|
អធិប្បាយចុងក្រោយ
|
| នយោបាយកម្ពុជាគឺជារូបបំភាន់ភ្នែកសម្រាប់ខ្មែររស់នៅអាមេរិក? |
| ដោយ ស្ទេហ្វាន ហ្សាណាំង នៅទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន | | | ២១-០៧-២០០៨ | 
អាលីនតុន(សហរដ្ឋអាមេរិក) ខែមេសា ២០០៨៖ ព្រំ សូណូរ៉ា វិស្វករ បានសួរសំណួរ មួយជាសាធារណៈទៅលោក សម រង្ស៊ី នៅក្នុងទស្សនកិច្ចការបោះឆ្នោតរបស់លោក នៅសហរដ្ឋអាមេរិក © Stéphane Janin សហគមន៍កម្ពុជាតូចមួយនៅទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន សហរដ្ឋអាមេរិក និងនៅរដ្ឋជិតខាងម៉ារីឡែន និងវីហ្សីនី តាមដានមើលពីចម្ងាយយុទ្ធនាការឃោសនាបោះឆ្នោតដែលកំពុងប្រព្រឹត្តនៅក្នុងប្រទេសកំណើតរបស់ពួកគេ។ ពិតណាស់ ជនជាតិកម្ពុជាឯនាយសមុទ្រគ្មានលទ្ធភាពចូលរួមបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជាពីបរទេសទេ។ ជំនួបនយោបាយដ៏កម្រនៅរដ្ឋភាគខាងកើតនៃប្រទេសអាមេរិកនេះ ជានិច្ចកាលគឺរៀបចំឡើងដោយគណបក្សប្រឆាំង។ ជាទូទៅ ជំនួបទាំងនេះនៅតែមានលក្ខណៈបើកចំហរ ហើយបញ្ហាជុំវិញលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សិទ្ធិមនុស្ស និងសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិ ត្រូវបានលើកឡើងច្រើនជាងគេនៅក្នុងកិច្ចពិភាក្សា។ បើទោះជាសហគមន៍ខ្មែររស់នៅក្រៅប្រទេសបញ្ចេញមតិច្រើនលើស្ថានភាពនយោបាយ សង្គម និងសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏ការលើកកម្ពស់បេតិកភណ្ឌ និងជាពិសេសវប្បធម៌ខ្មែរជាការងាររបស់ខ្មែរទាំងអស់គ្នាដែរ។ នេះជាការជួបជាមួយអ្នកឃ្លាតស្រុកកំណើតមករស់នៅសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងនាមជាជនភៀសខ្លួននៅចុងឆ្នាំ១៩៧០ ឬអំឡុងឆ្នាំ១៩៨០ និងកូនៗពួកគេដែលបានកើតលើទឹកដីនេះ។ យុវជនក្មេងៗមិនចាប់អារម្មណ៍ មនុស្សចាស់ស្រងាកចិត្ត
នៅក្នុងចំណោមយុវជនខ្មែរអាមេរិកាំងមួយចំនួន គេបានសារភាពថា នយោបាយកម្ពុជាគឺគ្រាន់តែជាការខ្វាយខ្វល់តូចតាចមួយរបស់ពួកគេប៉ុណ្ណោះ។ សុជាតិ និងបុប្ផា*នៅស្ងៀមមិននិយាយស្តី។ យើងមិនអាចធ្វើអោយពួកគេហើបមាត់និយាយពីបញ្ហានេះទេ។ យុវតីកម្ពុជាវ័យក្មេងទាំងពីរនាក់នេះរស់នៅក្នុងរដ្ឋម៉ារីឡែន។ ពួកគេគឺជាសកម្មជនដ៏សកម្មក្នុងការថែរក្សាវប្បធម៌ខ្មែរ។ ពួកគេចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងសកម្មភាពនៅប្រាសាទពុទ្ធសាសនាខ្មែរស៊ីលវើស្ព្រីង ជាមួយរៀមច្បង សាស្ត្រាចារ្យរបាំ និងតន្រ្តី។
