|
អធិប្បាយចុងក្រោយ
|
| សត្វគោព្រៃនៅបារាំងបានមកដល់ស្រុកខ្មែរ ការសិក្សាពីហ្សេណេទិកតែមួយបើកធ្វើឡើង |
| ដោយ ស្ទេហ្វានី ហ្សេ | | | ១៧-០៤-២០០៩ | (កម្ពុជា) ថ្ងៃ២៩ មីនា ២០០៩។ គោព្រៃនៅកន្លែងចិញ្ចឹមសត្វប្លែកៗនៃរុក្ខឧទ្យានក្រុងប៉ារីស បានមកនៅក្នុងសួនសត្វខ្មែរដែលស្ថិតនៅចម្ងាយជាង៤០គីឡូម៉ែត្រពីក្រុងភ្នំពេញ។
©វណ្ឌី រតនា
កាលពីចុងខែមីនានេះ សួនសត្វភ្នំតាម៉ៅ ដែលស្ថិតនៅចម្ងាយជាង៤០គីឡូម៉ែត្រភាគអាគ្នេយ៍ក្រុងភ្នំពេញ បានទទួលសត្វគោព្រៃ មួយក្បាលនាំមកពីប្រទេសបារាំងតាមយន្តហោះប៊ូអ៊ីង៧៤៧។ វាជាប្រភេទគោព្រៃដែលនៅសល់តែប្រមាណ២០០ក្បាលប៉ុណ្ណោះនៅលើដី កម្ពុជា ហើយបច្ចុប្បន្នចំនួនសត្វនេះនៅលើពិភពលោកដែលស្ថិតក្នុងសភាពជាសត្វ ព្រៃបានកើនឡើងចន្លោះពី ១៥ ០០០ ដល់២០ ០០០ក្បាល។ ប៉ុន្តែតួលេខនេះមិនសូវត្រូវទេ ព្រោះថា៩០%នៃគោព្រៃទាំងនោះដែលរស់នៅប្រទេសឥណ្ឌាគឺជាគោព្រៃស្រុក។ លោកណូរិន ចាយ (Norin Chai)ស្ថាបនិក និងជាប្រធានសមាគមបារាំង Yaboumba បានសោកស្តាយថា៖ «គោព្រៃគឺ ជាសត្វធំជាងគេនៃសណ្តានសត្វគោ ប្លែកតែមានការសិក្សាតិចបំផុតពីវា»។ សមាគមនេះមានគោលបំណងសំខាន់គឺធ្វើការសិក្សា និងអភិរក្សពពួកសត្វព្រៃ។ លោកណូរិន ចាយ គឺជាខ្មែរកាត់បារាំងម្នាក់។ លោកជាបណ្ឌិតផ្នែកវិទ្យាសាស្រ្ត វេជ្ជបណ្ឌិតផ្នែកបសុសត្វ និងជាអ្នកស្រាវជ្រាវនៅសារមន្ទីរប្រវត្តិធម្មជាតិនាទីក្រុងប៉ារីស ផងដែរ។ លោកគឺជាអ្នកមានគំនិតបង្កើតកម្មវិធីអភិរក្សនេះឡើង ក្នុងបំណងធ្វើការសិក្សាដ៏ហ្មត់ចត់ពីហ្សេណេទិករបស់សត្វខ្ទីងជាលើក ដំបូង។ ការសិក្សាពីហ្សេណេទិកសត្វគោព្រៃលើកដំបូង
លោកណូរិន ចាយ ផ្តើមចាប់អារម្មណ៍នឹងការសិក្សាដើម្បីបែងចែកហ្សេណេទិករបស់សត្វខ្ទីង។ ការសិក្សាADN របស់វាបង្ហាញអោយឃើញថា ប្រភេទពូជមួយចំនួនមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាពីមួយទៅមួយ រហូតដល់គាត់អាចបែងចែកជាពីរប្រភេទនៃប្រភេទគោព្រៃមួយក្នុងពេលនៃការវិវត្តន៍របស់វា។ កន្លែងចិញ្ចឹមសត្វប្លែកៗនៅរុក្ខឧទ្យានទីក្រុងប៉ារីស មានគោព្រៃជាច្រើនក្បាលមកពីសួនសត្វនៃទីក្រុងប៊ែរឡាំង ដែលនាំមកពីប្រទេសឥណ្ឌា។ ដោយផ្អែកលើគោព្រៃទាំងនេះ លោកណូរិន ចាយ ដែលបានមកដល់ប្រទេសបារាំងនៅអាយុ៤ឆ្នាំដោយឱបកូនខ្លាឃ្មុំមួយ ឈ្មោះថា« Yaboumba»មកជាមួយផង បានធ្លាប់សន្យាចំពោះខ្លាឃ្មុំនេះថា «ពេលវាធំឡើង»លោកនឹងជួយវានិងមិត្តភក្តិវា) ។នៅទីបំផុត លោនក៏បានរកឃើញថា សត្វទាំងនេះគឺមកពីអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ហើយជាពិសេសគឺមកពីកម្ពុជា ដែលជាប្រទេសកំណើតរបស់លោក។
