្នុងក្រុមការងារនេះ ដើម្បីការពារអាជ្ញាប័ណ្ណរបស់ពួកគេច្រើនជាងការបារម្ភពីសុខភាពសាធារណៈ។ អ្នកសង្កេតការណ៍ទាំងនេះទិតៀនជាពិសេសពីការដែលមន្ទីរពិសោធន៍ឱសថមួយចំនួនដែលចូលរួមក្នុង"Impact " ថាក៏ពាក់ព័ន្ធនឹងការជួញដូរដែរ តាមរយៈការនាំចេញថ្នាំខុសច្បាប់ ថ្នាំគេលែងប្រើ ឬមិនអាចលក់បាននៅក្នុងប្រទេសខ្លួន យកទៅលក់នៅក្នុងប្រទេសកំពុងរីកចម្រើន។ ជាភស្តុតាង ពួកគេអះអាងថា ៖ «មានមន្ទីរពិសោធន៍ទាំងនោះតិចណាស់ដែលចុះមកដល់កន្លែងផ្ទាល់ ដើម្បីជួយប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងបញ្ហានេះ»។
អានបន្ថែមនៅលើ កាសែត
 -គ្រឿងញៀន ការរួមភេទ និងជំងឺអេដស៍ អាចជាបញ្ហាគំរាមកំហែងប្រទេសកម្ពុជាដែររឺទេ? (២៥-១១-២០០៨)
-ដល់ពេលចាំបាច់ធ្វើការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជម្ងឺគ្រុនចាញ់ (២៤-០៤-២០០៨)
-វេជ្ជសាស្ត្របុរាណធ្វើអោយសត្វនិងរុក្ខជាតិទទួលរងនូវការគំរាមកំហែង (១៨-០៧-២០០៨)
-អតិសុខុមប្រាណដ៏មានប្រសិទ្ធិភាព: ជីធម្មជាតិដែលកសិករស្រមៃចង់បាន (២៦-០៣-២០០៨)
|
|
|
របបខ្មែរក្រហមនៅកម្ពុជាៈ យុវជនខ្មែរជឿត្រឹមតែ៥០%រឺ? (1)