ចំណែកអ្នកមួយចំនួនដែលបានមកដល់សហរដ្ឋអាមេរិកពេលពេញវ័យ បន្ទាប់ពីបានឆ្លងកាត់របបលន់ នល់ បន្ទាប់មកខ្មែរក្រហម រស់នៅជាមួយភាពភ័យបុកពោះជានិច្ចមិនហ៊ាននិយាយបង្ហាញគំនិតរបស់ពួកគេពាក់ព័ន្ធនឹងនយោបាយក្នុងប្រទេសកម្ពុជាទេ។ ពួកគេអះអាងថា ឧត្តមគតិនយោបាយរបស់ពួកគេបានរលាយបាត់យូរហើយ។
ការយល់ឃើញរបស់អ្នកឃ្លាតឆ្ងាយមកលើប្រទេសកម្ពុជា
ខ្មែរអាមេរិកាំងជាច្រើនមិនវិលត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញទេ ចាប់តាំងពីពួកគេបានដាក់ជើងជាន់ដីបរទេស។ ពួកគេរក្សារូបភាពនៃកម្ពុជាជាប្រទេសសង្រ្គាម ហើយការចូលពាក់ព័ន្ធក្នុងរឿងនយោបាយអាចធ្វើអោយពួកគេបាត់បង់ជីវិត។ អ្នកផ្សេងទៀតបានត្រឡប់មកវិញដែរ ហើយបានធ្វើដំណើរមកកាន់ «ប្រទេសនេះ»ក្នុងឆ្នាំ១៩៩០ តែបន្ទាប់មកក៏លែងមកទៀត។
ជួនកាល ពួកគេវង្វេងវង្វាន់នឹងកម្ពុជាមួយដែលមានផ្លូវថ្នល់គ្មានសុវត្ថិភាព និងទីក្រុងភ្នំពេញមួយស្ថិតក្រោមសំឡេងម៉ាស៊ីនភ្លើង ហើយដែលព្រលានយន្តហោះពោធិ៍ចិនតុងសំបូរដោយគ្រាប់កាំភ្លើងដោយសារការវាយប្រយុទ្ធរបស់កងកម្លាំងនៃសហនាយករដ្ឋមន្ត្រីនាសម័យនោះ គឺព្រះអង្គម្ចាស់រណឫទ្ធិ និងលោកហ៊ុន សែន (សម្រាប់អ្នកដែលចូលមកប្រទេសនេះក្រោយព្រឹត្តិការណ៍ថ្ងៃ៥ និង៦កក្កដា ១៩៩៧)។ អំពើឃាតកម្មលើអ្នកកាសែតប្រឆាំង ឈ្មោះខឹម សម្បូរណ៍ និងកូនប្រុសរបស់គាត់ កាលពីថ្ងៃសុក្រ ទី១១ ខែកក្កដា នៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ ធ្វើអោយជនជាតិខ្មែររស់នៅអាមេរិកនៅតែមើលឃើញថា ព្រះរាជាណាចក្រដ៏តូចមួយនេះនៅតែ«ជាប្រទេសមួយគ្រោះថា្នក់»។
ការភ័យខ្លាចពីចម្ងាយ
ក្នុងជំនួបអាហារពេលល្ងាចមួយរៀបចំឡើងកាលពីខែមេសាកន្លងទៅនេះដោយគណបក្សសម រង្ស៊ី នៅក្នុងភោជនីយដ្ឋានចិនឈ្មោះអាលីនថុន ធ្វើដំណើរប្រហែល២០នាទីពីទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន យើងជួបជាមួយស៊ីដនី ឳពុកអាយុ៣៥ឆ្នាំនៅក្នុងគ្រួសារមួយ។ គាត់ធ្វើការផ្នែកអេឡិចត្រូនិច និងរស់នៅក្នុងរដ្ឋម៉ារីឡែន។ គាត់យល់ព្រមភ្លាមផ្តល់បទសម្ភាសន៍ជាមួយយើង និងបង្ហាញក្តីរីករាយយ៉ាងខ្លាំង។ «ខ្ញុំសប្បាយចិត្តដែលបានមកទីនេះ។ វាជាលើកទី១នៅក្នុងជីវិតខ្ញុំដែលខ្ញុំចូលរួមកិច្ចប្រជុំប្រភេទនេះ! បើនៅកម្ពុជា ខ្ញុំមិនផ្សងព្រេងធ្វើដូច្នេះទេ។ ខ្ញុំមានមោទនភាពដែលបានជួបមេដឹកនាំបក្សប្រឆាំងរូបនេះ។ ខ្ញុំពិតជាគិតថា គាត់អាចផ្លាស់ប្តូរកម្ពុជាបាន ហើយជួយប្រជាជនកម្ពុជា»។
នៅពេលគេថតរូបគាត់នៅជិតលោកសម រង្ស៊ី លោកស៊ីដនីញញឹមបិទមាត់មិនជិត។ រូបថតមួយសន្លឹកនេះច្បាស់ជាត្រូវគាត់ដាក់បញ្ចូលក្នុងអាល់ប៊ុមរូបថតគ្រួសារ។ ប៉ុន្តែ ខណៈដែលការបោះឆ្នោតខិតចូលមកដល់ គាត់សុំអោយដករូបថតនេះចេញពីទំព័រអ៊ីនធឺណែតរបស់ខ្ញុំ។ គាត់ពន្យល់ដោយទើសទាល់ថា៖ «អ្នកយល់ទេ ខ្ញុំមិនចង់មានបញ្ហាពេលនេះ ឬក្នុងពេលទៅសម្រាកលំហែកាយលើកក្រោយនៅកម្ពុជាទេ...»។
រឿងនេះជាឧទាហរណ៍ ហើយវាមិនមែនជាករណីតែមួយទេ។ សូម្បីរស់នៅឆ្ងាយពីប្រទេស និងរស់នៅធូរធារហើយក៏ដោយ ក៏ជនជាតិកម្ពុជានៅបរទេសនៅតែមានការភ័យខ្លាចនៅក្នុងដំណើរការប្រព្រឹត្តទៅនៃការបោះឆ្នោតជ្រើសរើសតំណាងរាស្រ្តថ្ងៃទី២៧ កក្កដា ។
ការបោះឆ្នោត«ដែលលទ្ធផលដឹងមុនរួចហើយ»
ទោះយ៉ាងណា ខ្មែរអាមេរិកាំងដែលត្រូវបានសម្ភាសន៍ ទទួលស្គាល់ពីការរីកចម្រើននៃស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្ស និងសេរីភាពបញ្ចេញមតិនៅកម្ពុជា អំឡុងពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។ ប៉ុន្តែពួកគេបន្ថែមថា«នៅមានបញ្ហាសំខាន់ៗជាច្រើនទៀតត្រូវធ្វើអោយមានការរីកចម្រើន»។ ពួកគេបានដឹងព័ត៌មានភាគច្រើនតាមអ៊ីនធឺណែត។ ពួកគេផ្ញើអ៊ីមែលឆ្លើយឆ្លងជាមួយញាតិមិត្តនៅកម្ពុជា ឬបើកមើលទំព័រអ៊ីនធឺណែតរបស់វិទ្យុអាស៊ីសេរី និងវិទ្យុសំឡេងសហរដ្ឋអាមេរិក (VOA) ជាប្រចាំ។
លោកតុង យ៉ាប់ អាយុ៤១ឆ្នាំ វិស្វករអេឡិចត្រូនិច និងជាស្ថាបនិកសមាគមមួយកាលពីប៉ុន្មានឆ្នាំមុន។ សមាគមនេះនិយាយថានៅក្រៅនយោបាយ ប៉ុន្តែគេចាប់អារម្មណ៍នឹងគំនិតរបស់គណបក្សប្រឆាំងនៅកម្ពុជា។ សមាគមនេះឈ្មោះថា«ខ្មែរអាមេរិកាំងដើម្បីសិទ្ធិមនុស្ស និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ»។ លោកតុង យ៉ាប់ វាយតម្លៃថា ការបោះឆ្នោតនៅថ្ងៃទី២៧ ខែកក្កដា