កំបូល (ភ្នំពេញ កម្ពុជា) ថ្ងៃទី២៧ ឧសភា ២០០៩៖ ឌុច នាថ្ងៃទី២២ នៃសវនាការជំនុំជម្រះលើរូបគាត់
©ចន វីង / Magnum
មេធាវីអន្តរជាតិរបស់ឌុច បានលើកឡើងនៅក្នុងសវនាការ នាថ្ងៃពុធ ទី២៧ ខែឧសភាថា ការជំនុំជម្រះនេះអាចនឹងធ្វើអោយកូនក្តីរបស់លោក ក្លាយជា «អ្នករងកំហុស» ស្របពេលដែលឌុចបានឆ្លើយដោះសារថា គាត់គ្រាន់តែជាអ្នកគោរពតាមបទបញ្ជាថ្នាក់លើមួយរូបប៉ុណ្ណោះ នៅសម័យខ្មែរក្រហម។ ដោយឡែក នៅសវនាការ ថ្ងៃទី២៨ ខែឧសភា មេធាវីបរទេសរបស់ជនជាប់ចោទបានរៀបរាប់អំពីលក្ខណៈសំខាន់ៗនៃរបបខ្មែរក្រហម ហើយដើម្បីកាន់តែជឿជាក់ រាល់ការលើកឡើងនូវចំណុចនីមួយៗ លោកតែងតែសុំការឯកភាពពីសំណាក់អ្នកជំនាញអាមេរិក ដូចជា ការលើកឡើងថា របបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ គឺជា «របបភ័យខ្លាច»មួយ ដែលពឹងផ្អែកលើកាតព្វកិច្ចនៃការសម្ងាត់ អំណាចជ្រុលនិយម ការអប់រំជាប្រព័ន្ធដល់សមាជិកបក្ស នយោបាយស៊ើបការណ៍ និងបរិហារ...។
រាល់ការទំនាក់ទំនងត្រូវឆ្លងកាត់តាមរយៈថ្នាក់លើ
បន្ទាប់ពីបានបង្ហាញសំបុត្រចំនួន៩ច្បាប់ ដែលផ្ញើទៅកាន់ជនជាប់ចោទ ដោយស៊ូ មិត្ត អតីតមេបញ្ជាការកងពលធំលេខ៥០២ នៃកងទ័ពបដិវត្តន៍កម្ពុជា លោកសហព្រះរាជអាជ្ញា អាឡិច ប៊េតស៍ បានព្យាយាមចោទសួរថាតើឌុច និងស៊ូ មិត្ត បានទំនាក់ទំនងគ្នាដោយផ្ទាល់ដែររឺទេ។ ឌុច ឆ្លើយដោយភាពម៉ឺងម៉ាត់ថា យោងតាមគោលការណ៍នៃឋានានុក្រមផ្តាច់ការ ដែលមានចែងនៅក្រោមរបបខ្មែរក្រហម រាល់ការទំនាក់ទំនងផ្សេងៗចាំបាច់ត្រូវឆ្លងកាត់ថ្នាក់លើ ហើយនៅក្នុងករណីរបស់ឌុច គឺត្រូវឆ្លងកាត់សុន សេន អគ្គមេបញ្ជាការកងទ័ពបដិវត្តន៍កម្ពុជា និងជាឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តីទទួលបន្ទុកសន្តិសុខជាតិ។ ឌុចបានផ្ញើបញ្ជីឈ្មោះអ្នកដែលត្រូវចាប់ខ្លួន អោយទៅស៊ូ មិត្ត រួចហើយស៊ូ មិត្ត បញ្ជូនបញ្ជីឈ្មោះទាំងនេះទៅអោយសុន សេន ដែលជាអ្នកសម្រេចជ្រើសរើសយកឈ្មោះចុងក្រោយ ដោយផ្អែកលើមូលដ្ឋាននៃការជជែកពិភាក្សារបស់ពួកគេ។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនជាឯកសារទាំងនេះត្រូវឆ្លងកាត់តាមឋានានុក្រមជាលក្ខណៈប្រព័ន្ធ គោលការណ៍បានចែងថាឈ្មោះរបស់អ្នកទទួលខុសត្រូវជាន់ខ្ពស់ត្រូវបានរក្សាអាថ៌កំបាំង ក្រោមឈ្មោះថា «បងធំជាទីគោរព» រឺ «អង្គការ» ដូចជាករណីរបស់សុន សេន បន្ទាប់មក ករណីរបស់បងធំទី២ នួន ជា។
ទោះបីជាឌុច ទទួលស្គាល់ថារបៀបនៃការរាយការណ៍របស់គាត់ប្រាប់ដល់សុន សេន អាចជះឥទ្ធិពលទៅលើការសម្រេចរបស់គាត់ក៏ដោយ ក៏គាត់បានសង្កត់ធ្ងន់សាជាថ្មីថាគាត់គឺជាអ្នកត្រូវឆ្លើយសំណួររបស់ថ្នាក់លើរបស់គាត់ ហើយក្រោយពីការរាយការណ៍មក គាត់ត្រូវទទួលការណែនាំពីថ្នាក់លើ។
តើឌុចជាអ្នករងកំហុសរឺ?
