| ខ្មែរនៅរដ្ឋម៉ាសាឈូសេត (៤) : លោកចាន់ ទូច ចេញពីកុមារភាពមួយដ៏ស្រណុកស្រួល ទៅកាន់ការងារលះបង់មួយដើម្បីសហគមន៍ខ្មែរ |
| ដោយ ស្ទេហ្វានី ហ្សានីន (ទីក្រុងឡូវ៉ែល សហរដ្ឋអាមេរិក) | |
| ០១-១០-២០០៨ |
ទីក្រុងឡូវ៉ែល(សហរដ្ឋអាមេរិក) ក្រោយពីការពិនិត្យលោកយា អឿ សំណាង អាយុ៧៩ឆ្នាំ ដែលមានជម្ងឺប្រតិកម្ម លោកចាន់ ទូច ស្ទង់ស្តាប់អាការៈរោគក្មេងស្រី កៅ លីលី អាយុ៥ឆ្នាំ© ស្ទេហ្សាន ហ្សានីន ចាន់ ទូច បានជួបជុំជាមួយជនរួមជាតិខ្មែរជាជនភៀសខ្លួនដូចគាត់នៅសហរដ្ឋអាមេរិក នៅមណ្ឌលសុខភាពមេត្តា ក្នុងរដ្ឋម៉ាសាឈូសេត។ គាត់បានរកឃើញឡើងវិញនូវភាពរីករាយសម្រាប់ការរស់នៅ។ គាត់គឺជាគិលានុប្បដ្ឋាកម្នាក់។ ថាមពល និងអារម្មណ៍ដ៏ល្អរបស់បុរសជាឳពុកម្នាក់នេះ ធ្វើអោយយើងនឹកស្មានមិនដល់ពីការឈឺចាប់ដែលហ៊ុមព័ទ្ធរូបគាត់នោះឡើយ។ គាត់បានយល់ព្រមស្រាវខ្សែជីវិតរបស់ខ្លួន ហើយនិយាយរៀបរាប់ដោយភាពអៀនខ្មាសអំពីការកសាងខ្លួនឡើងវិញក្រោយអំពើសោកនាដកម្មបង្កឡើងដោយពួកខ្មែរក្រហម។ «ស្វាយមួយមែក»
ចាន់ ទូច កើតនៅឆ្នាំ១៩៦៧ នៅទីក្រុងភ្នំពេញ ដោយមានឪពុកម្តាយជាអ្នកលក់គ្រឿងអលង្ការនៅផ្សារថ្មី។ ដូច្នេះចាន់ ទូច បានភ្លក់រសជាតិនៃកុមារភាពមួយដ៏រីករាយ ទម្រើសតាមចិត្ត ព្រោះជាកូនពៅនៅក្នុងគ្រួសារ។ «ឳពុកម្តាយខ្ញុំមានជោគជ័យនៅក្នុងមុខរបរ ប៉ុន្តែគាត់មិនដែលភ្លេចដើមកំណើតជាជនសាមញ្ញរបស់ពួកគាត់ទេ។ ពួកគាត់តែងតែប្រាប់កូនៗអោយដឹងថា ពួកគាត់ត្រូវខំធ្វើការខ្លាំងណាស់ ទម្រាំមានបានដូច្នេះ»។
ឆ្នាំ១៩៧០ របបសាធារណរដ្ឋរបស់លន់ នល់ត្រូវបានបង្កើតឡើង ហើយសង្រ្គាមស៊ីវិលក៏ចាប់ផ្តើមឡើងនៅកម្ពុជា។ ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ឳពុកម្តាយលោកចាន់ ទូច អាចអោយគាត់គេចផុតពីការខ្វះខាតដែលជនជាតិខ្មែរកាន់តែច្រើនឡើងៗបានជួបប្រទះ។ «ខ្ញុំនៅចាំពីបាតុកម្មនៅក្នុងទីក្រុង នៅពេលដែលសម្តេចនរោត្តម សីហនុ ត្រូវទម្លាក់ដោយលន់ នល់។ ប៉ុន្តែវាយឺតពេលទៅហើយទម្រាំខ្ញុំបានដឹងពីអ្វីដែលកំពុងតែកើតឡើង។ អ្នករស់នៅតាមខេត្តនាំគ្នាចូលមកក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ដើម្បីគេចពីតំបន់ប្រយុទ្ធ។ គ្រាប់បែក និងគ្រាប់បែកដៃផ្ទុះឡើង ប៉ុន្តែខ្ញុំវាស់ស្មានមិនដល់ពីភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃស្ថានការណ៍ពេលនោះឡើយ»។