នឹង«ជាការបោះឆ្នោតប្រកបដោយភាពត្រឹមត្រូវ និងសេរីជាងគេនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តកម្ពុជា»។ ប៉ុន្តែ លោកនៅតែព្រួយបារម្ភចំពោះការគំរាមកំហែង និងការបំភិតបំភ័យទៅលើបក្សប្រឆាំង ល្គឹកណា«ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋាភិបាល»។ លោកអធិប្បាយថា៖ «អំណាចសំខាន់ៗផ្តុំក្នុងដៃមនុស្សតែម្នាក់ ហើយគេប្រើអំណាចនេះទាំងរំលោភបំពាន។ សំណាងល្អ អង្គការជាច្រើនធ្វើការនៅកម្ពុជា ធ្វើអោយ«ល្អប្រសើរ»វិញ»។
សុភា មកដល់សហរដ្ឋអាមេរិកនៅឆ្នាំ១៩៧២ កាលអាយុ២៧ឆ្នាំ។ គាត់និយាយថា គាត់មិនមែនឆោតនោះទេ។ «យើងដឹងយ៉ាងច្បាស់ថា ការបោះឆ្នោតទាំងនេះមិនសេរីទេ! ការសំខាន់គឺកុំអោយមានអំពើហិង្សាទៅបានហើយ។ ខ្ញុំគិតថា អ្នកដឹកនាំប្រទេសឆ្លាត ហើយដឹងថាការច្បាំងគ្នាឯងគឺជាការខាតបង់ពេលវេលា!»។
កម្លាំងស្នូលមួយរបស់គណបក្សសម រង្ស៊ី នៅតំបន់មួយនេះនៃសហរដ្ឋអាមេរិក គឺម៉ារ៉ុង អាយុ៥៧ឆ្នាំ។ គាត់មិនចង់បានអ្វីពីការបោះឆ្នោតនេះទេ ប៉ុន្តែមានក្តីសង្ឃឹមមួយ។ «វានៅតែលំបាកសម្រាប់អ្នកធ្វើការសម្រេចចិត្តជ្រើសរើសគោលនយោបាយផ្សេងទៀតក្រៅពីគោលនយោបាយរបស់បក្សកាន់អំណាច។ ផ្លូវត្រូវដើរនៅវែងឆ្ងាយទៀត មុននឹងអាចធ្វើអោយស្ថានភាពមានលក្ខណៈធម្មតា ដូចនៅអាមេរិក ឬអឺរ៉ុប»។ អ្នកស្រីចន្ថារី ភរិយារបស់គាត់ បន្ថែមច្បាស់ៗថា : «តើអោយខ្ញុំចាប់អារម្មណ៍នឹងនយោបាយកម្ពុជាយ៉ាងម៉េចទៅ បើល្បែងនេះត្រូវគេដឹងលទ្ធផលមុនទៅហើយ? ឈ្មោះអ្នកឈ្នះ យើងដឹងរួចហើយ! ថ្ងៃណាដែលមាននីតិវិធីប្រកបដោយតម្លាភាព និងសមធម៌ ថ្ងៃនោះ ប្រាកដណាស់ ខ្ញុំនឹងយកចិត្តទុកដាក់នឹងនយោបាយ»។
ក្តីសង្ឃឹមនៃការវិលត្រឡប់មកប្រទេសវិញ
ខ្មែរអាមេរិកាំងជាច្រើនដែលត្រូវបានសម្ភាសន៍ គឺជាសមាជិកសកម្មរបស់សហគមន៍ពួកគេ ហើយមនុស្សជាច្រើនក្នុងចំណោមនោះអះអាងថា«ពេលខាងមុខ» ពួកគេនឹងវិលត្រឡប់មកប្រទេសកម្ពុជាវិញ ដើម្បីចែករំលែកចំណេះដឹង និងបទពិសោន៍ដែលប្រមូលបាននៅបរទេស ទៅអោយជនរួមជាតិផ្សេងទៀត។
