| ការប្រារព្ធខួបថ្ងៃ៤-៥មិថុនា គឺជាការរក្សារឿង ប្រឌិតមួយ |
| ដោយ រ៉ាអ៊ូល ម៉ាកជែនណារ៍ បណ្ឌិតផ្នែកសិក្សាខ្មែរ | |
| ០៤-០៦-២០០៨ |
លោករ៉ាអ៊ូល ម៉ាកជែនណារ៍ បណ្ឌិតផ្នែកសិក្សាខ្មែរ សូមធ្វើការរម្លឹកប្រវត្តិស្តីពីការប្រគល់ទឹកដីកម្ពុជាក្រោម (កូសាំងស៊ីន)ទៅអោយវៀតណាម។ លោកពន្យល់ថា ព្រឹត្តិការណ៍នេះមិនមែនកើតឡើងនៅថ្ងៃ៤ មិថុនា ១៩៤៩ ដូចដែលគេតែងតែលើកឡើងនោះទេ។
«អស់រយៈពេលជាច្រើនសតវត្ស ប្រព័ន្ធនៃរបបរាជានិយមជ្រើសតាំងនៅព្រះរាជាណាចក្រខ្មែរតែងតែមានសង្គ្រាមស៊ីវិលនៅរាល់ការស្នងរាជ្យម្តងៗ។ អ្នកចង់ឡើងសោយរាជ្យសម្បត្តិបំពេញមហច្ឆិតាខ្លួនឯងមុននឹងគិតពីផលប្រយោជន៍ជាតិ។ នៅពេលពួកគេមិនអាចឡើងគ្រងរាជ្យសម្បត្តិបាន គេមិនរារែកនឹងរុញទម្លាក់ប្រទេសជាតិអោយធ្លាក់ចូលក្នុងសង្រ្គាមស៊ីវិល ឬរត់ទៅសុំអន្តរាគមន៍ពីបរទេសនោះទេ ឬក៏ទាំងពីរយ៉ាងតែម្តង។ បន្ទាប់ពីទទួលបានឯករាជ្យភាពនៅឆ្នាំ១៩៥៣ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានសរសេរថា : «រាល់អន្តរាគមន៍របស់អណ្ណាមត្រូវបានធ្វើឡើងតាមការស្នើសុំរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ខ្មែរអង្គមួយ ដើម្បីទប់ទល់នឹងព្រះអង្គម្ចាស់មួយអង្គផ្សេងទៀតដែលចង់ឡើងសោយរាជ្យដែរ ឬដើម្បីទប់ទល់នឹងពួកសៀម ឬក៏តាមការស្នើសុំរបស់ពួកឧទ្ទាម»។
ហេតុនេះហើយបានជានៅឆ្នាំ១៦២៣ «ព្រៃនគរ»ក៏ប្តូរទៅជាភាសាអណ្ណាមថា«សៃហ្កន» ហើយ«ពាម»ក៏ទៅជា«ហាទៀង»ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៧១៥មក។ នៅដើមសតវត្សទី១៩ ពោលគឺរយៈពេល៥០ឆ្នាំមុនការមកដល់របស់ជនជាតិបារាំង ព្រែកជីកតភ្ជាប់ពីហាទៀងទៅចូវដុកត្រូវបានជីកឡើងក្រោមបញ្ជារបស់មន្ត្រី អណ្ណាម។ ចាប់ពីឆ្នាំ១៨២០ គេបានកំណត់ព្រំដែនរវាងកូសាំងស៊ីន និងកម្ពុជា ប្រវែង៥៣គីឡូម៉ែត្រ។
នៅដើមសតវត្សទី១៩ កម្ពុជាពោរពេញដោយជម្លោះផ្ទៃក្នុង ដែលជាឱកាសល្អសម្រាប់ប្រទេសជិតខាងធំៗទាំងពីរ។ ព្រះរាជាណាចក្រនេះចុះទន់ខ្សោយបំផុតដល់ថ្នាក់ទទួលរងនូវអ្វីមួយដែលគេហៅថាសហវិជិតរាជ្យ មានន័យថាការគោរពអធិរាជភាពរបស់រដ្ឋជិតខាងទាំងពីរ។ លក្ខន្តិកៈជារដ្ឋចំណុះនេះមាននៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងមួយធ្វើឡើងនៅឆ្នាំ១៨៤៥ រវាងព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជា ព្រះបាទអង្គឌួង អណ្ណាម និងសៀម។ ប៉ុន្តែ អត្ថបទកិច្ចព្រមព្រៀងនេះមិនធ្លាប់ត្រូវបានចេញផ្សាយទេរហូតមកដល់ថ្ងៃនេះ។ វាមិនមាននៅក្នុងកម្រងសន្ធិសញ្ញាសំខាន់ៗនោះទេ។ ការស្រាវជ្រាវបណ្ណសារថៃ និងវៀតណាមមិនអាចអោយយើងរកឃើញកិច្ចព្រមព្រៀងនេះឡើយ។ តើវាបាត់ហើយមែនទេ ? ឬក៏វាមិនដែលត្រូវបានលេចចេញជាទម្រង់ឯកសារការទូតដូចការអះអាងរបស់លោកជូឡុង នៅឆ្នាំ១៩៤៦ ? លោករដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចរបស់ព្រះបាទនរោត្តម សីហនុ រូបនេះធ្លាប់អះអាងថា : « កូសាំងស៊ីនគឺជាទឹកដីរបស់កម្ពុជា ដែលត្រូវព្រះមហាក្សត្រកម្ពុជាប្រគល់ទៅអោយអធិរាជប្រទេសអណ្ណាម ប៉ុន្តែមិនមានអត្ថបទការទូតណាមួយនិយាយពីរឿងនេះទេ»។ ដោយសារមិនអាចឆ្លើយនឹងសំណួរទាំងនេះបាន យើងអាចត្រឹមតែធ្វើការពិនិត្យមើលថាតើអ្នកនិពន្ធផ្សេងៗពន្យល់យ៉ាងដូចម្តេចពីតួនាទី និងខ្លឹមសារនៃកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ។
នៅលើផ្នែកគតិយុត្តិនៃកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ អ្នកនិពន្ធជាច្រើននិយាយថាវាជា«សន្ធិសញ្ញា» អ្នកផ្សេងទៀតថាជា«កិច្ចចរចារសន្តិភាព» «ការចរចា» «កិច្ចសម្របសម្រួល» «ដំណោះស្រាយសន្តិភាព»និង«គម្រោងកិច្ចពិភាក្សា» ។
នៅលើផ្នែកខ្លឹមសារ មានព័ត៌មានប្លែកៗគ្នា។ ព័ត៌មានច្បាស់លាស់ជាងគេគឺបានមកពីអ្នកនិពន្ធថៃ : «សន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពត្រូវបានសម្រេចធ្វើឡើងនៅខែធ្នូ ឆ្នាំ១៨៤៥ រវាងឧត្តមសេនីយ៍ថៃ និងព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ ព្រះបាទអង្គឌួង ជាមួយមេបញ្ជាការកងទ័ពអណ្ណាម។ លក្ខខណ្ឌនៃការរៀបចំសន្តិភាពគឺត្រូវពិភាក្សា និងរៀបចំឡើងផ្អែកលើមូលដ្ឋានគ្រឹះដូចតទៅ :
១. ការឡើងអភិសេករាជ្យសម្បត្តិ និងការទទួលស្គាល់ព្រះមហាក្សត្រអង្គឌួង
២. ការដោះលែងព្រះអង្គម្ចាស់ ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រី និងឥស្សរជនផ្សេងទៀតដែលត្រូវឃុំខ្លួននៅកូសាំងស៊ីន អោយមានសេរីភាពឡើងវិញ