លោកហ្រ្វង់ស័រ រ៉ូ បានធ្វើការទាមទារជាថ្មីម្តងទៀត នៅពេលបញ្ចប់សវនាការ នាល្ងាច ថ្ងៃអង្គារ ទី២៦ ខែឧសភា ថា៖ «ខ្ញុំកត់សម្គាល់ថាយើងបានចំណាយពេលមួយព្រឹកពេញ ដើម្បីសួរឌុច ទាក់ទងនឹងសំបុត្រ ដែលគាត់បានទទួលពីស៊ូ មិត្ត។ ប៉ុន្តែ មិនមានសំបុត្រណាមួយចេញពីឌុច ផ្ញើទៅអោយស៊ូ មិត្ត ចំណែកស៊ូ មិត្ត មិនត្រូវបានកោះហៅសួរចម្លើយ។ ហេតុអ្វីឌុចស្ថិតនៅទីនេះតែម្នាក់ឯង? តើឌុចមិនមែនជាអ្នករងកំហុសជំនួសគេទេរឺ? ខ្ញុំសូមទុកសំណួរនេះ ជូនអស់លោកពិចារណា!»។
មន្ទីរស-២១ តែមួយគត់ នៅសម័យកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ
សាក្សីជំនាញ Craig Etcheson បានធ្វើការប្រៀបធៀបមន្ទីរស-២១ ជាមួយនឹងមន្ទីរសន្តិសុខផ្សេងទៀត នៅសម័យខ្មែរក្រហម ដោយបានលើកឡើងអំពីលក្ខណៈពិសេសដាច់គេនៃមន្ទីរ ស-២១ ថា «មន្ទីរស-២១ គឺជាមន្ទីរសន្តិសុខ ដែលត្រូវបានជ្រើសតាំង ដើម្បីធ្វើការកម្ទេចថ្នាក់កណ្តាលនៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ និងនៅក្នុងជួរបក្សកុម្មុយនីស្តកម្ពុជា [...]។ មន្ទីរស-២១ គឺជាការិយាល័យសន្តិសុខរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យតែមួយគត់ ដែលមានអំណាចឃុំឃាំង ធ្វើទារុណកម្ម និងសម្លាប់ប្រជាជន ដែលមកពីទូទាំងប្រទេស [...]។ នៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌការងារស្រាវជ្រាវស្តីពីបញ្ហាទាំងនេះ ដែលត្រូវដឹកនាំនៅអំឡុងរយៈពេល៣០ចុងក្រោយ ខ្ញុំអាចកត់សម្គាល់ឃើញថា នៅកំរិតថ្នាក់ស្រុក បុគ្គលិកនៃមន្ទីរសន្តិសុខមួយមានចំនួនចាប់ពី២០ ទៅ៣០នាក់ ចំណែកនៅកំរិតថ្នាក់តំបន់ មានចំនួនរហូតដល់៥០នាក់ រឺអាចលើសពីនេះ។ យោងតាមឯកសារ «ស្ថិតិរួមរបស់កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ នាខែមីនា ១៩៧៧» មន្ទីរ ស-២១ មានលក្ខណៈជាមន្ទីរតែមួយគត់ ដែលមានបុគ្គលិកធ្វើការចំនួន២ ៣២៧នាក់ ហើយតាមគំនិតរបស់ខ្ញុំ មន្ទីរស-២១ ពិតជាស្ថាប័នតែមួយគត់ នៅក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ»។
រវាងភាពឆ្កួតលីលានៃរបបមួយ និងការខំខ្នះខ្នែងរបស់កម្មាភិបាលនៃរបបនេះ