វិបុល អ្នកជំនាញខាងហិរញ្ញវត្ថុ អាយុ៣៦ឆ្នាំ រស់នៅសហរដ្ឋអាមេរិក៥ឆ្នាំហើយ គាត់សង្ឃឹមថា បក្សប្រឆាំងឈរជើងនៅក្នុងរដ្ឋសភា ហើយធ្វើការអភិវឌ្ឍការអប់រំ និងសេវាសុខភាពរដ្ឋរបស់កម្ពុជា។ «កូនសោនៃការអភិវឌ្ឍស្ថិតនៅលើអភិបាលកិច្ចល្អ និងការគ្រប់គ្រងធនធាន និងហិរញ្ញវត្ថុរបស់កម្ពុជា។ កត្តានេះនឹងស្តារជំនឿចិត្តជនជាតិកម្ពុជាឡើងវិញ ហើយលើកទឹកចិត្តពួកគេអោយវិនិយោគនៅក្នុងប្រទេសខ្លួនឯង។ គេត្រូវលើកកម្ពស់ការធ្វើពាណិជ្ជកម្មនៅតាមខេត្ត បង្កើតការងារ...»។
សុភា ការពារនយោបាយសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ។ បើតាមការយល់ដឹងរបស់អ្នកស្រី ចំណីអាហារមួយភាគធំគឺពឹងផ្អែកលើការនាំចូលពីប្រទេសវៀតណាម និងប្រទេសថៃ។ អ្នកស្រីព្រួយបារម្ភផងដែរពីការខ្ជះខ្ជាយធនធានធម្មជាតិរបស់កម្ពុជា ដោយសារអំពើពុករលួយ។ អ្នកស្រីវាយតម្លៃថា ថ្ងៃណាមួយ អ្នកដឹកនាំនយោបាយនឹងអាចចងកសម្លាប់ខ្លួន។ ស្រ្តីវ័យក្មេងរូបនេះសោកស្តាយថា៖ «ធនធានរបស់ប្រទេសមិនបានផ្តល់ផលចំណេញអោយប្រជាជនកម្ពុជាទេ»។
ចុងក្រោយ គ្រប់គ្នាសុទ្ធតែអះអាងថា រដ្ឋាភិបាលថ្មីនៅទីក្រុងភ្នំពេញនឹងបង្ហាញភាពប៉ិនប្រសប់របស់ខ្លួន ដើម្បីធ្វើអោយកម្ពុជាក្លាយជាប្រទេស«កាន់តែទាក់ទាញ» ហើយបញ្ឈប់អតិផរណា។ ជនជាតិកម្ពុជាដែលបានភ្លក់ក្តីស្រមៃខ្លះៗនៅអាមេរិក បានអះអាងយ៉ាងមុតមាំថា ពួកគេអន្ទះសាចង់អោយប្រទេសជាតិពួកគេចាកផុតពីភាពតោកយ៉ាក។
|
|
អត្ថបទបន្ថែម សហគមន៍កម្ពុជារស់នៅរដ្ឋវ៉ាស៊ីនតោន ម៉ារីឡែន និងវីហ្សីនីមានចំនួន៥ ០០០ នាក់ បើយោងតាមការប៉ាន់ស្មានរបស់(សមាគម ក្នុងស្រុក)។ វត្តមានពួកគេនៅលើទឹកដីភាគខាងកើតសហរដ្ឋអាមេរិកនេះមិនសូវកកកុញពេកទេ បើប្រៀបធៀបនឹងចំនួនជនជាតិខ្មែរដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ផ្តុំគ្នានៅរដ្ឋឡូវែល (៣០ ០០០ នាក់) រដ្ឋម៉ាសាជូសេត ឬឡុងប៊ិច (៥០ ០០០ នាក់) រដ្ឋកាលីហ្វញ៉ា ហៅ«ក្រុងភ្នំពេញអាមេរិក»។ ជនជាតិកម្ពុជារស់នៅក្នុងតំបន់វ៉ាស៊ីនតោនមានជីវភាពធូរធារ និងត្រូវគេបញ្ចូលយ៉ាងល្អទៅក្នុងសេវារដ្ឋបាលសហព័ន្ធ ស្ថាប័នអន្តរជាតិធំៗ និងសហគ្រាសបច្ចេកវិទ្យា។
យោងតាមជំរឿនរបស់អាជ្ញាធរអាមេរិក ពួកគេមានចំនួន២ ០០០ ថែមពីលើជនជាតិកម្ពុជាចំនួន១៧៨ ០០០នាក់ ដែលត្រូវបានប្រកាសនៅលើទឹកដីអាមេរិក។
សម្រាប់សប្តាហ៍ចុងក្រោយនៃយុទ្ធនាការឃោសនានេះ កាសែតនឹងផ្តោតទំព័ររបស់ខ្លួនលើព័ត៌មាននយោបាយកម្ពុជា។
|
របបខ្មែរក្រហមនៅកម្ពុជាៈ យុវជនខ្មែរជឿត្រឹមតែ៥០%រឺ? (1)