គាត់នៅចងចាំអនុស្សាវរីយ៍ដ៏ភ្លឺចិញ្ចាចចិញ្ចែងតែមួយគត់នៃកុមារភាពដ៏ល្អរបស់គាត់បានថា ថ្ងៃមួយ គាត់បានទៅភូមិកំណើតរបស់ម្តាយនៅក្នុងខេត្តកំពង់ចាម ជាលើកទី១។ «ពួកយើងអង្គុយនៅលើគ្រែឈើក្រោមម្លប់ដើមស្វាយ ហើយខ្ញុំស្តាប់ចម្រៀងរបស់លោកស៊ីន ស៊ីសាមុត និងរស់ សេរីសុទ្ធា បទ«ស្វាយមួយមែក»។ វាជាពេលវេលាដ៏មានសុភមង្គល! រាល់ដងដែលខ្ញុំបានឮចម្រៀងនេះ ខ្ញុំតែងតែលង់អារម្មណ៍ស្រមៃដល់ថ្ងៃដ៏អស្ចារ្យរបស់កម្ពុជាដ៏សុខសន្តិភាព...»។
ការលះបង់ដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌរបស់ឳពុកម្នាក់
នៅថ្ងៃ១៧ មេសា ១៩៧៥ ក្នុងវ័យ៨ឆ្នាំ ចាន់បានឈរមើលការចូលមកក្រុងភ្នំពេញរបស់ទាហានអាវខ្មៅ និងការជម្លៀសប្រជាជនចេញពីទីក្រុងទាំងប្រញាប់ប្រញាល់ ពីលើរានហាលផ្ទះ។ «ពួកខ្មែរក្រហមបាញ់សម្លាប់អ្នកទាំងឡាយណាដែលព្យាយាមដើរត្រឡប់មកវិញ ដើម្បីរកកូនឬឳពុកម្តាយ។ ពួកគេគ្មានការអាណិតអាសូរអ្វីឡើយ។ ទិដ្ឋភាពទាំងនេះឆ្លាក់ជាប់ក្នុងការចងចាំរបស់ខ្ញុំ»។
គ្រួសាររបស់ចាន់ក៏ដូចជាគ្រួសារជាច្រើនរយពាន់ទៀតដែរ បានធ្វើដំណើរទៅកាន់ទីជនបទដោយអត់មានម្តាយ ព្រោះបានទទួលមរណភាពមុននេះបន្តិចដោយសារជំងឺ។ «នៅក្នុងទន្លេ ស្ទឹងនានា សាកសពអណ្តែតពាសពេញ... យើងគ្មានជាប់ទឹកទៅជាមួយទេ ហេតុនេះយើងត្រូវផឹកទឹកស្ទឹង ដែលឡើងពណ៌ក្រហមដោយសារឈាម»។
បើសិនជាគ្មានការលះបង់ និងការតស៊ូពុះពាររបស់ឳពុកគាត់ទេនោះ ចាន់ប្រាកដជាមិនអាចមានជីវិតរស់ពីឆ្នាំដ៏រន្ធត់នេះបានឡើយ។ នៅសម័យនោះ ចាន់តែងតែឈឺមិនអាចទៅធ្វើការបានជាច្រើនថ្ងៃ។ គាត់ឈប់ច្រើនប៉ុណ្ណា គាត់ក៏អត់ទទួលបានរបបអាហារប៉ុននោះដែរ។