៣. ការដោះលែងអ្នកទោសពីភាគីទាំងសងខាង
៤. ការបញ្ជាក់ទទួលស្គាល់ពីអធិបតេយ្យភាពរបស់ប្រទេសសៀមមកលើខេត្តបាត់ដំបង អង្គរ និងតំបន់មួយចំនួនទៀតនៅបឹងទន្លេសាប
៥. ការបញ្ចូលកូសាំងស៊ីនជាទឹកដីវៀតណាមជារៀងរហូត ហើយឈ្មោះក្រុង និងខេត្តនៅទីនោះទាំងអស់ត្រូវជំនួសដោយឈ្មោះជាភាសាអណ្ណាម»។
អ្នកនិពន្ធបារាំង និងអ្នកនិពន្ធវៀតណាម ក៏ហាក់ផ្តល់សុច្ចនករណ៍ដូចគ្នានេះដែរ ។ អ្នកនិពន្ធម្នាក់ផ្សេងទៀតបានបង្ហាញអំណះអំណាងសំខាន់មួយស្តីពីបញ្ហាកម្ពុជាក្រោម : «នៅឆ្នាំ១៨៤៥ សន្តិភាពត្រូវបានធ្វើឡើងដោយទទួលស្គាល់ទឹកដីកម្ពុជានៅក្នុងឆ្នាំនោះ»។ ជាចុងក្រោយ មានអ្នកនិពន្ធម្នាក់ទៀតសង្កេតឃើញថា នៅឆ្នាំនោះ«ខេត្តទាំង៦នៅកូសាំងស៊ីនភាគខាងក្រោម ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយជនជាតិអណ្ណាមទាំងអស់» ។ ប្រវត្តិវិទូដ៏ល្បីម្នាក់ គឺលោកម៉ក់ ភឿន កត់សម្គាល់ថា «ការកាន់កាប់ដ៏ច្បាស់ក្រឡែតរបស់ទីក្រុងវ៉េលើទឹកដីខ្មែរកម្ពុជាក្រោមកើតមានឡើងបើទោះជាមានការតវ៉ាពីព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ នាសម័យនោះក៏ដោយ ពោលគឺចាប់តាំងពីការបញ្ចប់ការចរចាដូចមានរៀបរាប់ខាងដើម» ។
យោងតាមកិច្ចព្រមព្រៀងរវាងប្រមុខរដ្ឋទាំងបីប្រទេស ទោះជាមានចេញជាសន្ធិសញ្ញាឬក៏អត់ទេ កម្ពុជាបានបោះបង់សិទ្ធិរបស់ខ្លួននៅលើទឹកដីកូសាំងស៊ីនចាប់ពីឆ្នាំ១៨៤៥មក។ នៅថ្ងៃ១៧ កុម្ភៈ ១៨៥៩ កងទ័ពរុករករបស់បារាំងដណ្តើមបានទីក្រុងសៃហ្កន។ នៅថ្ងៃ៥ កក្កដា ១៨៦២ ប្រទេសបារាំងចុះហត្ថលេខាជាមួយអធិរាជអណ្ណាម ទូ ឌុក លើសន្ធិសញ្ញាមួយ។ នៅក្នុងសន្ធិសញ្ញានេះ ព្រះចៅអធិរាជអណ្ណាមព្រមប្រគល់ខេត្តបៀន ហៅ (Bien Hoa), ង៉ាឌិញ(Gia Dinh) និងវីញទឿង(Vinh Tuong) ពោលគឺពាក់កណ្តាលប៉ែកខាងកើតនៃតំបន់កូសាំងស៊ីនទៅអោយប្រទេសបារាំងកាន់កាប់។ ចាប់ពីខែមីនា ១៨៦៦ កងទ័ពបារាំងកាន់កាប់បណ្តាខេត្តភាគខាងលិចនៅកូសាំងស៊ីន : វីញឡុង(Vinh Long), ហាទៀង (Hatien) និងចូវដុក (Chau Doc)។ ខេត្តទាំងបីនេះបញ្ចូលទៅក្រោមការកាន់កាប់របស់បារាំងនៅឆ្នាំ១៨៦៧។ នៅថ្ងៃ១៥ មីនា ១៨៧៤ សន្ធិសញ្ញាបារាំង-អណ្ណាមថ្មីមួយទទួលស្គាល់អធិបតេយ្យភាពពេញទីរបស់បារាំងលើខេត្តទាំងបី ដែលត្រូវបានបញ្ចូលជារណបរួចទៅហើយនេះ។ អាណានិគមបារាំងនៅលើទឹកដីកូសាំងស៊ីនបានក្លាយជាការពិតបញ្ជាក់ដោយសន្ធិសញ្ញាបារាំង-អណ្ណាមពីឆ្នាំ១៨៦២ និងឆ្នាំ១៨៧៤។