ដោយត្រូវសាកសួរ អំពីហេតុផលនៃការបោសសំអាតផ្ទៃក្នុង នៅក្នុងក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច លោក Craig Etcheson មានប្រសាសន៍ថាវាជាការមួយ ប៉ុន្តែ « វាជាចំណុចសំខាន់ ដែលអង្គជំនុំជម្រះត្រូវធ្វើការវិនិច្ឆ័យ»។ «គេអាចនិយាយបានថាការបោសសំអាតនៅក្នុងក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច គឺជាលទ្ធផលនៃភាពឆ្កួតលីលារបស់គណៈកម្មាធិការអចិន្រ្តៃយ៍នៃបក្សកុម្មុយនីស្តកម្ពុជា រឺមួយថាការបោសសំអាតទាំងនេះគឺជាលទ្ធផលនៃយុទ្ធសាស្រ្ត ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ ដើម្បីបណ្តេញខ្មាំងសត្រូវ ដូចទៅនឹងសិល្ប៍វិធីដែលត្រូវបានប្រើដោយជនជាប់ចោទ»។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ទោះបីជាការបោសសំអាតផ្ទៃក្នុងត្រូវបានប្រើជាទូទៅ នៅក្នុងជួរកងទ័ពបដិវត្តន៍កម្ពុជា ក៏ដោយ ក៏សាក្សីជំនាញ Craig Etcheson បានវាយតម្លៃថា «គឺដោយសារខ្លឹមសារនៃចម្លើយសារភាព នៅមន្ទីរស-២១ ដែលញុះញង់ថ្នាក់លើអោយធ្វើការបោសសំអាតប្រឆាំងនឹងពួកយោធាទាំងនេះ»។
ពាក់ព័ន្ធនឹងការបោសសំអាត ដែលបានរីករាលដាលនៅក្នុងគ្រប់រចនាសម្ព័ន្ធ និងនៅទូទាំងផ្ទៃប្រទេស លោកបានបន្ថែមទៀតថា «ដោយសារតែងតែមានការផ្លាស់ប្តូរថ្នាក់ដឹកនាំ និងការកើនឡើងខ្ពស់នូវភាពមិនជឿទុកចិត្ត គេអាចស្មានបានថាប្រតិបត្តិការងារនៅសម័យនោះមិនមានដំណើរការរលូនប៉ុន្មាននោះទេ។ បក្សកុម្មុយនីស្តកម្ពុជាបានរៀបចំវិន័យ និងអនុវត្តមាគ៌ាបក្សដ៏តឹងរឹង ដែលត្រូវបានកំណត់ដោយអង្គភាពកំពូលរបស់បក្ស។ ខ្ញុំសូមបន្ថែមទៀតថានៅតាមតំបន់ភាគច្រើន កម្មាភិបាលបានខិតខំធ្វើការងារអស់ពីសមត្ថភាពរបស់ខ្លួន ដើម្បីអនុវត្តមាគ៌ាបក្ស ដែលត្រូវយកមកអនុវត្តនៅក្នុងជួរបក្ស »។
ការអនុវត្តការធ្វើទារុណកម្ម និងការបង្ខំអោយឆ្លើយសារភាព
មេធាវីបានសួរលោកថា តើនរណាជាអ្នកកំណត់បច្ចេកទេសនៃការធ្វើទារុណកម្ម? «យើងត្រូវបានសួរសំណួរអំពីចំណុចនេះ អស់រយៈពេលយ៉ាងយូរ។ ភាគច្រើន បច្ចេកទេសធ្វើទារុណកម្មត្រូវបានប្រែប្រួលនិងកែច្នៃបន្ថែម តាមការអនុវត្តផ្ទាល់ ដែលបច្ចេកទេសទាំងនេះត្រូវបានធ្លាប់ប្រើដោយពួកកុម្មុយនីស្តវៀតណាម»។ សម្រាប់លោកសាស្រ្តាចារ្យ ឌុចគឺជាគ្រូបង្គោលនៃការធ្វើទារុណកម្មនៅមន្ទីរ ស-២១។ «ការធ្វើទារុណកម្មហាក់បីដូចជាត្រូវបានកំណត់បែងចែក ទៅតាមកំរិតមន្ទីរសន្តិសុខថ្នាក់តំបន់ ភូមិភាគ និងស្រុក ដូចជាការប្រើអំពើហឹង្សាលើអ្នកមិនមានលទ្ធភាពការពារខ្លួន ការវាយធ្វើបាប ការយកថង់ប្លាស្ទិកគ្របមុខអោយថប់ដង្ហើម និងការឆក់ភ្លើង។ នៅមន្ទីរ ស-២១ មានបច្ចេកទេសបន្ថែមទៀត ដូចជា ការដុតនឹងភ្លើង ដកក្រចកដៃ [...] គាបស្បែក ចាក់ទឹកអំបិលលើដំបៅ អោយសត្វមានពិសខាំ និងមានទម្រង់ផ្សេងៗទៀត»។
កំបូល (ភ្នំពេញ កម្ពុជា) ថ្ងៃទី២៨ ឧសភា ២០០៩៖ លោក Alain Werner មេធាវីដើមបណ្តឹងរដ្ឋប្បវេណី
©ចន វីង / Magnum
ឆ្លើយតបទៅនឹងសំណួរជាបន្តបន្ទាប់របស់លោកមេធាវី Werner លោកបណ្ឌិត Etcheson បានពន្យល់អំពីលក្ខណៈពិសេសផ្សេងទៀតរបស់មន្ទីរ ស-២១ ថានីតិវិធីនៃការសួរចម្លើយមានលក្ខណៈតឹងរឹងខ្លាំងជាងនៅមន្ទីរដទៃផ្សេងទៀត។ នៅមន្ទីរពិឃាដមួយនេះ ចម្លើយសារភាពខ្លះត្រូវបានទទួល នៅក្នុងរយៈពេលជាច្រើនខែ ហើយអាចមានកំរាស់ជាងមួយពាន់ទំព័រ ដែលផ្ទុយស្រឡះពីបណ្តាមន្ទីរសន្តិសុខផ្សេងៗទៀត។
ឌុចរួចជីវិតពីការបោសសំអាតផ្ទៃក្នុង
លោកមេធាវី Alain Werner បានបន្តការសួរសំណួរ។ លោកមេធាវីមានចម្ងល់ថាហេតុអ្វីបានជាប្រធានមន្ទីរសន្តិសុខភាគច្រើននៅក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ គឺជាជនរងគ្រោះពីការបោសសំអាតផ្ទៃក្នុង រួមទាំងបុគ្គលិកមន្ទីរស-២១ មួយចំនួនផងដែរ ខណៈពេលឌុច មិនបានជួបជោគវាសនាបែបនេះទៅវិញ។ សាក្សីជំនាញរូបនេះបានមានប្រសាសន៍ថា «បើតាមគំនិតរបស់ខ្ញុំ ជនជាប់ចោទមិនត្រូវបានកម្ទេច ព្រោះថ្នាក់លើរបស់គាត់ទទួលស្គាល់ថាគាត់មានសមត្ថភាព និងស្មោះត្រង់»។
របបភ័យខ្លាចមួយ
បន្ទាប់មក មេធាវីការពារក្តីបានសួរសំណួរសាក្សីជំនាញ។ លោកមេធាវី ហ្រ្វង់ស័រ រ៉ូ បានសួរលោកCraig Etcheson ថា«តើលោកគិតថាលោកនឹងអាចឆ្លើយសំណួររបស់ខ្ញុំបាន ប្រកបដោយសច្ចភាព និងឯករាជ្យទាំងស្រុងដែររឺទេ បើទោះបីជាចម្លើយរបស់លោកផ្ទុយទៅនឹងយុទ្ធសាស្រ្តរបស់ការិយាល័យសហព្រះរាជអាជ្ញា?»។ សាក្សីជំនាញ បានឆ្លើយថា «បាទ! ខ្ញុំជឿជាក់»។