លោកណូរិន ចាយ រម្លឹកថា៖ «យើងស្រឡាំងកាំងយ៉ាងខ្លាំងនៅពេលយើងដឹងថា វាមានភាពស្រដៀងគ្នាយ៉ាងខ្លាំងរវាងគោព្រៃនៅកន្លែងចិញ្ចឹមសត្វនៅបារាំង និងគោព្រៃនៅកម្ពុជា។ ដូច្នេះទើបមានគំនិតបញ្ចូលខ្ទីងនៅបារាំងអោយមកនៅកម្ពុជា ដើម្បីផ្តល់ឈាមថ្មីដល់គោព្រៃខ្មែរ បន្ទាប់មកប្រមូលទឹកកាមរបស់សត្វគោព្រៃថ្មីទាំងនេះបញ្ជូនទៅបារាំង។ តាមរយៈការធ្វើដូច្នេះយើងអាចបើកកម្មវិធីចិញ្ចឹមគោព្រៃជាអន្តរជាតិ ដោយរាប់បញ្ចូលកម្ពុជាដែលនឹងត្រូវដាក់បញ្ចូលឡើងវិញនូវគោព្រៃដែលមានហ្សេណេទិកសមស្របនឹងមជ្ឈដ្ឋានធម្មជាតិកម្ពុជា»។
តាមរយៈការថែរក្សាសត្វនៅក្រៅមជ្ឈដ្ឋានធម្មជាតិ ពោលគឺនៅក្នុងសួនសត្វ គឺវាអាចគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំងដល់ទំនាក់ទំនងឈាមជ័រជាមួយគ្នារបស់សត្វ។ លោកណូរិន ចាយ រម្លឹកថា គោលបំណងនៃការអភិរក្សគឺពង្រឹងចំនួនសត្វព្រៃ ពោលគឺ«នៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានធម្មជាតិ»។ កម្ពុជាត្រៀមខ្លួនយ៉ាងប្រសើរសម្រាប់ធ្វើការសាកល្បងនេះ ត្បិតកម្ពុជាមានព្រៃអភិរក្សជាច្រើន។ គោព្រៃគឺជា«តិណាស៊ីធំ»ដ៏កម្រមួយ (រួមមានប្រភេទសត្វដែលបានរក្សាទម្រង់បុរេប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់ខ្លួន) ហើយបច្ចុប្បន្នជីវិតរបស់វារងការគំរាមកំហែងនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ លោកណូរិន ចាយ មានបំណងបញ្ចូលនិស្សិតបសុសត្វបារាំងម្នាក់ក្នុងគម្រោងនេះ ដែលនឹងមានបេសកកម្មធ្វើការថែទាំ និងសិក្សាពី គោព្រៃដែលទើបនឹងមករស់នៅក្នុងសួនសត្វភ្នំតាម៉ៅ។
គោព្រៃ : មិនត្រឹមតែជាសត្វធម្មតាទេ វាជានិមិត្តរូប
ខ្ទីងអាចមានកម្ពស់ដល់ទៅ២ម៉ែត្រ វាមានពណ៌ខ្មៅ និងរោមជើងសដូចស្រោមជើង។ វាជា«សត្វតំណាងអោយជីវចម្រុះ»។ សត្វនេះមានបង្កប់អត្ថន័យពិសេសមួយនៅកម្ពុជា។គេផ្សារភ្ជាប់វាទៅនឹងសន្តិភាព និងភាពស្ងប់សុខ។ ជនជាតិបារាំង-ខ្មែរវ័យ៣៩ឆ្នាំរូបនេះបានលើកអំណះអំណាងមកពន្យល់ថា វត្តមួយនៅលង្វែកចម្ងាយប្រមាណ៥០គីឡូម៉ែត្រពីភ្នំពេញ គឺឧទ្ទិសដល់គោព្រៃ។ រឿងនេះរៀបរាប់ដោយម្តាយរបស់លោកណូរិន ចាយ គឺអ្នកស្រីអ៊ុងដារាវិចិត្រ ចាយ (Ung Daravichet Chai) ដែលគ្រប់គ្រងសមាគម Yaboumba នៅអាស៊ី ដែលត្រូវបានសម្ពោធកាលពីឆ្នាំ២០០៤ ហើយបានចុះបញ្ជីនៅក្នុងក្រសួងកសិកម្មកម្ពុជា។