«នេះគឺជាការស្រឡាញ់របស់ឳពុកខ្ញុំដែលបានជួយខ្ញុំអោយរស់។ នៅចុងឆ្នាំ១៩៧៧ ខ្ញុំជិតស្លាប់ទៅហើយ ខ្ញុំដេកនៅលើគ្រែរនាបឫស្សី គ្មានអាហារអ្វីទាំងអស់។ ឪពុកខ្ញុំហុតតែទឹកបបរ ដើម្បីទុកកាកអោយខ្ញុំ។ ប្រសិនបើគាត់អាចចាប់កណ្តុរ ក្តាម ពស់ ត្រី ជន្លេន សត្វស្លាប នៅក្នុងចម្ការ... គាត់តែងតែយកអោយខ្ញុំ។ ពេលខ្ញុំខ្សោយខ្លាំងមិនអាចកម្រើកបាន គឺគាត់ជាអ្នកមុជទឹកអោយខ្ញុំពេលគាត់ត្រឡប់ពីស្រែវិញ។ ហើយនៅពេលដែលសេចក្តីស្លាប់មកយករូបខ្ញុំ គាត់នៅអង្គុយក្បែរខ្ញុំពេញមួយយប់។ គាត់សូត្រធម៌ ហើយបង្រៀនខ្ញុំអោយសូត្រធម៌ ដែលធ្វើអោយព្រលឹងខ្ញុំស្ងប់នៅពេលដាច់ខ្យល់។ ភាពកក់ក្តៅ និងសេចក្តីស្រឡាញ់ដែលឳពុកខ្ញុំមានចំពោះខ្ញុំ គឺជាអនុស្សាវរីយ៍ដ៏ល្អតែមួយគត់ដែលខ្ញុំរក្សាទុកនៅសម័យនោះ។ ក្រៅពីនេះ គឺសុទ្ធតែជាភាពទុក្ខព្រួយ និងការសោកសៅ»។
នៅចុងឆ្នាំ១៩៧៧ ចាន់ជាពីជំងឺ ប៉ុន្តែប្អូនស្រីជីដូនមួយម្នាក់ស្លាប់បាត់បង់ជីវិត។ ជាយូរមកហើយ ចាន់មានអារម្មណ៍ថាខ្លួនឯងជាជនមានកំហុស។ «ប្រសិនបើខ្ញុំជាអ្នកស្លាប់ ប្រហែលនាងអាចនៅរស់សព្វថ្ងៃ...?»។
ជំរំជនភៀសខ្លួនប្រសើរជាង«ជញ្ជាំងឫស្សី»
ទោះមានឧបសគ្គយ៉ាងណា ចាន់ ទូច នៅតែមានជីវិតរស់។ នៅពេលវិលត្រឡប់មកទីក្រុងភ្នំពេញវិញនៅឆ្នាំ១៩៧៩ ក្រោយថ្ងៃដួលរលំរបស់របបខ្មែរក្រហម គាត់ចំណាយពេលដើរឥតទិសដៅនៅតាមផ្លូវនានា ដើម្បីស្វែងរកអ្វីមកបរិភោគ ហើយចួនកាលជំរុញអោយគាត់ប្រព្រឹត្តអំពើលួចមួយចំនួន។ នៅឆ្នាំ១៩៨០ ចាន់ ទូច បានចូលសាលារៀនឡើងវិញ ដែលអូសទាញដោយអង្ករ៤កំប៉ុងដែលគេផ្តល់អោយជារៀងរាល់សប្តាហ៍សម្រាប់សិស្សទាំងឡាយណាដែលបានចុះឈ្មោះចូលរៀន។ ទូចទទួលបានពិន្ទុល្អ ហើយ៤ឆ្នាំក្រោយមក ទូចក៏បានជាប់ចូលរៀននៅមហាវិទ្យាល័យពេទ្យ។ ជាអកុសល្យ ការសិក្សានេះត្រូវបានផ្អាកដោយសារាចរលេខ៣៥១ ដែលកេណ្ឌមនុស្សពេញកម្លាំងមួយភាគរបស់ប្រទេស ដើម្បីទៅសាងសង់«ជញ្ជាំងឫស្សី»ដ៏ល្បីនៅតាមបណ្តោយព្រំដែនថៃ។ ពួកវៀតណាម ដែលជាអ្នកកាន់កាប់កម្ពុជានៅពេលនោះ គិតថាធ្វើដូច្នេះគឺអាចការពារខ្លួនពីការវាយប្រហាររបស់ពួកទ័ពព្រៃខ្មែរក្រហម។