ដោយត្រូវបានស្នើសុំអោយផ្តល់និយមន័យនៃពាក្យ «របបភ័យខ្លាចមួយ» លោកCraig Etcheson បានបញ្ជាក់ថា «ខ្ញុំអោយនិយមន័យនៃពាក្យ របបភ័យខ្លាច ថារដ្ឋាភិបាលមួយ រឺអង្គការប្រហាក់ប្រហែលមួយ ដែលប្រើវិធីសាស្រ្តផ្តាច់ការ និងហិង្សា ដើម្បីធ្វើអោយសមាជិករបស់ខ្លួន ព្រមទាំងប្រជារាស្រ្តស្តាប់តាមបង្គាប់។ លោកហ្រ្វង់ស័រ រ៉ូ ចោទសួរថា « តើនេះគឺជានិយមន័យមួយ ដែលស៊ីចង្វាក់ជាមួយរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យដែររឺទេ?» លោក Etcheson សួរវិញថា «តើវាជាសំណួរ ដែលលោកសួរខ្ញុំរឺ...?» លោកមេធាវី ឆ្លើយតបថា «បាទ!»។ អ្នកជំនាញរូបនេះបានគូសបញ្ជាក់ដោយភាពម៉ឺងមាត់ថា៖ «ខ្ញុំគិតថាមេដឹកនាំកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យបានប្រើប្រាស់ភាពភ័យខ្លាច ជាមធ្យោបាយ ដើម្បីគ្រប់គ្រងអំណាច »។
កំបូល (ភ្នំពេញ កម្ពុជា) ថ្ងៃទី២៧ ឧសភា ២០០៩៖ លោកយូ ប៊ុនឡេង និងលោកម៉ាសែល ឡឺម៉ុង សហចៅក្រមស៊ើបអង្កេត នៅក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មាន រៀបចំធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី២២ នៃការកាត់ទោសឌុច នៅអ.វ.ត.ក
©ចន វីង / Magnum
សហចៅក្រមស៊ើបអង្កេតនៅចំពោះមុខអ្នកសារព័ត៌មាន
នៅក្នុងសន្និសីទប្រចាំសប្តាហ៍របស់សាលាក្តីខ្មែរក្រហម សហចៅក្រមស៊ើបអង្កេតបានប្រកាស នៅថ្ងៃពុធ ទី២៧ ឧសភាថា ពួកគេគ្រោងនឹងបញ្ចប់ដំណើរការស៊ើបអង្កេតសំណុំរឿងលេខ០០២ នៅដំណាច់ឆ្នាំ២០០៩នេះ។ លោកចៅក្រម ម៉ាសែល ឡឺម៉ុង បានគូសបញ្ជាក់ថា «នេះគឺជាគោលដៅប្រកបដោយភាពមហិច្ឆតាមួយ»។ សហចៅក្រមទាំងពីរបានបញ្ជាក់ថា សំណុំរឿងនេះមានបញ្ហាស្មុគស្មាញច្រើន ដោយសារ បច្ចុប្បន្ន ជនត្រូវចោទទាំង៤ (នួន ជា-អៀង សារី- អៀង ធីរិទ្ធិ និងខៀវ សំផន) បានប្រើប្រាស់សិទ្ធិនៅស្ងៀម មិនឆ្លើយរបស់ពួកគេ។ ជាចុងក្រោយ លោកចៅក្រម ឡឺម៉ុង បានលើកឡើងម្តងទៀតថា ទោះបីជាលេចលឺព័ត៌មាន ទាក់ទងនឹងអំពើពុករលួយ និងការជ្រៀតជ្រែងផ្នែកនយោបាយនៅក្នុងតុលាការនេះក៏ដោយ ក៏លោកបានមកទីនេះ ដើម្បីធ្វើការងារជាចៅក្រម ហើយមកទល់ពេលនេះ លោកនៅតែអាចធ្វើការងារនេះបានដដែល។ «ខ្ញុំធ្លាប់បាននិយាយរួចហើយថាថ្ងៃណា ខ្ញុំមិនអាចធ្វើការបាន ខ្ញុំនឹងចាកចេញ ហើយខ្ញុំសូមនិយាយប្រយោគនេះម្តងទៀត!»។
របបខ្មែរក្រហមនៅកម្ពុជាៈ យុវជនខ្មែរជឿត្រឹមតែ៥០%រឺ? (1)