រឿងព្រេងនិទាននេះគឺដំណាលពីស្រ្តីម្នាក់ដែលកើតកូនប្រុស(ព្រះកែវ) និងកូនគោ(ព្រះគោ)ក្នុងពេលតែមួយ ធ្វើអោយអ្នកភូមិបណ្តេញគ្រួសារនេះចេញពីភូមិព្រោះពួកគេថាវាជាប្រផ្នូរអាក្រក់។ វគ្គក្រោយៗមកទៀត ស្តេចសៀមដែលមានចិត្តចង់បានទឹកដីខ្មែរ ស្នើទៅព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ សុំធ្វើការភ្នាល់ទឹកដីដោយការប្រជល់សត្វ។ កូនគោដែលបានក្លាយជាមេគោដ៏រឹងមាំនោះ ក៏កាឡាខ្លួនជាមាន់គក ដើម្បីតំណាងភាគីខ្មែរ ហើយក៏បានឈ្នះ។ ប៉ុន្តែស្តេចនៃប្រទេសជិតខាងនេះមិនត្រឹមតែដឹងពីការបន្លំនេះទេ ថែមទាំងដឹងថាព្រះគោមានផ្ទុកចំណេះវិជ្ជាទាំងអស់របស់កម្ពុជាទៀតផង ហើយក៏មានបំណងចង់បានគោនោះ។ នៅពេលភ្នាល់ជាលើកទី៣ ស្តេចសៀមបញ្ជូនសត្វគោយន្តមួយមកជល់ជាមួយព្រះគោ ហើយក៏ឈ្នះព្រះគោ។ ក្នុងនាមជាអ្នកឈ្នះ ស្តេចសៀមបាននាំយកព្រះគោទៅប្រទេសខ្លួន។ ព្រះគោក៏ប្រែកាយទៅជារូបចម្លាក់ ដើម្បីរង់ចាំឱកាសវិលត្រឡប់មកប្រទេសខ្មែរវិញនៅថ្ងៃណាមួយ។ អ្នកស្រីអ៊ុង ដារាវិចិត្រ ចាយ គូសបញ្ជាក់ថា៖ «ពាក្យទំនាយខ្មែរនិយាយថា នៅថ្ងៃដែលព្រះគោត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញ សុខសន្តិភាពក៏កើតមានឡើងវិញដែរ! គោព្រៃ ដែលយើងបាននាំយកមកកម្ពុជា គឺជាគោនោះហើយ! ហើយនិមិត្តរូបនេះកាន់តែអស្ចារ្យទៅទៀតដោយសារពីដំបូងឡើយគោព្រៃនេះគួរតែដឹកមកតាមប្រទេសវៀតណាមទេ ប៉ុន្តែដោយសារបញ្ហាបច្ចេកទេសវាក៏ត្រូវដឹកយកមកតាមប្រទេសថៃវិញ...»។
Yaboumba បម្រើផលប្រយោជន៍បរិស្ថាន និងសង្គម
ក្រៅពីប្រតិបត្តិការនេះ សមាគម Yaboumba មានគោលបំណងឆ្លាក់ស្លាកស្នាមរបស់ខ្លួនជារៀងរហូតទៅនៅក្នុងប្រទេស ហេតុនេះហើយបានជាសមាគមធ្វើកម្មវិធីអភិរក្សរបស់ខ្លួនជាគម្រោងតូចៗ ដែលអាចផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ដោយផ្ទាល់ដល់ប្រជាជននៅមូលដ្ឋាន ដូចជាការជួសជុលវត្តមួយនៅក្នុងខេត្តកណ្តាល ការបោះពុម្ពផ្សាយសៀវភៅរឿងព្រេងខ្មែរ សម្រាប់កុមារ ឬក៏ការទិញមេគោអោយសាលាឧត្ដុង្គ ដើម្បីផ្តល់អោយសិស្សនូវវិធីអនុវត្តជាក់ស្តែង។