ជាគោលការណ៍ មន្ត្រីរាជការ និងនិស្សិតគឺរួចពីកំណែននេះ។ ប៉ុន្តែចាន់ ទូច ត្រូវដាក់ទោសដោយសារគាត់មានដើមកំណើតជាជនជាតិចិន (វៀតណាមនិងចិនជាសត្រូវនឹងគ្នា) គឺមិនទទួលការលើកលែងនេះទេ ហើយក៏ត្រូវជាប់កំណែន។ «គ្រប់គ្នាដឹងថា នៅទីនោះលក្ខខណ្ឌការងារគឺពិបាកខ្លាំងណាស់ ហើយជាតំបន់ចាញ់ និងជាតំបន់មីន។ គ្មានអ្នកណាចង់ទៅទីនោះទេ...»។
ហេតុនេះ ចាន់ ទូច ក៏សម្រេចចិត្តរត់ភៀសខ្លួនពីកម្ពុជាដោយទទួលការអោយពរជ័យពីឳពុក។ គាត់បានទៅជួបជុំជាមួយបងប្អូនប្រុសស្រីដែលបានភៀសខ្លួនទៅដល់ជំរំនៅប្រទេសថៃ។ គាត់មិនអាចបំភ្លេចបានទេពីរយៈពេល៤ឆ្នាំដែលគាត់បានរស់នៅទីនោះ ព្រោះវាមានទាំងអនុស្សាវរីយ៍ដ៏ផ្អែមល្ហែមផង និងជូរចត់ផង : ភាពកាចម៉ឺងម៉ាត់របស់ទាហានថៃនៅជំរំខូវដាងយាមកាមខ្ពស់។ ពួកគេវាយដំអ្នកទាំងឡាយណាដែលព្យាយាមលួចរត់។ វាសនាអាក្រក់របស់ប្អូនស្រីគាត់ដែលស្លាប់ដោយសារគ្រាប់មីន... និងជំនួបដ៏ល្អចំនួនពីរដែលមកកំណត់ជីវិតរបស់គាត់ដែលនៅសល់ គឺការបានជួបជនជាតិអាមេរិកាំងពីរនាក់ប្តីប្រពន្ធ និងការបានជួបព្រះជាម្ចាស់។
ជីវិតទី២ចាប់ផ្តើមឡើងនៅលើទឹកដីអាមេរិក
នៅពេលចាន់ ទូច មកដល់សហរដ្ឋអាមេរិកនៅឆ្នាំ១៩៨៨ ស្នាក់នៅផ្ទះបងស្រីច្បងនៅរដ្ឋហ្លរីដា គាត់មានអាយុ២១ឆ្នាំ។ គាត់ចង់បន្តការសិក្សាឡើងវិញ។ ប៉ុន្តែគាត់មិនអាចបន្តការសិក្សានៅក្នុងរដ្ឋនេះបានទេ ដោយសារគេមានកំណត់អាយុ។ ដូច្នេះគាត់ក៏យល់ព្រមទៅរស់នៅ Connecticut នៅផ្ទះជនជាតិអាមេរិកាំងពីរនាក់ប្តីប្រពន្ធដែលគាត់បានជួបនៅជំរំ។
ឆ្នាំដំបូងៗនៃការរស់នៅរបស់ចាន់ ទូច នៅលើទឹកដីអាមេរិក គឺគាត់រស់នៅជាមួយនឹងសុបិនអាក្រក់ ដែលតែងតែធ្វើអោយគាត់ភ័យរន្ធត់ ហើយមានអារម្មណ៍ថាខ្លួនឯងមានកំហុសដែលនៅមានជីវិតរស់។ ប៉ុន្តែគាត់ក៏អាចយកឈ្នះជំងឺបាក់ស្បាតនេះបានបន្តិចម្តងៗ ដោយសារតែបានមនុស្សចិត្តល្អ នៅ Avonzo ទាំងនេះ។ គាត់ត្រូវបានគេទទួលអោយចូលរៀននៅមហាវិទ្យាល័យ។ គាត់បានទទួលសញ្ញាបត្រជាគិលានុប្បដ្ឋាក បន្ទាប់សញ្ញាបត្រថ្នាក់អនុបណ្ឌិតសុខភាពសហគមន៍។ ចាន់ ទូច នៅតែរៀន រៀនជានិច្ច។ បច្ចុប្បន្ន គាត់បន្តយកថ្នាក់បណ្ឌិត(PHD) នៅឆ្នាំក្រោយ ហើយគាត់គូសបញ្ជាក់ដោយរំជួលចិត្តថា សញ្ញាបត្រនេះគឺឧទ្ទិសដល់ការចងចាំពីឳពុកម្តាយជាទីស្រឡាញ់របស់គាត់។