ដូចការសរសេររបស់រដ្ឋាភិបាលបារាំងក្រោយមកទៀត នៅក្នុងលិខិតមួយចុះថ្ងៃ៨ មិថុនា ១៩៤៩ ទៅកាន់ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ : «គឺពីរាជរដ្ឋាភិបាលក្រុងវ៉េដែលបារាំងបានទទួលទាំងស្រុងពីវៀតណាមខាងត្បូង នូវសិទ្ធិអនុម័តប្រតិបត្តិការយោធាប្រឆាំងនឹងមន្ត្រីអណ្ណាម គឺមិនមែនប្រឆាំងនឹងអាជ្ញាធរខ្មែរទេ»។ ហេតុនេះ ដូចយើងបានឃើញស្រាប់ កម្ពុជានៅឆ្នាំ១៨៦២លែងប្រើសមត្ថកិច្ចពិតប្រាកដរបស់ខ្លួនទៅលើដែនដីខេត្តទាំង៦នៅកូសាំងស៊ីនអស់ជាច្រើនទសវត្ស អាចដល់១ឬ២សតវត្សផង។
ក្រោយសង្រ្គាមលោកលើកទី២ បំណងប្រាថ្នារបស់ប្រជាជនដែលត្រូវគេដាក់នឹមអាណានិគមក្នុងការទទួលបានអធិបតេយ្យភាពរបស់ពួកគេពេញលេញឡើងវិញ បាននាំអោយប្រទេសបារាំងឈានដល់ការធ្វើសម្បទានជាច្រើន ក្នុងនោះសម្បទានទី១ គឺការទទួលស្គាល់រដ្ឋបីដែលផ្គុំបានជាឥណ្ឌូចិន គឺកម្ពុជា ឡាវ និងវៀតណាម។ ទាក់ទងនឹងប្រទេសវៀតណាម ការទទួលស្គាល់នេះមានន័យស្មើនឹងការប្រគល់កូសាំងស៊ីនអោយមកខ្លួនវិញដែរ។
អំឡុងពេលនៃកិច្ចចរចាជាបន្តបន្ទាប់មកទៀត កម្ពុជាបានលើកឡើងពីបញ្ហាកម្ពុជាក្រោម ដោយបង្ហាញសម្មតិកម្មដូចតទៅ : នៅពេលបារាំងបានមកដល់កូសាំងស៊ីន កម្ពុជាមិនបានបោះបង់សិទ្ធិរបស់ខ្លួនលើទឹកដីកូសាំងស៊ីនទេ ពីព្រោះខ្លួនបានស្នើសុំកិច្ចអាណាព្យាបាលពីប្រទេសបារាំង។ ដូច្នេះនៅពេលបារាំងបោះបង់សិទ្ធិកាន់កាប់នៅកូសាំងស៊ីន កម្ពុជានឹងយកសិទ្ធិកាន់កាប់របស់ខ្លួនមកវិញ។
ប៉ុន្តែ ដូចយើងទើបបានឃើញស្រាប់ មូលដ្ឋានគ្រឹះនៃអំណះអំណាងរបស់កម្ពុជានេះមិនត្រូវនឹងតថភាពប្រវត្តិសាស្រ្តទេ។ ទឹកដីកូសាំងស៊ីនស្ថិតក្រោមអធិបតេយ្យភាពរបស់អណ្ណាមមុនការមកដល់របស់ជនជាតិបារាំង។ ហេតុនេះ ដោយយោងលើសន្ធិសញ្ញាដែលខ្លួនបានធ្វើជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាលក្រុងវ៉េ ប្រទេសបារាំងមិនចរចាជាមួយកម្ពុជាពីការផ្ទេរខេត្តទាំងអស់នៅកូសាំងស៊ីនអោយមកស្ថិតក្រោមអាជ្ញាធររបស់កម្ពុជានោះឡើយ។ ហើយវាសំខាន់ដែលត្រូវកត់ចំណាំថា ទាំងនៅឆ្នាំ១៨៦២ ទាំងនៅឆ្នាំ១៨៧៤ កម្ពុជាមិនបានធ្វើបែបបទការពារប័ណ្ណកម្មសិទ្ធិលើខេត្តនៅកូសាំងស៊ីនទេ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត យើងត្រូវកត់សម្គាល់ថា រយៈពេលជិត១សតវត្ស គ្មានអាជ្ញាធរកម្ពុជាណាលើកឡើងពីបញ្ហាកម្ពុជាក្រោមឡើយ។ ដូច្នេះរឿងពិតមួយក៏ត្រូវគេបង្កើតចេញឡើង : «ខេត្តភាគខាងលិចរបស់កូសាំងស៊ីនជារបស់អណ្ណាម១សតវត្សមុនការមកដល់របស់ជនជាតិបារាំង» ដូចលោក R. Davée ប្រធានគណៈប្រតិភូបារាំងនៅគណៈកម្មការចម្រុះបារាំង-ខ្មែរឆ្នាំ១៩៤៩ បានសរសេរ ។ ចន្លោះឆ្នាំ១៨៦២ និងឆ្នាំ១៨៧៤ កម្ពុជាមិនអាចធ្វើការអះអាងទៅប្រទេសបារាំងពីអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួនលើទឹកដីដែលខ្លួនបានបាត់បង់ការគ្រប់គ្រងនោះឡើយ។
នៅឆ្នាំ១៩៤៩ ប្រទេសបារាំងក៏បានត្រឹមតែប្រគល់ទៅអោយវៀតណាមនូវអ្វីដែលខ្លួនបានយកពីពួកគេកាលពីសតវត្សមុន។ ការប្រារព្ធថ្ងៃ៥ មិថុនា ជាខួបនៃការប្រគល់កម្ពុជាក្រោមពីប្រទេសបារាំងទៅអោយវៀតណាម គឺគ្រាន់តែជាការរក្សារឿងប្រឌិតមួយប៉ុណ្ណោះ។
នៅក្នុងសៀវភៅចងចាំមួយរបស់សម្តេចឳ នរោត្តម សីហនុ ព្រះអង្គបានបញ្ជាក់ថា «ទឹកដីខ្មែរដែលខ្ញុំការពារ ហើយនឹងការពាររហូតទៅ មិនមែនជាទឹកដីនៃអាណាចក្រខ្មែរក្នុងស.វទី១២ ដែលលាតសន្ធឹងពីកូសាំងស៊ីន (វៀតណាមខាងត្បូង) ឡាវ ថៃ រហូតដល់មួយផ្នែកនៃប្រទេសភូមា និងម៉ាឡេស៊ីនោះទេ។ វាមិនមែនជាគំនិតត្រឹមត្រូវទេដែលទៅទាមទារទឹកដីទាំងនេះ ព្រោះយើងបានបាត់បង់វាជាច្រើនសតវត្សហើយដោយសារតែចាញ់ល្បិចកល់គេ ឬដោយសារសង្រ្គាម។ នៅក្នុងភ្នែករបស់ខ្ញុំនិងភ្នែករបស់អ្នកស្នេហាជាតិខ្មែរ កេរដំណែលរបស់យើងដែលមិនអាចបដិសេធបាននោះ គឺកេរដំណែលដែលត្រូវបានផ្ទេរបន្តក្នុងសែរាជវង្សខ្ញុំមុនៗ គឺសែរោត្តម ពោលគឺផ្ទេរពីព្រះមហាក្សត្រដំបូងគេនៃសែស្រឡាយនេះ មុនពេលត្រូវបង្ខំចិត្តសុំជំនួយពីប្រទេសបារាំងនៅឆ្នាំ១៨៦៣ ដើម្បីការពារអ្វីដែលនៅសេសសល់បន្តិចបន្តួចពីសម័យអាណាចក្រខ្មែរ។ ទឹកដីនេះគឺរបស់រដ្ឋខ្មែរដែលគួរបាន»។ (នរោត្តម សីហនុ: អនុស្សាវរីយ៍ផ្អែមល្ហែម និងជូរចត់ , ប៉ារីស , រោងពុម្ព Hachette , ១៩៨១)។
|
របបខ្មែរក្រហមនៅកម្ពុជាៈ យុវជនខ្មែរជឿត្រឹមតែ៥០%រឺ? (1)