គោលគំនិតសរសេរនៅលើគេហទំព័រសមាគម Yaboumba គឺបង្ហាញច្បាស់ណាស់ : «ជានិច្ចកាលយើងមើលឃើញពីការខ្ជះខ្ជាយរបស់គម្រោងអន្តរជាតិទាក់ទងនឹងការអភិរក្ស ដែលគេបង្កើតសាកល្បង ឬ«ស្រោច»ដុល្លារតែម្តងដោយមិនយកចិត្តទុកដាក់ពិតប្រាកដពីបញ្ហានៅមូលដ្ឋានទេ។ [...]ការរក្សាអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ ការអនុគ្រោះដល់ការទាក់ទងគ្នានៃវប្បធម៌ គឺជាកត្តាចាំបាច់ដើម្បីអោយគម្រោងមួយប្រព្រឹត្តទៅយូរអង្វែង។ ម្យ៉ាងវិញទៀត មុននឹង«អភិរក្ស» ដំបូងគេត្រូវទាក់ទងគ្នា ធ្វើការលើផលប្រយោជន៍រួមរបស់អ្នកចូលរួម: វប្បធម៌ ប្រពៃណី សាសនា...។ បន្ទាប់ពីនោះ គឺអាចប្រើវិធីរឹងមាំដើម្បីអភិរក្ស និងគ្រប់គ្រងអោយបានត្រឹមត្រូវលើធនធានធម្មជាតិ»។
...ជុំវិញពិភពលោក
សមាគម Yaboumba បានរីកដុះដាលយ៉ាងឆាប់រហ័ស ហើយបច្ចុប្បន្នមានសាខាជាច្រើននៅប្រទេសអេស្ប៉ាញ អ៊ីតាលី ប៊ែលហ្សិក បង់ក្លាដែស និងការិយាល័យមួយនៅអាហ្រ្វិក ព្រមទាំងនៅអាស៊ីផងដែរ។ បសុពេទ្យដែលជាចៅប្រុសរដ្ឋមន្ត្រីម្នាក់ក្នុងរបបសង្គមរាស្រ្តនិយម រូបនេះ បង្កើនគំនិតផ្តួចផ្តើមឥតស្រាកស្រាន្ត។ គាត់បានចេញផ្សាយរៀងរាល់បីខែម្តងនូវទស្សនាវដ្តីបណ្តុះបណ្តាលក្រោយសកលវិទ្យាល័យមួយឈ្មោះថា«Pratique des animaux sauvages et exotiques»។ វាជាទស្សនាវដ្តីបសុសត្វដំបូង និងតែមួយគត់ជាភាសាបារាំងដែលផ្តោតជំនាញលើសត្វថ្មីៗដែលគេចិញ្ចឹមធ្វើជាមិត្តភក្តិ និងសត្វមកពីប្រទេសផ្សេងៗទៀត។ស្របពេលជាមួយគ្នា គាត់រៀបចំសមាជ និងទេសចរណ៍ធម្មជាតិសម្រាប់អ្នកជំនាញខាងបសុសត្វ។ តាមរយៈការរៀបចំនេះ គាត់អាចផ្គត់ផ្គង់ការងារស្រាវជ្រាវរបស់គាត់។ ពេលនេះលោកណូរិន ចាយ អាចធ្វើតាមពាក្យសន្យាជាមួយកូនខ្លាឃ្មុំកាលនៅពីតូចបានហើយ...
 - សត្វព្រៃកម្ពុជានៅសម្បូរប៉ុន្តែ...កំពុងជួបគ្រោះថ្នាក់? (៣០-១២-២០០៨) - វេជ្ជសាស្ត្របុរាណធ្វើអោយសត្វនិងរុក្ខជាតិទទួលរងនូវការគំរាមកំហែង (១៨-០៧-២០០៨) - ប្រចៀវរស់មានតម្លៃជាងប្រចៀវងាប់ (២៩-០៥-២០០៨ ) - ចំនួនផ្សោតទឹកសាបកម្ពុជាបន្តធ្លាក់ចុះតែអ្នកវិទ្យាសាស្រ្តនៅតែមានសង្ឃឹម (០១-០៥-២០០៨)
|
|
|
របបខ្មែរក្រហមនៅកម្ពុជាៈ យុវជនខ្មែរជឿត្រឹមតែ៥០%រឺ? (1)