«ដោយមិនធ្វើការផ្សព្វផ្សាយពីសាសនា ខ្ញុំអាចនិយាយថា ការជួបជាមួយព្រះជាម្ចាស់នៅក្នុងជំរំជនភៀសខ្លួន បានជួយស្រោចស្រង់ជីវិតខ្ញុំ។ មុនពេលនេះ បេះដូងខ្ញុំរងរបួស។ ខ្ញុំបានចេញពីរបបខ្មែរក្រហមឥតសាសនា។ ខ្ញុំលែងជឿអ្វីទាំងអស់។ នៅជំរំឫទ្ធីសែន មានព្រះវិហារប្រូតេស្តង់មួយ។ ខ្ញុំបានក្លាយជាសមាជិកសាសនានេះយ៉ាងឆាប់រហ័ស ហើយក៏នៅតែកាន់សាសនានេះរហូតមក។ នៅពេលខ្ញុំបានស្គាល់ព្រះជាម្ចាស់ ខ្ញុំក៏អាចអត់ទោសអោយអ្នកដែលបានធ្វើអាក្រក់មកលើរូបខ្ញុំ។ ព្រះអង្គបានធ្វើអោយខ្ញុំដឹងថា សម្រាប់ខ្មែរយើង មិនថាយើងបានឆ្លងកាត់អ្វីខ្លះនោះទេ គឺយើងនៅតែមានអនាគតទៅថ្ងៃមុខ។ គ្រប់យ៉ាងក្លាយជារឿងល្អយ៉ាងងាយស្រួល។ ដោយសារខ្ញុំលែងត្រូវរុកកួនដោយការស្អប់ខ្ពើម ខ្ញុំក៏អាចចាប់ផ្តើមជីវិតដ៏បរិសុទ្ធ និងមានលំនឹងមួយ»។
បច្ចុប្បន្ន លោកចាន់ ទូច គឺជាស្វាមីរបស់អ្នកភូស៊ីតា ដែលជាសាស្រ្តាចារ្យរបាំប្រពៃណីខ្មែរ និងជាឳពុករបស់ក្មេងពីរនាក់។ លោកធ្វើការនៅមណ្ឌលសុខភាពមេត្តានៅទីក្រុងឡូវ៉ែល (ក្នុងរដ្ឋម៉ាសាឈូសេត) ដើម្បីជួយជនរួមជាតិខ្មែរដទៃទៀតនៅក្នុងការកសាងខ្លួនឡើងវិញ។ «ខ្ញុំធ្វើការនៅក្នុងកន្លែងដ៏ល្អមួយ។ ខ្ញុំព្យាយាមសម្រាលភាពតានតឹងរបស់សមាជិកសហគមន៍ខ្ញុំ ទាំងផ្នែករាងកាយ ទាំងផ្នែកផ្លូវចិត្ត។ ពួកគេមានចំនួនច្រើនណាស់ដែលមានជំងឺផ្លូវចិត្ត។ ការជួយអ្នកដទៃក៏បានជួយព្យាបាលរបួសខ្លួនខ្ញុំផងដែរ។ បទពិសោធន៍ក្នុងមុខរបរនេះគឺមិនគួរអោយជឿសោះ!»។
ចាន់ ទូច មិនភ្លេចប្រទេសកម្ពុជាទេ។ គាត់តែងតែមកប្រទេសនេះជាប្រចាំ។ គាត់តែងតែទៅធ្វើទស្សនកិច្ចនៅក្នុងភូមិនានា មន្ទីរពេទ្យ និងមណ្ឌលកុមារកំព្រា។ យើងនឹកគិតថា គាត់នាំយកជំនួយទៅទីនោះ ប៉ុន្តែគាត់មិននិយាយអ្វីច្រើនពីរឿងនេះទេ។ នៅចុងបញ្ចប់នៃកិច្ចសម្ភាសន៍ គាត់មិនបានលាក់បាំងពីការនឹករលឹកយ៉ាងជ្រាលជ្រៅដល់ប្រទេសកម្ពុជានោះទេ... គាត់នឹកដល់កម្ពុជានៃកុមារភាព និងកម្ពុជា«ស្វាយមួយមែក»។
|
របបខ្មែរក្រហមនៅកម្ពុជាៈ យុវជនខ្មែរជឿត្រឹមតែ៥០%រឺ? (1)
